بورس هنوز ارزان است؟ معیارهایی که ارزندگی سهام را می‌سنجند

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، یک کارشناس بازار سرمایه در روز پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ وضعیت ارزندگی بازار سهام را بررسی کرد. «ارزندگی» یعنی قیمت فعلی سهام کمتر از ارزشی باشد که سود و دارایی شرکت‌ها پشتوانه آن است. این بحث در شرایطی مطرح شده است که بسیاری از خانوارها برای حفظ ارزش پول خود میان چند بازار مردد هستند.

اهمیت این پرسش در اثر آن بر تصمیم مالی روزمره است. اگر سهام ارزنده باشد، فضای رشد قیمت برای آن متصور است. اگر ارزندگی از بین رفته باشد، ریسک اصلاح قیمت بالاتر می‌رود. اصلاح قیمت یعنی افت قیمت پس از یک دوره رشد، تا قیمت به سطح منطقی‌تری برگردد.

ارزندگی را با چه معیاری می‌سنجند؟

رایج‌ترین معیار، نسبت قیمت به سود یا P/E است. این نسبت نشان می‌دهد سرمایه‌گذار در برابر هر ۱ تومان سود سالانه شرکت، چند تومان پرداخت می‌کند. هرچه این عدد پایین‌تر باشد، سهم ارزان‌تر ارزیابی می‌شود. مقایسه P/E فعلی با میانگین تاریخی بازار، تصویر روشن‌تری از گرانی یا ارزانی می‌دهد.

معیار دوم، مقایسه بازدهی سهام با نرخ سود بدون ریسک است. نرخ بدون ریسک معمولاً همان سود اوراق دولتی یا سپرده بانکی است. وقتی این نرخ بالا باشد، پول بیش‌تری از بورس به سمت ابزارهای درآمد ثابت می‌رود. این کشمکش میان سپرده و سهام، یکی از عوامل اصلی تعیین مسیر شاخص است.

نقش تورم و نرخ ارز

در اقتصاد ایران، نرخ ارز و تورم وزن زیادی در ارزش‌گذاری سهام دارند. بخش بزرگی از شرکت‌های بورسی صادرات‌محور هستند و درآمدشان با نرخ دلار تغییر می‌کند. به همین دلیل، بخشی از فعالان بازار ارزش جایگزینی را هم بررسی می‌کنند. ارزش جایگزینی یعنی هزینه ساخت دوباره همان کارخانه و دارایی‌ها با قیمت‌های امروز.

در کنار این عوامل، هزینه‌های تولید، قیمت جهانی کالاها و سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری نیز بر سود شرکت‌ها اثر می‌گذارد. بنابراین ارزنده بودن کل بازار لزوماً به معنای ارزنده بودن همه نمادها نیست. وضعیت هر صنعت و هر شرکت می‌تواند با میانگین بازار فاصله داشته باشد.

داده‌های بنیادی، یعنی سود، فروش و دارایی شرکت‌ها، تنها یک بخش از معادله است. رفتار نقدینگی، انتظارات تورمی و فضای کلی اقتصاد نیز بر قیمت‌ها اثر دارد. سنجش هم‌زمان این معیارها به مخاطب کمک می‌کند تا تصویر کامل‌تری از وضعیت بازار سهام داشته باشد.