افزایش خرید و نگهداری دلار در شرایط تورمی می‌تواند علاوه بر حفظ ارزش دارایی برخی افراد، بر تقاضای ارز و نرخ آن نیز اثر بگذارد؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند به افزایش هزینه کالاهای وابسته به ارز و فشار بیشتر بر خانوارهای دارای درآمد ریالی منجر شود.
*** خرید دلار چه اثری بر اقتصاد دارد؟
به گزارش سروش، در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت‌های ارزی و فشارهای تورمی مواجه است، رفتار مردم در بازار ارز می‌تواند پیامدهایی فراتر از تصمیم مالی یک فرد داشته باشد.
خرید ارز خارجی از سوی شهروندان، در چارچوب قوانین، یک تصمیم سرمایه‌گذاری یا حفظ ارزش دارایی محسوب می‌شود.
با این حال، زمانی که تقاضا برای دلار و سایر ارزهای خارجی در مقیاس گسترده افزایش پیدا می‌کند، می‌تواند بر تعادل عرضه و تقاضا در بازار ارز اثر بگذارد.
در بازاری که عرضه ارز محدود یا مدیریت‌شده باشد، افزایش تقاضا می‌تواند زمینه‌ساز افزایش نرخ ارز شود. افزایش نرخ ارز نیز معمولاً هزینه کالاهای وارداتی و برخی نهاده‌های تولید وابسته به ارز را افزایش می‌دهد و از این مسیر می‌تواند بر سطح عمومی قیمت‌ها اثر بگذارد.
*** چرا کاهش ارزش ریال اهمیت دارد؟
یکی از پیامدهای افزایش نرخ ارز، کاهش قدرت خرید پول ملی است. این موضوع برای خانوارهایی که بخش عمده درآمد و پس‌اندازشان به ریال است اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا افزایش قیمت‌ها می‌تواند فاصله میان درآمد و هزینه‌های زندگی را بیشتر کند.
در مقابل، افرادی که بخشی از دارایی خود را به ارز، طلا یا سایر دارایی‌های غیرریالی تبدیل کرده‌اند، ممکن است در دوره کاهش ارزش ریال، کاهش ارزش اسمی دارایی خود را کمتر احساس کنند.
به همین دلیل، در دوره‌های تورمی معمولاً انگیزه برای حرکت از دارایی‌های ریالی به سمت دارایی‌های جایگزین افزایش پیدا می‌کند.
این وضعیت می‌تواند یک چرخه اقتصادی ایجاد کند؛ افزایش نگرانی درباره آینده ارزش ریال، تقاضا برای ارز را بالا می‌برد و افزایش تقاضا نیز در صورت محدود بودن عرضه می‌تواند به رشد بیشتر نرخ ارز منجر شود.
در ادامه، افزایش نرخ ارز ممکن است دوباره انگیزه برای تبدیل ریال به دارایی‌های ارزی را تقویت کند.
*** مسئله فقط تصمیم فردی نیست
در این میان، موضوع مسئولیت اقتصادی و پیامدهای اجتماعی تصمیم‌های فردی نیز مطرح می‌شود.
خرید دلار برای یک فرد می‌تواند با هدف حفظ ارزش پس‌انداز انجام شود، اما اگر این رفتار در مقیاس گسترده رخ دهد، آثار آن می‌تواند به سطح کلان اقتصاد منتقل شود.
البته نمی‌توان تمام افزایش نرخ ارز یا تورم را به خرید ارز توسط مردم نسبت داد.
عواملی مانند سیاست‌های پولی و مالی، رشد نقدینگی، شرایط تجارت خارجی، درآمدهای ارزی، تحریم‌ها و انتظارات تورمی نیز در تعیین نرخ ارز و سطح قیمت‌ها نقش دارند.
از این منظر، افزایش تمایل مردم به نگهداری ارز را می‌توان هم به‌عنوان واکنشی به شرایط اقتصادی و هم به‌عنوان عاملی مؤثر بر تقاضای بازار ارز بررسی کرد.
در نهایت، کاهش فشار بر بازار ارز تنها به رفتار شهروندان وابسته نیست و به مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی نیاز دارد.
ثبات در بازار ارز، کنترل تورم، افزایش پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد و ایجاد گزینه‌های مطمئن برای حفظ ارزش پس‌انداز می‌تواند در کاهش انگیزه تبدیل گسترده دارایی‌های ریالی به ارز نقش داشته باشد.
نظرات کاربران