سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟

صفحه اقتصاد - پراکندگی حساب‌های بانکی و وجود حساب‌هایی که ممکن است سال‌ها مورد استفاده قرار نگرفته باشند، علاوه بر تحمیل هزینه‌های عملیاتی به شبکه بانکی، می‌تواند زمینه‌ساز برخی مشکلات حقوقی و مالی برای صاحبان حساب‌ها شود. در همین راستا، بانک مرکزی با راه‌اندازی سامانه «حسام» تلاش کرده است مدیریت حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی را یکپارچه و غیرحضوری کند.

این سامانه روز دوشنبه ۱۳ مهرماه با حضور رئیس کل بانک مرکزی و اعضای هیأت عامل این بانک در ساختمان میرداماد رونمایی شد و به عنوان درگاهی واحد، امکان مشاهده فهرست حساب‌های بانکی اشخاص در بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مختلف را فراهم می‌کند.

یک درگاه برای مشاهده همه حساب‌ها

بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده، شهروندان پس از احراز هویت می‌توانند فهرست حساب‌های بانکی خود را مشاهده کنند. این موضوع از یک سو امکان مدیریت حساب‌های قدیمی و بلااستفاده را فراهم می‌کند و از سوی دیگر، می‌تواند حساب‌هایی را که افراد از وجود آنها اطلاع ندارند، برای صاحبان حساب آشکار کند.

در صورت مشاهده حساب‌های مازاد، فرد می‌تواند به شکل غیرحضوری درخواست بستن حساب را ثبت کند. درخواست به بانک مربوطه ارسال می‌شود و پس از بررسی نداشتن تعهدات معوق یا موانع قانونی، حساب بسته خواهد شد. همچنین مانده موجودی حساب به حساب پایه‌ای که توسط خود متقاضی انتخاب شده است، انتقال پیدا می‌کند؛ به این ترتیب، مراجعه حضوری به شعب برای تعیین تکلیف بسیاری از حساب‌های غیرضروری حذف خواهد شد.

هدف‌گذاری بانک مرکزی؛ کاهش ۳۵۰ میلیون حساب در دو سال

همتی رئیس کل بانک مرکزی در مراسم رونمایی از سامانه حسام، یکی از اهداف مهم این طرح را کاهش تعداد حساب‌های بانکی عنوان کرد و گفت شمار حساب‌های بانکی کشور قرار است از حدود ۶۵۰ میلیون حساب به ۳۰۰ میلیون حساب طی حدود دو سال کاهش پیدا کند.

او همچنین با تأکید بر ضرورت انضباط و شفافیت مالی، مبارزه با پولشویی را از دیگر اهداف این طرح دانست و بر همکاری بانک مرکزی و مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی برای جلوگیری از فعالیت‌های پولشویی تأکید کرد.

موضوع حساب‌های اجاره‌ای نیز از دیگر محور‌های مورد اشاره رئیس کل بانک مرکزی بود؛ حساب‌هایی که در برخی موارد ممکن است بدون اطلاع واقعی صاحب حساب مورد سوءاستفاده قرار گیرند.

سامانه حسام چه کمکی به مردم می‌کند؟

در ادامه نیز مسعود پشم‌چی، معاون نظام پرداخت و فناوری نوین بانک مرکزی، مزایای سامانه حسام را در سه سطح مردم، شبکه بانکی و بانک مرکزی و حاکمیت قابل بررسی دانست.

او توضیح داد که شهروندان بدون نیاز به حضور در شعب می‌توانند فهرست حساب‌هایی را که در شبکه بانکی به نام آنها افتتاح شده است، مشاهده و مدیریت کنند؛ این قابلیت می‌تواند حساب‌هایی را که ممکن است به هر دلیلی بدون اطلاع افراد افتتاح شده باشند، مشخص کند و به صاحبان حساب امکان دهد اقدامات لازم را درباره آنها انجام دهند.

معاون نظام پرداخت و فناوری نوین بانک مرکزی همچنین درباره تأثیر این سامانه بر شبکه بانکی گفت: با اجرای این طرح، یک احراز هویت مجدد روی حساب‌ها انجام می‌شود و کاهش تعداد حساب‌ها نیز می‌تواند به مدیریت و کاهش بار پردازشی و عملیاتی شبکه بانکی کمک کند.

استفاده از سامانه حسام برای مردم رایگان است

همچنین بنابر اعلام مسئولان بانک مرکزی، این سامانه رایگان است و مردم نباید برای استفاده از این خدمت هزینه‌ای پرداخت کنند. سرویس سامانه که از طریق درگاه ارائه می‌شود، رایگان است و مردم باید به درگاه مراجعه کرده و احراز هویت سطح ۳ را انجام دهند و پس از آن می‌توانند از سرویس حسام استفاده کنند.

کارشناسان معتقدند یکی از مهم‌ترین آثار سامانه حسام، ایجاد تصویری یکپارچه از وضعیت حساب‌های بانکی هر فرد است؛ موضوعی که می‌تواند علاوه بر کاهش حساب‌های بلااستفاده، احتمال سوءاستفاده از حساب‌های ناشناخته را نیز کاهش دهد.

از نگاه کارشناسی، وقتی فرد بتواند تمامی حساب‌های ثبت‌شده به نام خود را در یک درگاه مشاهده کند، امکان شناسایی حساب‌های قدیمی، مازاد یا حساب‌هایی که بدون اطلاع وی ایجاد شده‌اند، افزایش می‌یابد. این موضوع به‌ویژه در شرایطی که مبارزه با پولشویی و کنترل حساب‌های اجاره‌ای به یکی از اولویت‌های نظام بانکی تبدیل شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

کارشناسان همچنین معتقدند کاهش حساب‌های غیرضروری می‌تواند هزینه‌های نگهداری و پردازش اطلاعات را برای شبکه بانکی کاهش دهد و منابع عملیاتی بانک‌ها را از حساب‌های کم‌کاربرد به سمت خدمات مؤثرتر هدایت کند.

البته به اعتقاد کارشناسان، موفقیت کامل سامانه حسام به میزان استقبال مردم، دقت فرآیند احراز هویت، امنیت اطلاعات و سرعت پاسخگویی بانک‌ها به درخواست‌های ثبت‌شده وابسته است. اطلاع‌رسانی عمومی و آموزش کاربران نیز می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی و افزایش استفاده از این سامانه داشته باشد.

گامی در مسیر حکمرانی ریال

پشم‌چی معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی همچنین با اشاره به آثار این سامانه برای بانک مرکزی و حاکمیت نیز تأکید کرد که مدیریت حساب‌های مازاد می‌تواند در حوزه شفافیت و هویت مالی، ارتقای حکمرانی ریال و مبارزه با پولشویی مؤثر باشد.

در نهایت گفتنی است، شهروندان برای استفاده از خدمات سامانه حسام می‌توانند به نشانی hesam.cis.cbi.ir مراجعه کنند.