تصاویر «خیام» در خدمت به‌روزرسانی اطلاعات مکانی کشور/ تجهیز ۲۴ ایستگاه جدید GPS

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور با اشاره به استفاده از تصاویر ماهواره خیام در تهیه و به‌روزرسانی اطلاعات مکانی، گفت: تلفیق داده‌های ماهواره‌ای با اطلاعات ایستگاه‌های GPS و ثقل‌سنجی می‌تواند در پایش فرونشست، کاربری اراضی و سایر نیازهای مکانی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

اسکندر صیدایی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به همکاری این سازمان با سازمان فضایی ایران، گفت: یکی از مصادیق هم‌افزایی بسیار خوبی که میان دستگاه‌های اصلی و متولی داده‌های مکانی و فضایی، یعنی سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان فضایی ایران شکل گرفته، استفاده از مجموعه اطلاعاتی است که از ماهواره‌های مختلف داخلی کشور از جمله ماهواره «خیام» دریافت می‌شود.

وی افزود: متخصصان نقشه‌برداری، کارتوگرافی و سنجش از دور سازمان نقشه‌برداری کشور، بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که میان دو سازمان به امضا رسیده است، اطلاعات مربوط به سرزمین را از ماهواره خیام دریافت کرده‌اند و در حال بررسی و انطباق این اطلاعات با وضعیت موجود مکانی هستند تا بتوانند وضوح تصاویر را به استانداردهای مورد قبول و مورد نیاز دستگاه‌های کشور برسانند.

صیدایی با بیان اینکه این همکاری آغاز شده و طی یک سال اخیر، ارتباطات، پیوندها و همکاری‌های میان سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان فضایی ایران شدت بیشتری گرفته است، اظهار کرد: این همکاری با این هدف است تا بتوانیم هم اطلاعاتی را که از ماهواره دریافت می‌کنیم و هم اطلاعات مکانی حاصل از ایستگاه‌های ثقل‌سنجی را با یکدیگر تلفیق کنیم و از این طریق، نیازهای کشور را به شکل مناسب پاسخ دهیم.

تصاویر «خیام» در خدمت نیازهای مکانی دستگاه‌های کشور

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور در پاسخ به این پرسش که آیا تصاویر ماهواره خیام در حال حاضر برای کاربردهای مورد نیاز این سازمان نقشه‌برداری قابل استفاده است، توضیح داد: بخشی از تصاویر را دریافت کردیم و انطباق داده‌ایم و بخش قابل توجهی از نیاز دستگاه‌های کشور نیز با استفاده از این اطلاعات و فعالیت‌هایی که سازمان نقشه‌برداری روی آنها انجام می‌دهد، قابل تأمین است.

وی ادامه داد: این موضوع کمک بزرگی به کشور است؛ چراکه داده‌های تلفیقی حاصل از اطلاعات سازمان نقشه‌برداری و داده‌های ماهواره‌ای می‌تواند بخشی از نیازهای کشور را برطرف کند و پاسخگوی دستگاه‌ها باشد.

صیدایی با اشاره به پوشش تصاویر ماهواره خیام، خاطر نشان کرد: ماهواره خیام پوشش سراسری کشور را دارد و تصاویر آن در دوره‌های مختلف دریافت می‌شود. ما این تصاویر را دریافت و روی آنها کار می‌کنیم و متناسب با نیاز، وضوح و مقیاس نقشه‌ای مورد نظر دستگاه‌ها، از آنها استفاده می‌کنیم. به عنوان مثال، ممکن است دستگاهی به اطلاعات در یک مقیاس مشخص مانند یک‌بیست‌وپنج‌هزارم یا یک‌دوهزارم نیاز داشته باشد؛ بنابراین بر اساس مقیاسی که دستگاه‌ها نیاز دارند، اطلاعات را دریافت می‌کنیم، وضوح آن را به سطح مورد نیاز می‌رسانیم و سپس مورد استفاده قرار می‌دهیم.

امکان استفاده از «خیام» برای پایش فرونشست

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور درباره امکان استفاده از تصاویر ماهواره خیام برای پایش مخاطراتی مانند فرونشست زمین نیز تاکید کرد: اطلاعات عمومی حاصل از این ماهواره می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، اما برای پاسخگویی تخصصی به این موضوع، باید پردازش‌ها و کار تخصصی لازم روی اطلاعات انجام شود. به هر حال، این اطلاعات به‌روز است و با تلفیق آن با اطلاعات دستگاه‌های GPS و داده‌های ایستگاه‌های ثقل‌سنجی سازمان نقشه‌برداری کشور، می‌توان به نیازهای مختلف پاسخ داد که از جمله آنها می‌توان به پایش فرونشست زمین، کاربری اراضی و سایر موارد اشاره کرد.

صیدایی در ادامه درباره وضعیت ایستگاه‌های GPS سازمان نقشه‌برداری کشور و ضرورت به ‌روز رسانی آنها با بیان اینکه در کشور چند صد ایستگاه مجهز به GPS داریم که حرکات سطحی زمین را رصد می‌کنند، خاطر نشان کرد: اطلاعات حاصل از این ایستگاه‌ها به صورت لحظه‌ای به سامانه مرکزی سازمان نقشه‌برداری کشور ارسال می‌شود. این اطلاعات در سازمان نقشه‌برداری تجزیه و تحلیل و مدل‌سازی می‌شود و حرکات زمین و پوسته زمین، میزان و کمیت این حرکات، اینکه در چه حدی و با چه وضعیتی رخ می‌دهند، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور ادامه داد: اطلاعات به‌دست‌آمده با استانداردهای جهانی مطابقت داده می‌شود و بر اساس آنها اطلس‌های مختلف را تولید می‌کنیم. همچنین نقشه‌های فرونشست شهرها، کلان‌شهرها و کشور بر اساس این اطلاعات تهیه می‌شود و طبیعتاً این ایستگاه‌ها و اطلاعات حاصل از آنها نیاز به به‌روزرسانی دارند.

صیدایی یادآور شد: در همین راستا، یکی از اقدامات مهمی که سازمان نقشه‌برداری کشور طی یک ماه اخیر انجام داده، خرید بیش از ۲۴ دستگاه GPS بوده است که می‌تواند برای ایجاد ۲۴ ایستگاه جدید مورد استفاده قرار گیرد و به‌زودی به مجموعه ایستگاه‌های موجود اضافه خواهد شد.

ماهواره «خیام» یک ماهواره سنجش از دور ایرانی است که با هدف تأمین داده‌های تصویری از سطح زمین و توسعه کاربردهای فضایی در حوزه‌های مختلف به مدار زمین فرستاده شد. این ماهواره در ۹ اوت ۲۰۲۲ برابر با ۱۸ مرداد ۱۴۰۱، با استفاده از ماهواره‌بر «سایوز-۲.۱ب» و مرحله بالایی «فریگات» از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان به فضا پرتاب شد.

«خیام» در زمره ماهواره‌های سنجش از دور قرار دارد و تصاویر حاصل از آن می‌تواند برای تولید و به‌روزرسانی اطلاعات مکانی و پایش تغییرات سطح زمین مورد استفاده قرار گیرد. داده‌های این ماهواره، به‌ویژه زمانی که با اطلاعات زمینی و داده‌های شبکه‌های پایش مانند ایستگاه‌های GPS تلفیق شوند، ظرفیت استفاده در حوزه‌هایی همچون پایش تغییرات سرزمین، بررسی کاربری اراضی و رصد پدیده‌های سطح زمین را دارند.

در همین چارچوب، همکاری سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان فضایی ایران برای دریافت، پردازش و انطباق تصاویر «خیام» با داده‌های مکانی موجود در حال انجام است تا تصاویر دریافت‌شده متناسب با مقیاس و دقت مورد نیاز دستگاه‌های کشور به اطلاعات قابل استفاده تبدیل شوند. این رویکرد، نمونه‌ای از پیوند داده‌های ماهواره‌ای با داده‌های زمینی برای ایجاد تصویری به‌روزتر از وضعیت سرزمین است.