نقدینگی ایران در ۱ سال ۵۱ درصد رشد کرد؛ سریع‌تر از سال قبل

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، حجم نقدینگی ایران در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور سال گذشته ۵۱ درصد افزایش یافته است. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، این رقم را اعلام کرد. این نرخ از رشد ۳۷ درصدی سال قبل بالاتر است. به بیان دیگر، سرعت افزایش پول در اقتصاد تندتر شده است.

نقدینگی مجموع اسکناس و مسکوک در دست مردم و سپرده‌های بانکی است. وقتی حجم پول سریع‌تر از تولید کالا و خدمات رشد کند، معمولاً فشار بر قیمت‌ها بیش‌تر می‌شود. از این رو، این عدد برای هر کسی که درباره پس‌انداز، خرید کالا یا نگهداری ریال تصمیم می‌گیرد اهمیت دارد.

از ۱۲٫۷ تا حدود ۱۹ هزار همت

رئیس کل بانک مرکزی حجم دقیق نقدینگی شهریور امسال را اعلام نکرد. آرشیو آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد این رقم در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۱۲٫۷ هزار تریلیون تومان بوده است. با اعمال رشد ۵۱ درصدی، برآورد ساده به رقمی نزدیک ۱۹٫۲ هزار تریلیون تومان می‌رسد.

هر هزار تریلیون تومان در اصطلاح رایج «هزار همت» نامیده می‌شود. اگر این برآورد میان حدود ۸۶ میلیون نفر جمعیت کشور تقسیم شود، سهم هر نفر به حدود ۲۲۰ میلیون تومان می‌رسد. افزایش یک‌ساله نیز حدود ۶٫۵ هزار تریلیون تومان است؛ یعنی در ۱۲ ماه، پولی معادل بیش از نیمی از کل نقدینگی سال قبل به اقتصاد اضافه شده است.

چرا شتاب رشد اهمیت دارد

در اقتصاد، تنها بزرگی نقدینگی مهم نیست و سرعت رشد آن هم اهمیت دارد. نرخ رشد سالانه از ۳۷ درصد به ۵۱ درصد رسیده است. این یعنی ۱۴ واحد درصد شتاب در ۱ سال. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد اثر رشد نقدینگی معمولاً با چند ماه تأخیر در شاخص تورم دیده می‌شود.

در این میان، کشمکشی میان سیاست‌گذار پولی و تورم جریان دارد. بانک مرکزی ابزارهایی مانند کنترل رشد ترازنامه بانک‌ها و مدیریت نرخ سود بین‌بانکی در اختیار دارد. نرخ سود بین‌بانکی نرخی است که بانک‌ها برای قرض کوتاه‌مدت به یکدیگر می‌پردازند. این نرخ بر هزینه پول در کل نظام بانکی اثر می‌گذارد.

پیوند حجم پول با بازارها

رشد سریع حجم پول بخشی از تقاضا را به سمت دارایی‌هایی مانند ارز، طلا، مسکن و خودرو می‌برد. با این حال، مسیر قیمت این بازارها به عوامل دیگری هم بستگی دارد؛ از جمله انتظارات تورمی، نرخ ارز و تحولات خارجی. انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم از گرانی آینده. همین پیش‌بینی بر رفتار خریداران و فروشندگان اثر می‌گذارد.

رئیس کل بانک مرکزی جزئیات بیش‌تری درباره ترکیب این رشد ارائه نکرد. یکی از این جزئیات سهم پول و شبه‌پول است. پول شامل اسکناس و سپرده‌های دیداری است و شبه‌پول به سپرده‌های مدت‌دار گفته می‌شود. انتشار آمار کامل شهریور می‌تواند تصویر روشن‌تری از منشأ این رشد ارائه کند.