به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی اعلام کرد تا سقف ۲ میلیارد دلار اسکناس در اختیار مردم قرار می‌دهد. مرحله نخست این طرح ۱ میلیارد دلار است. هر فرد بالای ۱۸ سال در این مرحله می‌تواند تا ۱۰ هزار دلار خریداری کند.
اهمیت این تصمیم در هدف آن است. بانک مرکزی می‌خواهد بخشی از نقدینگی، یعنی پول در گردش و سپرده‌های قابل برداشت، را از بازار جمع کند. وقتی مردم ریال می‌دهند و دلار می‌گیرند، این ریال‌ها به خزانه بانک مرکزی برمی‌گردد. در نتیجه، پول کمتری برای فشار بر قیمت کالاها، مسکن، خودرو و طلا باقی می‌ماند.
این عدد چقدر بزرگ است؟
اگر همه متقاضیان سقف ۱۰ هزار دلاری را پر کنند، مرحله نخست فقط به حدود ۱۰۰ هزار نفر می‌رسد. کل طرح ۲ میلیارد دلاری نیز در همین فرض، سهم حدود ۲۰۰ هزار نفر خواهد بود. به بیان دیگر، تعیین‌کننده اصلی اثر طرح، تعداد متقاضیان و میزان خرید هر نفر است.
برای خانواری که پس‌انداز ریالی دارد، این طرح یک مسیر رسمی برای تبدیل ریال به ارز باز می‌کند. برای بازار آزاد ارز نیز عرضه رسمی اسکناس می‌تواند بخشی از تقاضا را جذب کند. با این حال، اثر نهایی بر قیمت دلار به نرخ فروش، سرعت اجرا و میزان استقبال بستگی دارد. هنوز داده‌ای درباره این متغیرها منتشر نشده است.
ابزارهای جایگزین چه بود؟
پرسش اصلی منتقدان این است که چرا بانک مرکزی برای جمع کردن نقدینگی سراغ ذخایر ارزی رفته است. بانک‌های مرکزی معمولاً ابزارهای دیگری هم دارند. فروش اوراق بدهی در بازار باز، انتشار گواهی سپرده با سود بالاتر و افزایش نرخ بهره از رایج‌ترین آن‌هاست. همه این ابزارها ریال را جذب می‌کنند، بی‌آنکه دلاری از ذخایر خارج شود.
در مقابل، فروش اسکناس دلار دو اثر هم‌زمان دارد. از یک سو، نقدینگی را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، بخشی از ذخایر ارزی کشور را به دست خانوارها می‌سپارد. منتقدان می‌گویند دلاری که به خانه‌ها برود، به احتمال زیاد از چرخه رسمی خارج می‌شود. موافقان استدلال می‌کنند که پاسخ مستقیم به تقاضای پس‌انداز ارزی مردم، فشار بازار آزاد را سریع‌تر کاهش می‌دهد.
جزئیات اجرایی طرح، از جمله نرخ فروش، سازوکار ثبت‌نام و زمان‌بندی مرحله دوم، هنوز به‌طور کامل اعلام نشده است. این جزئیات نشان خواهد داد طرح بیش‌تر به ابزار مهار تورم نزدیک است یا به ابزار کنترل بازار ارز.
نظرات کاربران