برای بسیاری از ما، نام «گلرنگ» هنوز با محصولات شوینده و بهداشتی گره خورده است؛ اما گروه صنعتی گلرنگ امروز بسیار فراتر از یک تولیدکننده محصولات مصرفی است. صنایع غذایی، دارو و سلامت، خرده‌فروشی، تجارت الکترونیک، حمل‌ونقل، فناوری، خدمات مالی، مواد اولیه، بسته‌بندی، معدن، انرژی و حتی فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی بخشی از اکوسیستم گسترده این گروه هستند.
ریشه این مجموعه به فعالیت‌های محمدکریم فضلی و تأسیس شرکت پاکشو در سال ۱۳۵۱ بازمی‌گردد و گروه صنعتی گلرنگ نیز در سال ۱۳۸۲ به شکل رسمی تأسیس شد. امروز گلرنگ بیش از ۱۲۵ شرکت، بیش از ۱۴۰ برند در حوزه کالاهای تندمصرف و ۷۳ برند دارویی را در ساختار خود جای داده است.
پیش‌تر در مطلبی جداگانه، پورتفوی برندهای گروه گلرنگ را بررسی کرده‌ایم. در این مطلب اما تصویر بزرگ‌تری را می‌بینیم و شرکت‌ها، ساب‌هلدینگ‌ها، برندها و کسب‌وکارهای وابسته به گلرنگ را بر اساس حوزه فعالیت کنار هم قرار می‌دهیم.
مهم‌ترین هلدینگ‌ها و ساب‌هلدینگ‌های گروه صنعتی گلرنگ
ساختار گلرنگ را نمی‌توان فقط با کنار هم گذاشتن برندها شناخت. بخش بزرگی از فعالیت این مجموعه از طریق چند هلدینگ و ساب‌هلدینگ تخصصی اداره می‌شود که هرکدام تعداد زیادی شرکت را در خود جای داده‌اند.
مالک گروه صنعتی گلرنگ کیست؟ بنیانگذار و مدیریت امروز گلرنگ
نام محمدکریم فضلی با شکل‌گیری گروه صنعتی گلرنگ گره خورده است. او فعالیت صنعتی خود را در حوزه شوینده توسعه داد و در سال ۱۳۵۱ شرکت پاکشو را بنیان گذاشت؛ مجموعه‌ای که بعدها به یکی از پایه‌های شکل‌گیری گروه صنعتی گلرنگ تبدیل شد. گروه صنعتی گلرنگ نیز در سال ۱۳۸۲ به شکل رسمی تأسیس شد.
محمدکریم فضلی تا زمان درگذشتش در سال ۱۳۹۹ در رأس این مجموعه قرار داشت. پس از او، مهدی فضلی که از سال‌ها قبل در توسعه کسب‌وکارهای گروه نقش داشت، ریاست هیئت‌مدیره را بر عهده گرفت و در حال حاضر نیز در منابع وابسته به گروه با عنوان رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل گروه صنعتی گلرنگ معرفی می‌شود.
با این حال، درباره «مالک گلرنگ» باید میان مدیریت و مالکیت حقوقی تفاوت گذاشت. گروه صنعتی گلرنگ یک مجموعه خصوصی است و برخلاف یک شرکت بورسی، جزئیات کامل سهام‌داری شرکت مادر به شکل عمومی و لحظه‌ای در دسترس نیست. بنابراین دقیق‌تر است که محمدکریم فضلی را بنیانگذار گروه گلرنگ و مهدی فضلی را رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل فعلی گروه معرفی کنیم، نه اینکه مالکیت کل این اکوسیستم را به یک فرد نسبت دهیم.
کدام شرکت‌های گروه گلرنگ در بورس هستند؟
با وجود اینکه گروه صنعتی گلرنگ یک مجموعه خصوصی است، بخشی از شرکت‌های مهم این اکوسیستم وارد بازار سرمایه شده‌اند. در نتیجه سرمایه‌گذاران می‌توانند سهام تعدادی از کسب‌وکارهای وابسته یا مرتبط با گلرنگ را مستقیماً در بورس تهران یا فرابورس معامله کنند.
این موضوع یک نکته مهم درباره ساختار گلرنگ را نشان می‌دهد: خصوصی‌بودن گروه صنعتی گلرنگ به این معنا نیست که همه شرکت‌های زیرمجموعه یا وابسته آن غیربورسی هستند. شرکت مادر می‌تواند خصوصی باشد، در حالی که بخشی از شرکت‌های اکوسیستم آن به‌صورت سهامی عام فعالیت کنند و اطلاعات مالی و عملکردشان به شکل عمومی منتشر شود.
برای مثال، سرمایه‌گذار بازار سهام می‌تواند از طریق نمادهایی مانند پاکشو، قرن، کیمیاتک، غکورش، افق، سپید و تپسی با بخش‌هایی از فعالیت اقتصادی این اکوسیستم مواجه شود؛ هرچند ساختار مالکیت و درصد سهام گروه در هر شرکت می‌تواند متفاوت باشد و در طول زمان نیز تغییر کند.
راز مدل کسب‌وکار گلرنگ؛ از تولید تا فروش، تقریباً همه‌چیز درون زنجیره
فهرست بلند شرکت‌های گلرنگ در نگاه اول ممکن است شبیه مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های پراکنده به نظر برسد؛ اما وقتی شرکت‌ها را بر اساس جایگاهشان در زنجیره ارزش کنار هم می‌گذاریم، الگوی جالب‌تری دیده می‌شود. گلرنگ در بسیاری از کسب‌وکارهای خود فقط صاحب یک کارخانه یا یک برند نیست، بلکه در چند حلقه قبل و بعد از تولید نیز حضور دارد.
برای مثال، در بخشی از این اکوسیستم می‌توان شرکت‌هایی را دید که مواد اولیه تولید می‌کنند، شرکت‌هایی که مسئول تولید محصول نهایی هستند، مجموعه‌هایی که بطری، پلاستیک و بسته‌بندی تأمین می‌کنند و در مرحله بعد، شرکت‌های پخش و لجستیک قرار دارند. زنجیره حتی می‌تواند تا فروش در فروشگاه‌های زنجیره‌ای و پلتفرم‌های اینترنتی ادامه پیدا کند.
در ادبیات مدیریت، قرار گرفتن یک شرکت در چند مرحله متوالی از زنجیره ارزش با مفهوم یکپارچگی عمودی (Vertical Integration) ارتباط پیدا می‌کند. McKinsey & Company در تحلیل کلاسیک خود درباره Vertical Integration توضیح می‌دهد که یکپارچه‌کردن مراحل مختلف زنجیره می‌تواند در شرایط مناسب هزینه و ریسک مبادلات میان شرکت‌ها را کاهش دهد و هماهنگی بیشتری ایجاد کند؛ هرچند این راهبرد در مقابل، سرمایه‌بر، پیچیده و در صورت انتخاب اشتباه، دشوار برای بازگشت است.
ساختار گلرنگ را نمی‌توان نمونه‌ای از «یکپارچگی عمودی کامل» دانست؛ به‌ویژه اینکه بخشی از سرمایه‌گذاری‌های آن مانند دارو، خدمات مالی، معدن یا تاکسی اینترنتی الزاماً حلقه مستقیم یک زنجیره واحد نیستند. با این حال، در بخش بزرگی از کسب‌وکارهای مصرفی گروه می‌توان منطق روشنی از کنترل چند حلقه زنجیره ارزش مشاهده کرد.
همین موضوع شاید یکی از پاسخ‌ها به این سؤال باشد که چرا گلرنگ طی چند دهه این همه شرکت ایجاد یا خریداری کرده است. داشتن ظرفیت در مواد اولیه، تولید، بسته‌بندی، توزیع، فروش و تجارت الکترونیک می‌تواند وابستگی به تأمین‌کنندگان و واسطه‌های بیرونی را کاهش دهد و اطلاعات بیشتری از بازار و مصرف‌کننده در اختیار مجموعه قرار دهد.
کالاهای مصرفی؛ از شوینده تا صنایع غذایی
شرکت‌های شوینده و بهداشتی گلرنگ
ریشه تاریخی گلرنگ در صنعت شوینده قرار دارد. شرکت پاکشو در سال ۱۳۵۱ تأسیس شد و نخستین محصولات آن با نام تجاری گلرنگ وارد بازار شدند. با توسعه مجموعه، گروه صنعتی پاکشو و گروه پدیده شیمی پایدار به دو بازوی بزرگ گلرنگ در بازار شوینده و بهداشت تبدیل شدند.
گلرنگ، اوه، سافتلن، اکتیو، هوم‌پلاس و مریدنت از شناخته‌شده‌ترین نام‌های این بخش هستند. جزئیات برندها و ارتباط آنها با شرکت‌های تولیدکننده را در مطلب پورتفوی برندهای گروه گلرنگ بررسی کرده‌ایم.
شرکت‌ها و برندهای غذایی گلرنگ
صنایع غذایی یکی از گسترده‌ترین بخش‌های اکوسیستم گلرنگ است. صنعت غذایی کورش، ماسترفوده، گلبرگ غذایی کوروش، پروشات کوروش، مجتمع صنایع غذایی کیلوس، دارانا مهر، پاکبان، شیرینی و شکلات کورش، گلنوش هستی و صنایع غذایی دریاچه گهر لرستان بخشی از شرکت‌های این حوزه هستند.
سبد غذایی این مجموعه از روغن، برنج، حبوبات، خشکبار و زعفران تا فرآورده‌های پروتئینی، نوشیدنی، آدامس، لبنیات و تنقلات گسترش دارد. اویلا، فامیلا، کیمبال و بایودنت از نام‌های شناخته‌شده‌ای هستند که در این بخش دیده می‌شوند.
سپید ماکیان و زنجیره محصولات پروتئینی
گلرنگ در سال ۱۴۰۲ شرکت سپید ماکیان را خرید و از این طریق حضور خود در زنجیره تولید و توزیع مرغ و بوقلمون گسترش داد. در کنار آن، شرکت‌هایی مانند دام و طیور کوروش و فرآورده‌های پروتئینی کوروش نیز در این حوزه فعالیت دارند.
گروه صنعتی گلرنگ از یک کسب‌وکار فعال در صنعت شوینده به یک هلدینگ چندصنعتی بزرگ تبدیل شده است. گستردگی امروز این مجموعه فقط حاصل افزایش تعداد برندها نیست؛ گلرنگ در بسیاری از بخش‌ها چند حلقه از زنجیره ارزش، از تولید و پخش تا فروش و خدمات دیجیتال را در کنار یکدیگر قرار داده است.
به همین دلیل، گلرنگ را امروز بهتر است نه صرفاً یک تولیدکننده شوینده، بلکه یک اکوسیستم اقتصادی چندصنعتی با حضور در بخش‌های مختلف زنجیره ارزش بدانیم.
خرده‌فروشی و تجارت الکترونیک گلرنگ
افق کوروش، فامیلی، گندم طلایی و سورنا
ورود گلرنگ به خرده‌فروشی یکی از مهم‌ترین مراحل توسعه این گروه بود. افق کوروش در کنار فامیلی مدرن، گندم طلایی کوروش و ستاره طلایی سینا، شبکه‌ای از کسب‌وکارهای فروشگاهی را در ساختار گروه سرمایه‌گذاری کوروش شکل داده‌اند.
اُکالا، اُمارکت، اُبیزینس، دارتیل و هستی پارسل
فعالیت تجارت الکترونیک گلرنگ تنها به اُکالا محدود نمی‌شود. گروه سرمایه‌گذاری کوروش در این بخش کسب‌وکارهایی مانند اُکالا، اُمارکت، اُبیزینس، دارتیل و هستی پارسل را در سبد خود معرفی کرده است. هستی پارسل نام تجاری شرکت کالارسان هستی است که در حوزه حمل و جابه‌جایی مرسولات فعالیت می‌کند.
در سال ۱۴۰۲ گلرنگ با خرید تپسی و الوپیک حضور خود را در اقتصاد دیجیتال، حمل‌ونقل آنلاین و لجستیک گسترش داد. این اتفاق نشان می‌دهد توسعه گلرنگ دیگر فقط از مسیر ایجاد کارخانه و برندهای FMCG دنبال نمی‌شود و خرید کسب‌وکارهای فناوری نیز به بخشی از استراتژی گروه تبدیل شده است.
شرکت‌های دارویی و حوزه سلامت گلرنگ
فعالیت‌های دارویی گروه عمدتاً در شرکت سرمایه‌گذاری دارویی گلرنگ متمرکز شده است. این ساب‌هلدینگ با ۱۴ شرکت زیرمجموعه از تولید ماده مؤثره دارویی (API) تا محصول نهایی، مکمل و شبکه پخش را پوشش می‌دهد.
واریان فارمد، فاران شیمی، ابیان فارمد، آرین سلامت سینا، سروش مانا فارمد، آذر زیست دارو، سلامت پخش هستی، فارمد سلامت سینا، ابیان دارو، پژوهش گستران تغذیه آسان، آبان درمان بهبود، هیتا فارما، فناوران وندا فارمد و تیوان تأمین پارس، شرکت‌هایی هستند که در فهرست رسمی این حوزه قرار دارند.
خدمات مالی و فین‌تک گلرنگ
گلرنگ در خدمات مالی نیز یک اکوسیستم نسبتاً گسترده ایجاد کرده است. مدیریت سرمایه آرین تدبیر بازوی راهبردی این حوزه است و شرکت‌های زیرمجموعه و مرتبط با آن در سرمایه‌گذاری، تأمین مالی، لیزینگ، سبدگردانی، کارگزاری، پرداخت الکترونیکی و اعتبار فعالیت می‌کنند.
واسپاری ارزش‌آفرین گلرنگ، سبدگردان کوروش، مدیریت سرمایه پدیده پایدار، توسعه تجارت و فناوری تارا، فن‌آوران انیاک رایانه، امن‌پرداز معتمد ایرانیان، آرین تأمین آفرین، ارزش‌آفرین ثمین، کارگزاری دنیای نوین و واسپاری کمان از شرکت‌های این حوزه هستند.
فناوری، داده و هوش مصنوعی در گروه گلرنگ
گلرنگ سیستم بازوی مهم فناوری دیجیتال گروه است و فعالیت‌هایی مانند ERP، مراکز داده، هوش مصنوعی، تحلیل داده، هوش تجاری، اینترنت اشیا و رایانش ابری را پوشش می‌دهد.
ویرا سیستم پویا، فاوا فناوری افق و راهکارهای زرین رای‌نیک نیز در این حوزه فعالیت دارند. گلرنگ ونچرز نیز از سال ۱۴۰۱ با تمرکز بر سرمایه‌گذاری و توسعه استارتاپ‌ها و هسته‌های فناور وارد ساختار گروه شد.
مواد اولیه و صنایع پشتیبان گلرنگ
یکی از ویژگی‌های ساختار گلرنگ، حضور در بخش‌هایی از زنجیره تأمین است که برای مصرف‌کننده نهایی چندان دیده نمی‌شوند. گروه علاوه بر محصول نهایی، در تولید مواد اولیه، مواد شیمیایی، پلاستیک، پلیمر، بسته‌بندی و تجهیزات صنعتی نیز فعالیت دارد.
مواد اولیه شیمیایی و دارویی
پدیده شیمی جم و پدیده شیمی غرب در تولید مواد اولیه صنعت شوینده فعالیت دارند. در حوزه دارویی و زیستی نیز شرکت‌هایی مانند واریان فارمد، فاران شیمی و پدیده زیستی نانو در زنجیره مواد اولیه حضور دارند.
پلاستیک، پلیمر و بسته‌بندی
پاکان پلاستکار، سپهر پلاستیک پدیده، آروین پلاست هکمتانه، پاکان بسپار آرین، آوین شیمی پلاست، آمیزه‌های پلیمری سپهر پاک، افق پلاست کوروش و ایراندار بخشی از شرکت‌های گلرنگ در این زنجیره هستند.
تجهیزات، الکترونیک و ساختمان
صنایع الکترونیک گلرنگ، آزما نانو سیستم، سامان پویش تأمین، هستی الکتریک تارا، پدیده پایدار صنعت ساختمان و گلرنگ سازه نشان می‌دهند دامنه فعالیت صنعتی گروه تا تجهیزات فروشگاهی، روشنایی، آزمایشگاه و صنعت ساختمان نیز گسترش یافته است.
معدن و انرژی؛ بخش‌های کمتر شناخته‌شده گلرنگ
شرکت افق توسعه معادن خاورمیانه در حوزه سرمایه‌گذاری معدنی، اکتشاف، استخراج و فرآوری فعالیت می‌کند. این شرکت فعالیت خود را در سال ۱۳۹۳ آغاز کرده است.
شرکت ثمین انرژی پایدار در سال ۱۴۰۳ با تمرکز بر صنعت انرژی و به‌ویژه انرژی‌های تجدیدپذیر تأسیس شد. در سال ۱۴۰۴ نیز عملیات اجرایی پروژه نیروگاه خورشیدی ۲۰۰ مگاواتی ثمین مه‌ولات آغاز شد.
فرهنگ، رسانه و آموزش در گروه گلرنگ
در میان فعالیت‌های کمتر شناخته‌شده گروه، نام گلرنگ رسانه نیز دیده می‌شود. مؤسسه فرهنگی و ویدئورسانه گلرنگ رسانه در سال ۱۳۹۱ برای فعالیت در زمینه تولید و توزیع فیلم در شبکه نمایش خانگی و ارائه خدمات فنی مانند میکس، مونتاژ، مسترینگ، زیرنویس، صداگذاری و جلوه‌های ویژه شکل گرفت.
مرکز علمی ـ کاربردی گروه صنعتی گلرنگ
فعالیت آموزشی گلرنگ نیز سابقه‌ای طولانی دارد. مرکز علمی ـ کاربردی گلرنگ با هدف توسعه دانش و مهارت کارکنان و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنعت ایجاد شده است. مدرسه کسب‌وکار، واحد تجاری‌سازی ایده و محصولات، کارخانه استارتاپی و کالج فروش از بخش‌هایی هستند که برای این مجموعه معرفی شده‌اند.
شرکت‌ها و ساختارهای تاریخی گلرنگ
در بررسی تاریخ گلرنگ با نام‌هایی روبه‌رو می‌شویم که لزوماً نباید آنها را به همان شکل یک شرکت مستقل فعال امروز تلقی کرد. بعضی از آنها ادغام شده‌اند، فعالیتشان به شرکت دیگری انتقال یافته یا ساختارشان در طول زمان تغییر کرده است.
گلرنگ فقط یک شرکت شوینده نیست
کنار هم قرار دادن این شرکت‌ها نشان می‌دهد که تعریف گلرنگ به‌عنوان یک «شرکت شوینده» دیگر تصویر دقیقی از این مجموعه ارائه نمی‌کند. کسب‌وکاری که از شوینده آغاز شد، امروز در زنجیره‌ای از مواد اولیه، تولید، صنایع غذایی، دارو، پخش، خرده‌فروشی، تجارت الکترونیک، حمل‌ونقل، خدمات مالی، فناوری، معدن و انرژی حضور دارد.
همین گستردگی باعث شده است مصرف‌کننده ممکن است در طول یک روز با برند یا کسب‌وکاری مثل افق کوروش، اُکالا، تپسی، تارا، فامیلا یا اکتیو سروکار داشته باشد، بدون اینکه لزوماً ارتباط همه آنها با اکوسیستم بزرگ گلرنگ برایش آشکار باشد.
سؤالات متداول درباره گروه صنعتی گلرنگ
گروه صنعتی گلرنگ چند شرکت دارد؟
براساس اطلاعات فعلی گروه صنعتی گلرنگ، این مجموعه بیش از ۱۲۵ شرکت در حوزه‌های مختلف کسب‌وکار دارد.
گروه صنعتی گلرنگ بیش از ۱۴۰ برند کالاهای تندمصرف (FMCG) و ۷۳ برند دارویی را در ساختار کسب‌وکارهای خود معرفی می‌کند.
آیا افق کوروش زیرمجموعه گلرنگ است؟
بله. افق کوروش در ساختار گروه سرمایه‌گذاری کوروش قرار دارد و گروه سرمایه‌گذاری کوروش یکی از ساب‌هلدینگ‌های گروه صنعتی گلرنگ است.
آیا اُکالا متعلق به گلرنگ است؟
بله. اُکالا توسط شرکت توسعه تجارت الکترونیک کوروش راه‌اندازی شده و در اکوسیستم گروه سرمایه‌گذاری کوروش فعالیت می‌کند.
آیا تپسی متعلق به گلرنگ است؟
بله. گروه صنعتی گلرنگ در سال ۱۴۰۲ با خرید تپسی حضور خود را در حوزه حمل‌ونقل آنلاین گسترش داد. الوپیک نیز در همان سال به مجموعه کسب‌وکارهای گروه اضافه شد.
آیا سپید ماکیان متعلق به گلرنگ است؟
بله. گلرنگ در سال ۱۴۰۲ شرکت سپید ماکیان را خرید و از این طریق حضور خود در زنجیره تولید و توزیع گوشت مرغ و بوقلمون توسعه داد.
بنیانگذار گروه صنعتی گلرنگ چه کسی است؟
محمدکریم فضلی بنیانگذار مجموعه‌ای است که بعدها به گروه صنعتی گلرنگ تبدیل شد. شرکت پاکشو در سال ۱۳۵۱ تأسیس شد و گروه صنعتی گلرنگ نیز در سال ۱۳۸۲ به شکل رسمی فعالیت خود را در قالب گروه آغاز کرد.
برای تهیه این مطلب، اولویت با منابع اولیه و صفحات رسمی خود گروه صنعتی گلرنگ و شرکت‌های وابسته بوده است. از آنجا که ساختار یک هلدینگ بزرگ می‌تواند با تأسیس، خرید، فروش یا ادغام شرکت‌ها تغییر کند، اطلاعات این صفحه براساس منابع در دسترس تا مهر ۱۴۰۵ بازبینی شده است.
آخرین بازبینی: مهر ۱۴۰۵. با توجه به گستردگی گروه صنعتی گلرنگ و تغییرات احتمالی در ساختار مالکیت و شرکت‌های زیرمجموعه، این فهرست در صورت انتشار اطلاعات رسمی جدید نیازمند به‌روزرسانی دوره‌ای خواهد بود.
نظرات کاربران