به گزارش شهر بورس، اگر پنج سال پیش پس‌اندازمان را به بیت‌کوین، طلا یا خانه تبدیل می‌کردیم، امروز چقدر جلوتر بودیم؟ پاسخ فقط به قیمت بستگی ندارد. باید ببینیم قدرت خرید سرمایه چقدر تغییر کرده و تبدیل آن به پول نقد چقدر آسان است.
برای مقایسه بازدهی بیت کوین و طلا با مسکن، بازهٔ ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ را بررسی می‌کنیم؛ پنج سال منتهی به آخرین ماه کامل هنگام نگارش، مهر ۱۴۰۵. دربارهٔ مسکن، تفاوت منابع آماری اجازه نمی‌دهد با دقت مشابه، درصد بازدهی اعلام کنیم.
فرض می‌کنیم سرمایه‌گذار ابتدای دوره خرید کرده و تا پایان آن دارایی را نگه داشته است. خرید اعتباری، معاملات اهرمی و خریدوفروش‌های بین دوره مورد بحث ما نیست. ارقام، رشد قیمت بدون کسر هزینه‌ها هستند؛ اجارهٔ احتمالی مسکن نیز محاسبه نشده است.
قیمت‌ها را به تومان می‌نویسیم. تبدیل تومان به ریال، درصد بازدهی را تغییر نمی‌دهد. فرمول محاسبه چنین است:
۱۰۰ × (۱ – [قیمت آغاز دوره ÷ قیمت پایان دوره]) = بازدهی اسمی
قیمت دلاری بیت‌کوین در داده‌های تاریخی کوین‌مارکت‌کپ، از حدود ۴۳٬۵۷۵ به ۸۶٬۱۷۲ دلار رسیده است. این قیمت را در نرخ دلار آزاد همان روز ضرب می‌کنیم؛ بنابراین نتیجه، برآورد ارزش ریالی است و ممکن است با نرخ صرافی ایرانی تفاوت داشته باشد.
دلار آزاد در ابتدای دوره ۲۷٬۵۹۶ تومان و در پایان دوره ۲۳۴٬۹۷۵ تومان بوده است. نرخ‌های روزانه الزاماً در یک ساعت ثبت نشده‌اند؛ پس نتایج را تقریبی می‌خوانیم.
یک بیت‌کوین؛ ارزش محاسباتی
بازدهی اسمی در برابر بازدهی واقعی
بازدهی اسمی نشان می‌دهد ارزش پولی دارایی چقدر افزایش یافته است. در این دوره، بازدهی اسمی بیت‌کوین حدود ۱٬۵۸۴ درصد و طلا حدود ۲٬۰۰۲ درصد بوده است؛ یعنی سرمایهٔ اولیه به‌ترتیب حدود ۱۵٫۸ برابر و ۲۰ برابر شده است.
اگر ارقام جدول را مبنا بگیریم، رشد تقریبی قیمت مسکن نیز ۷۸۷ درصد می‌شود؛ یعنی قیمت نزدیک به ۸٫۹ برابر شده است. بنابراین در این مقایسه، رشد قیمت طلا و بیت‌کوین بیشتر از مسکن بوده است. این درصدها مربوط به کل پنج سال‌اند.
اما بیشترشدن پول لزوماً به همان اندازه قدرت خرید ایجاد نمی‌کند. بخشی از سود، گرانی کالاها و خدمات را جبران می‌کند. بازدهی واقعی نشان می‌دهد پس از درنظرگرفتن این گرانی، چقدر جلو افتاده‌ایم.
شاخص قیمت مصرف‌کنندهٔ مرکز آمار، با پایهٔ یکسان ۱۴۰۰، از حدود ۹۹٫۲۵ در شهریور ۱۴۰۰ به ۷۲۹٫۸ در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. یعنی هزینهٔ سبد متوسط کالاها و خدمات تقریباً ۷٫۳۵ برابر شده است.
۱۰۰ × (۱ – [ضریب رشد سطح قیمت‌ها ÷ ضریب رشد دارایی]) = بازدهی واقعی
پس از تعدیل با تورم، بازدهی واقعی بیت‌کوین حدود ۱۲۹ درصد و طلا حدود ۱۸۶ درصد می‌شود. برای مسکن نیز با همان مبنای تقریبی، عدد حدود ۲۱ درصد به دست می‌آید. مثلاً سرمایهٔ بیت‌کوینی ۱۶٫۸ برابر شده، اما قدرت خرید آن حدود ۲٫۲۹ برابر است.
بنابراین هنگام بررسی قیمت بیت کوین امروز ، برای فهمیدن سود واقعی باید آن را با قیمت خرید مقایسه کنیم و افزایش هزینهٔ زندگی در همان مدت را هم در نظر بگیریم.
مسکن علاوه بر رشد قیمت، می‌تواند درآمد اجاره هم داشته باشد. برای محاسبهٔ سرانگشتی، اجارهٔ یک سال را بر قیمت ملک تقسیم می‌کنیم. مثلاً در یک نمونهٔ فرضی، خانه‌ای ۱۰ میلیارد تومانی با اجارهٔ ماهانهٔ ۳۰ میلیون تومان و بدون ودیعه، سالانه ۳۶۰ میلیون تومان درآمد دارد؛ معادل ۳٫۶ درصد ارزش ملک، پیش از هزینه‌ها.
این نرخ برای همهٔ خانه‌ها و تمام سال‌ها یکسان نیست. مبلغ اجاره، ودیعه، ماه‌های بدون مستأجر و هزینهٔ تعمیرات بر درآمد مالک اثر می‌گذارند. بنابراین درآمد اجاره را به درصدهای مقایسه اضافه نکرده‌ایم.
نقدشوندگی: تفاوتی که در جدول دیده نمی‌شود
نقدشوندگی یعنی بتوانیم دارایی را هنگام نیاز، سریع و بدون تخفیف سنگین بفروشیم. بیت‌کوین بازار شبانه‌روزی دارد و فروش بخشی از آن آسان است؛ البته رسیدن وجه به حساب بانکی به شرایط صرافی و زمان تسویه بستگی دارد.
طلای فیزیکی هم معمولاً راحت‌تر از خانه فروخته می‌شود، اما نرخ خرید طلافروش با نرخ فروش او یکسان نیست. در مسکن، پیدا شدن خریدار و انتقال سند زمان می‌برد و معمولاً نمی‌توان برای تأمین مبلغی کوچک، فقط بخش کوچکی از خانه را فروخت.
طلا برای کسی که فروش حضوری و روشی آشنا می‌خواهد مناسب‌تر است. بیت‌کوین امکان فروش جزئی و معاملهٔ آنلاین را فراهم می‌کند، اما تحمل نوسان و آشنایی با ابزارهای دیجیتال می‌خواهد. مسکن بیشتر با شرایط کسی سازگار است که سرمایهٔ بزرگ‌تر و فرصت کافی برای فروش دارد.
هزینهٔ ورود و نگهداری هر دارایی
هزینه‌ها از مبلغ خرید فراتر می‌روند. بیت‌کوین را می‌توان به مقدار کم خرید، اما معامله و انتقال کارمزد دارند. نگهداری آن نیز نیازمند انتخاب بستر مناسب و مراقبت از اطلاعات دسترسی است.
در طلا، هزینه به نوع محصول بستگی دارد. اجرت ساخت زیورآلات هنگام فروش معمولاً برنمی‌گردد. نگهداری امن طلای فیزیکی هم هزینه و مسئولیت دارد.
کسی که نمی‌خواهد طلا را شخصاً نگهداری کند، ممکن است سراغ توکن‌های دارای پشتوانهٔ طلا برود. پکس گلد یکی از آن‌هاست و هر توکن پشتوانهٔ یک اونس تروا طلای خالص دارد. در این روش، قیمت لحظه‌ای پکس گلد مبنای محاسبهٔ مبلغ خرید است، اما هزینهٔ نهایی به کارمزد صرافی و انتقال هم بستگی دارد. ریسک ناشر و نگهداری دیجیتال نیز مطرح است.
مسکن سرمایهٔ بیشتری می‌خواهد و هزینهٔ تعمیرات و استهلاک هم دارد. برای محاسبهٔ سود خالص مالک، باید این هزینه‌ها را از مجموع رشد قیمت و درآمد اجاره کم کرد.
با مبنا قرار دادن ارقام این مقایسه، طلا بیشترین رشد را داشته و بیت‌کوین و مسکن پس از آن قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، برای سرمایه گذاری در ایران، سود گذشته تنها معیار انتخاب نیست؛ مبلغ سرمایه، نیاز به درآمد اجاره، سرعت فروش و تحمل نوسان هم اهمیت دارند. بازدهی گذشته تضمین آینده نیست.
بیت‌کوین بهتر است یا طلا؟
برای همه پاسخ یکسانی ندارد. در بازهٔ بررسی‌شده طلا بازدهی بیشتری داشته، اما انتخاب آینده به شرایط فرد و ریسک قابل‌تحمل بستگی دارد.
بازدهی ۵ سالهٔ بیت‌کوین چقدر بوده؟
از پایان شهریور ۱۴۰۰ تا پایان شهریور ۱۴۰۵، حدود ۱٬۵۸۴ درصد اسمی و ۱۲۹ درصد واقعی؛ پیش از هزینه‌ها و با تبدیل قیمت دلاری به تومان.
مسکن امکان سکونت یا اجاره دارد؛ رمزارز خرید با مبلغ کمتر و فروش جزئی را آسان‌تر می‌کند. انتخاب به هدف و زمان نیاز به پول بستگی دارد.
نظرات کاربران