به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، در تازه‌ترین اظهارات خود گفت دولت نباید در اصلاح قیمت بنزین به‌صورت ناگهانی مداخله کند. او تأکید کرد اصلاحات در این حوزه باید تدریجی و متناسب با شرایط جامعه پیش برود. معنای این موضع برای خانوارها روشن است: دست‌کم در موضع رسمی دولت، جهش یک‌باره قیمت سوخت در دستور کار قرار ندارد.
اهمیت این پیام از جایگاه بنزین در اقتصاد ایران می‌آید. قیمت سوخت مستقیم بر هزینه حمل‌ونقل اثر می‌گذارد و از این مسیر به قیمت بسیاری از کالاها می‌رسد. افزون بر این، بنزین بر «انتظارات تورمی» اثر دارد؛ یعنی برآورد مردم و فعالان بازار از گرانی ماه‌های آینده. هر بار این انتظارات بالا می‌رود، بخشی از پس‌انداز خانوارها به سمت دلار، طلا و سکه حرکت می‌کند.
تفاوت «ناگهانی» و «تدریجی» در چیست؟
در اصلاح ناگهانی، کل افزایش هزینه در ۱ روز به اقتصاد وارد می‌شود. در مسیر تدریجی، همین افزایش در چند مرحله و طی چند ماه پخش می‌شود. این فاصله زمانی به خانوارها و کسب‌وکارها فرصت می‌دهد هزینه‌های خود را تنظیم کنند.
اقتصاددانان از پدیده‌ای به نام «اثر دور دوم» سخن می‌گویند. یعنی گرانی سوخت فقط به پمپ‌بنزین محدود نمی‌ماند و به کرایه، قیمت کالا و حتی مطالبه دستمزد سرایت می‌کند. داده‌های تجربه‌های پیشین نشان می‌دهد این زنجیره در شوک‌های یک‌باره سریع‌تر و پرشتاب‌تر فعال می‌شود.
با این حال، رویکرد تدریجی به معنای ثابت ماندن قیمت نیست. سخنان رئیس‌جمهوری نشان می‌دهد اصلاح قیمت همچنان روی میز است و فقط سرعت آن محل بحث است. برای خانوار، محتمل‌ترین سناریو در صورت اجرای این رویکرد، تغییر پله‌پله هزینه سوخت به جای یک جهش یک‌باره است.
پیشینه: تجربه آبان ۱۳۹۸
در آبان ۱۳۹۸ قیمت بنزین سهمیه‌ای یک‌شبه از ۱۰۰۰ به ۱۵۰۰ تومان و بنزین آزاد به ۳۰۰۰ تومان رسید. به زبان ساده، لیتری که شب قبل ۱۰۰۰ تومان بود، صبح روز بعد ۵۰ درصد گران‌تر شد و برای مصرف بیش از سهمیه، قیمت ۳ برابر شد. از آن زمان، هر تصمیم یک‌باره در قیمت‌گذاری انرژی یکی از حساس‌ترین پرونده‌های اقتصادی کشور به شمار می‌رود.
در سوی دیگر، فاصله قیمت داخلی بنزین با هزینه واقعی تأمین آن، فشار سنگینی بر بودجه وارد می‌کند و مصرف را بالا نگه می‌دارد. به این ترتیب، دولت میان دو فشار قرار دارد: کسری بودجه از یک طرف و کنترل تورم از طرف دیگر. جزئیاتی مانند زمان‌بندی، میزان افزایش و وضعیت سهمیه‌ها هنوز اعلام نشده است و تا آن زمان، بازارها بیش‌تر به نشانه‌های رسمی واکنش نشان می‌دهند.
نظرات کاربران