پروژه بمب‌افکن پنهان‌کار H-20 چین در چرخه‌ای از تاخیر و مشکلات فنی گرفتار شده است و نگرانی‌ها در مورد آینده آن افزایش یافته است.
ایالات متحده به عنوان تنها قدرت برتر جهان در زمینه بمب‌افکن‌های پنهان‌کار شناخته می‌شود و با هواپیماهایی نظیر B-2 Spirit و B-21 Raider در حال توسعه، از بیش از چهار دهه تجربه رزمی در پرواز با هواگردهای پنهان‌کار برخوردار است. در مقابل، چین منابع عظیمی را صرف برنامه بمب‌افکن پنهان‌کار H-20 کرده، اما تا سال ۲۰۲۶ هیچ پرواز آزمایشی تأیید شده یا استقرار عملیاتی برای آن گزارش نشده است. نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLAAF) که از سال ۱۹۷۹ در هیچ جنگی شرکت نکرده، در تلاش است تا دهه‌ها تجربه را یک‌شبه طی کند.
برتری فناوری پنهان‌کاری آمریکا و مسیر توسعه H-20 چین
فناوری پنهان‌کاری در ایالات متحده یک داستان چند دهه‌ای از توسعه مستمر است. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، شرکت لاکهید با توسعه F-117 Nighthawk، مفهوم هواگردهای پنهان‌کار را در میدان نبرد به اثبات رساند. سپس در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، بمب‌افکن راهبردی B-2 Spirit، اولین بمب افکن پنهان‌کار جهان، توسعه و عملیاتی شد. اکنون نیز، نورثروپ گرومن با B-21 Raider، بر پایه این پیشرفت‌ها، بمب‌افکنی با طراحی کاملاً دیجیتال و مواد جدید معرفی کرده که قابلیت شبکه‌سازی با سایر هواپیماها را دارد. این سیر تکاملی مداوم، منجر به بهبودهایی در مواد جاذب رادار، شکل‌دهی بدنه، تراز دقیق لبه‌ها، مدیریت حرارتی و فروسرخ، و یکپارچگی سیستم‌های مأموریتی شده است.
مسیر توسعه بمب‌افکن راهبردی پنهان‌کار چین کاملاً متفاوت است. به جای آزمایش و تجربه‌ی تدریجی فناوری پنهان‌کاری در طول دهه‌ها، چین تلاش می‌کند تا به یک باره به رده جدیدی از هواپیماها دست یابد. نیروی هوایی چین برای دهه‌ها به Xian H-6، نسخه‌ای از بمب‌افکن راهبردی سنگین توپولف Tu-16 شوروی، متکی بود. برنامه H-20 چین در سال ۲۰۱۶ با هدف معرفی یک بمب‌افکن پنهان‌کار با ساختار «بال پرنده» مشابه B-2 Spirit آغاز شد. این بمب‌افکن، H-20، اولین تلاش چین برای ساخت یک بمب‌افکن پنهان‌کار واقعاً بین‌قاره‌ای است، اما تاکنون هیچ آزمایش یا استقرار عملیاتی تأیید شده‌ای از آن وجود ندارد.
چرا H-20 هنوز به پرواز درنیامده است؟
توسعه کندتر بمب‌افکن پنهان‌کار در چین، علی‌رغم قدرت نظامی و بودجه دفاعی قابل توجه این کشور، دلایل پیچیده‌ای دارد. فناوری پنهان‌کاری بسیار فراتر از ساخت یک بال پرنده با قابلیت پرواز است؛ بلکه اوج کمال و یکپارچگی بسیاری از فناوری‌های مختلف در یک پلتفرم بمب‌افکن است. این حوزه‌ای است که ایالات متحده در آن بی‌رقیب است. این کار تنها با مواد جاذب رادار آغاز نمی‌شود؛ چرخه‌های نگهداری، طراحی ورودی موتور، سرکوب حرارت، یکپارچگی بدنه هواپیما و برنامه‌ریزی و مسیریابی مأموریت‌ها همگی از عواملی هستند که موفقیت یک بمب‌افکن پنهان‌کار را تضمین می‌کنند.
اگرچه چین در برخی جنبه‌های یک بمب‌افکن پنهان‌کار موفق عمل کرده است – به ویژه جنگنده‌های پنهان‌کارش هواپیماهایی با پنهان‌کاری بالا محسوب می‌شوند – اما هنوز در چندین حوزه حیاتی عقب است. یکی از مهم‌ترین این حوزه‌ها، تجربه رزمی است. چین از زمان درگیری کوتاهش با ویتنام در سال ۱۹۷۹ در هیچ جنگی شرکت نکرده است. در مقابل، ایالات متحده فرصت‌های زیادی برای ارزیابی اثربخشی رزمی هواپیماهای خود داشته است. بمب‌افکن‌های B-2 Spirit در مأموریت‌های رزمی در کوزوو، عراق، افغانستان و ایران شرکت کرده‌اند. این استفاده واقعی به نیروی هوایی آمریکا کمک کرد تا نه تنها نحوه به‌کارگیری B-2، بلکه نحوه نگهداری آن را نیز بهبود بخشد و به طور قابل توجهی در طراحی B-21 نیز نقش داشت. چین هیچ تجربه رزمی با بمب‌افکن‌های پنهان‌کار خود ندارد.
شکاف بین بمب‌افکن‌های پنهان‌کار چینی و آمریکایی از این رو نه تنها یک مسئله طراحی پلتفرم، بلکه یک مسئله تجربه است. در حالی که ایالات متحده بیش از چهل سال را صرف بهبود تاکتیک‌ها، مواد و دکترین راهبردی مرتبط با یک بمب‌افکن پنهان‌کار کرده است، چین در تلاش است تا این دانش را در یک بازه زمانی شتاب‌زده بیاموزد. مسئله برای چین صرفاً ساخت یک بمب‌افکن پنهان‌کار نیست، بلکه ساخت ناوگانی از بمب‌افکن‌های پنهان‌کار است که قابل اعتماد، بقاپذیر و یکپارچه با سایر هواپیماها باشند؛ این یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های مهندسی و دکترینال است که یک نیروی هوایی تاکنون با آن روبرو شده است.
نظرات کاربران