هرچند دفتر رییس جمهور،علت کناره گیری محسن پاک‌نژاد ازوزارت نفت را «مسائل شخصی»اعلام کرده،اما این تغییرمدیریتی باردیگرموضوع فروش نفت،بازگشت درآمدهای ارزی و فشارهای واردشده بروزارت نفت را دررسانه‌های موافق و مخالف داغ کرده است.
و اگر چه تأکید شده که دلیل رسمی استعفا باید همان‌گونه که اعلام شده پذیرفته شود و نباید بدون مستندات درباره انگیزه‌های دیگری گمانه‌زنی کرد؛با این حال پایان دوره مدیریت پاک‌نژاد فرصتی برای بررسی عملکرد وزارت نفت و چالش‌های این صنعت است.
زیرا یکی از مهم‌ترین مسائل، سرنوشت درآمدهای حاصل ازصادرات نفت است. به عقیده کارشناسان اقتصادی،فروش نفت پایان فرآیند نیست و در شرایط سخت تحریم،انتقال پول، تسویه حساب و تبدیل ارز،با شبکه پیچیده‌ای ازواسطه‌ها،خریداران و بانک‌ها انجام می‌شود. و با اینکه مسئولیت بازگشت درآمدهای نفتی نیزتنها متوجه وزارت نفت و شخص وزیرمربوطه نیست و بانک مرکزی،بانک‌های عامل و شبکه‌های انتقال پول دراین فرآیند نقش دارند.
ولی فعالیت شبکه موسوم به «تراستی‌ها» درحوزه وزارت نفت و بازنگشتن بخشی ازدرآمدهای نفتی نیز از مسائلی است که فضای مدیریتی این وزارتخانه را پیچیده‌ترکرده و نمی توان به سادگی ازکنارآن گذشت. به نوشته روزنامه فرهیختگان؛ بعد از مکاتبات رهبرشهید با رئیس‌جمهوردرباره وضعیت نابسامان فروش نفت،پزشکیان خواهان پاسخگویی پاک‌نژاد می‌شود،اما نتیجه‌ای حاصل نمی‌شود. کاربه جلسه سران قوا کشیده می‌شود.
ولی نتیجه این شدکه تغییرساختارفروش نفت،انتصاب افراد ناشایست،ورود اشخاصی معلوم الحال به این حوزه وتغییرمعیار‌های اهلیت خریداران به تضعیف سازوکارحرفه‌ای فروش نفت، اختلال دربازگشت ارزو تشدید بحران ارزی انجامید. گفتنی است،در سال‌های گذشته،فردی تراستی برای بازگرداندن پول فروش نفت به وزارت نفت معرفی شده بودکه «دریک جهش عجیب،طی دو سال به یکی از بزرگ‌ترین تراستی‌های فعال درایران تبدیل شده است».
وی درهمین مدت دو سال،حدود ۴۰ فروند نفتکش و کشتی تجاری را با شرایط ویژه از وزارت نفت خریداری کرده است،زیرا این وزارتخانه نفتکش‌های خود را با شرایط ویژه و قیمتی در حد آهن قراضه به فرد مذکورفرخته و «هنوز پول این نفتکش‌ها نیز به‌طورکامل بازنگشته»،ولی بااین‌حال وزارت نفت،همین نفتکش‌ها را مجدداً از همان خریدار«با قیمتی بالاتراز بازار» اجاره کرده است.راستی اگرنفتکش‌ها،قابلیت استفاده نداشتند،چرا بعد از آنکه آنها را فروختند،مجددا اجاره کردند؟
ولی اگرقابل استفاده بودند،چرا به قیمت آهن قراضه فروختند،آن هم نسیه و اقساطی!؟دنیای عجیبی شده،اگردروزارت آموزش و پرورش،یک تخته پاک کن درمدرسه ای دورافتاده گم شود،دهها بازرس برای بررسی مسئله وارد عمل می‌شوند ولی وقتی دروزارت نفت،دهها دستگاه نفتکش به قیمت آهن قراضه به دوستان مسئولان فروخته می‌شود صدای هیچکس درنمی آید.!؟
نکته تأسف‌باردرباره فردموردنظراین است که تمام بدهی‌های او،محموله‌هایی است که ذیل همین قراردادازمهرماه تا نیمه اسفند۱۴۰۴ به او تحویل داده شده است. طبق این قرارداد حدود ۹۰میلیون بشکه نفت،به ارزش ۵ میلیارد و ۹۵۰ میلیون دلاربه آن فرد تحویل داده شده که ایشان،ازهمین قرارداد نزدیک به ۲میلیارد دلاربه شرکت ملی نفت بدهکاراست.طبق گزارش‌ها و ادعاهای منتشرشده، در دوره وزارت محسن پاک‌نژاد میزان نمک محلول در نفت صادراتی ایران به بیش از۱۲ برابر حد مجاز رسیده و این موضوع با اعتراض برخی مشتریان خارجی همراه شده است.ه مچنین ادعا شده،افت کیفیت نفت،کاهش ارزش هربشکه تا ۱۰ دلار و خسارتی حدود ۳ تا ۴ میلیارد دلار را به دنبال داشته است.
️محمد عمرانی - فعال اجتماعی و روزنامه‌نگار
نظرات کاربران