جهش هزینه حمل نفتکش‌ها، صادرات نفت سنگین از قاره آمریکا را مختل کرده و همزمان با انباشت این نوع نفت در منطقه، پالایشگاه‌های آسیا و اروپا را با کمبود خوراک روبه‌رو کرده است.
به گزارش « نفت ما » و به نقل از رویترز ، نفت خام سنگین که به‌دلیل قیمت پایین‌تر، خوراک جذابی برای بسیاری از پالایشگاه‌های جهان محسوب می‌شود، در قاره آمریکا در حال انباشته شدن است؛ زیرا افزایش شدید هزینه حمل‌ونقل دریایی صادرات را دشوار کرده و پالایشگاه‌های آمریکا نیز تقریباً با حداکثر ظرفیت فعالیت می‌کنند.
این وضعیت شکاف کم‌سابقه‌ای در بازار جهانی نفت ایجاد کرده است؛ به‌طوری که در آمریکای شمالی و جنوبی مازاد نفت سنگین شکل گرفته، در حالی که خریداران آسیایی و اروپایی با محدودیت عرضه روبه‌رو هستند و قیمت شاخص‌های نفتی همچنان بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه قرار دارد.
نفت خام سنگین، نفتی با چگالی بالاتر است که بسیاری از پالایشگاه‌های آسیایی، آمریکایی و برخی پالایشگاه‌های اروپایی برای فرآورش آن طراحی شده‌اند. این نوع نفت معمولاً نسبت به نفت سبک ارزان‌تر است و در شرایط عادی می‌تواند حاشیه سود بیشتری برای پالایشگاه‌ها ایجاد کند؛ البته به شرط آنکه هزینه حمل بالا نباشد.
اسکات شلتون، کارشناس انرژی در شرکت TP ICAP، علت اصلی وضعیت فعلی را افزایش هزینه حمل می‌داند. به گفته او، ونزوئلا، آمریکا و کانادا بیش از مصرف داخلی خود نفت تولید می‌کنند و برای متعادل کردن بازار، به صادرات به آسیا وابسته‌اند.
در شرایطی که قیمت گازوئیل در آمریکا به‌شدت افزایش یافته، انتظار می‌رود نفت سنگین ارزان و انباشته‌شده سریعاً جذب بازار شود؛ زیرا فرآورش نفت سنگین معمولاً بازده بیشتری در تولید گازوئیل نسبت به نفت‌های سبک دارد. با این حال، معامله‌گران و تحلیلگران می‌گویند پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک آمریکا تقریباً به اندازه ظرفیت خود نفت سنگین خریداری کرده‌اند و امکان جذب حجم بیشتری ندارند.
صادرات نفت ونزوئلا نیز از زمان بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین این کشور، توسط آمریکا در ماه ژانویه و تلاش واشنگتن برای فعال‌سازی دوباره صنعت نفت ونزوئلا افزایش یافته است. همزمان تولید نفت کانادا به رکورد رسیده و دولت آمریکا نیز بیش از ۱۳۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی خود آزاد کرده است.
در‌همین حال، هزینه اجاره ابرنفتکش برای حمل نفت از ساحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا از ماه فوریه بیش از پنج برابر شده است. یکی از عوامل این افزایش، عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در خلیج عمان است که بخشی از ناوگان جهانی نفتکش‌ها را درگیر کرده و دسترسی به کشتی را کاهش داده است.
شلتون می‌گوید مشکل اصلی ساده است: «برای صادرات به کشتی نیاز دارید، اما قیمت کشتی‌ها بالا رفته و تعداد کشتی‌های در دسترس کاهش یافته است.»
بر اساس داده‌های Argus Media، قیمت شاخص‌های اصلی نفت سنگین کانادا، کلمبیا و اکوادور طی شش هفته گذشته بیش از ۱۰ دلار در هر بشکه کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح شش هفته اخیر رسیده است. قیمت نفت Western Canada Select، بدون در نظر گرفتن هزینه حمل و بیمه، روز پنج‌شنبه حدود ۷۴ دلار در هر بشکه بود. نفت واسکونیا کلمبیا حدود ۸۴ دلار و نفت اورینته اکوادور نیز حدود ۷۶ دلار در هر بشکه معامله شد.
دو معامله‌گر نیز اعلام کردند نفت خام ونزوئلا، بدون محاسبه هزینه حمل، حدود ۷۴.۵ دلار در هر بشکه قیمت داشته است.
به گفته جورجیوس ساکلاریو، تحلیلگر Signal Maritime، هزینه انتقال نفت با ابرنفتکش از ساحل خلیج مکزیک آمریکا به اروپا در هفته گذشته حدود ۴۶ میلیون دلار، معادل ۲۴.۵ دلار برای هر بشکه برآورد شده است. این رقم شامل هزینه انتقال کشتی‌به‌کشتی و سایر هزینه‌هاست. پیش از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه، همین مسیر تنها حدود ۶.۵ میلیون دلار یا نزدیک به ۴ دلار به ازای هر بشکه هزینه داشت.
هزینه حمل نفت از قاره آمریکا به آسیا نیز در هفته گذشته به بیش از ۸۰ میلیون دلار، معادل حدود ۴۰ دلار به ازای هر بشکه، رسیده است؛ در حالی که این رقم در ابتدای سال حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار بود.
فشار حداکثری بر ظرفیت پالایشی آمریکا بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، پالایشگاه‌های این کشور از ابتدای سال تاکنون به‌طور متوسط با ۹۳.۵ درصد ظرفیت فعالیت کرده‌اند؛ بالاترین نرخ بهره‌برداری در ۲۸ سال گذشته. افزایش شدید قیمت گازوئیل باعث شده پالایشگاه‌ها برای استفاده از حاشیه سود بالا، تولید فرآورده‌ها را تا حد ممکن افزایش دهند.
با وجود آنکه بسیاری از پالایشگاه‌های آمریکا پیچیده‌اند و توان فرآورش نفت خام سنگین را دارند، ظرفیت جذب این نوع نفت نیز محدود است و نمی‌توانند سهم نفت سنگین را از حد مشخصی در ترکیب خوراک خود بالاتر ببرند.
تحلیلگران می‌گویند افزایش عرضه نفت ونزوئلا و برداشت از ذخایر اضطراری آمریکا از ماه‌ها قبل فشار بر واحدهای کک‌سازی پالایشگاه‌ها را بالا برده بود، اما اکنون جهش هزینه حمل نیز صادرات این نفت‌ها به سمت شرق را دشوار کرده و به انباشت نفت خام سنگین و ترش در قاره آمریکا منجر شده است.
واحدهای کک‌سازی، با تبدیل باقیمانده‌های سنگین نفت خام به خوراک مناسب برای تولید گازوئیل و بنزین، نقش مهمی در فرآورش نفت سنگین دارند و هرچه سهم نفت سنگین در خوراک پالایشگاه بیشتر شود، این واحدها باید با ظرفیت بالاتری فعالیت کنند.
در عین حال، بسیاری از پالایشگاه‌های آمریکا برای نفت خام تولیدشده در آب‌های خلیج مکزیک، مانند Mars Sour، طراحی شده‌اند و نفت کانادا یا ونزوئلا برای فرآورش در برخی از این پالایشگاه‌ها باید با نفت‌های سبک‌تر ترکیب شود.
نظرات کاربران