تصور کنید برای انجام کاری ساده وارد یک وب‌سایت می‌شوید، اما نمی‌توانید دکمه‌هایش را پیدا کنید. می‌خواهید خرید اینترنتی انجام دهید، اما توضیحی درباره تصاویر محصولات وجود ندارد. قصد دارید از خدمات بانکی استفاده کنید، ولی نرم‌افزاری که محتوای صفحه را برایتان می‌خواند، نمی‌تواند بخش‌های مهم اپلیکیشن را تشخیص دهد.
برای بسیاری از ما، چنین تجربه‌ای عجیب و دور از ذهن است؛ اما برای شماری از افراد نابینا، این موانع بخشی از زندگی روزمره در دنیای دیجیتال هستند. دنیایی که قرار بود کارها را آسان‌تر کند اما گاهی خودش به مانعی تازه تبدیل می‌شود.
۱۵ اکتبر، مصادف با ۲۳ مهرماه، روز جهانی عصای سفید، بهانه‌ای است تا درباره همین موانع صحبت کنیم. روزی که یادآور ضرورت حق استقلال، تردد ایمن و حضور برابر افراد نابینا در جامعه است. عصای سفید فقط ابزاری برای پیدا کردن مسیر نیست؛ آن را باید نمادی از استقلال افرادی دید که باید مانند دیگران زندگی کنند و برابر با همه هر شهروند دیگری از امکانات جامعه بهره ببرند.
اما استقلال فقط به خیابان‌ها و پیاده‌روها محدود نمی‌شود؛ این که فقط شهر دوستدار افراد دارای معلولیت باشد کافی نیست. امروز بخش بزرگی از زندگی ما در اینترنت می‌گذرد، دقیقا به موازات زندگی در فضای فیزیکی و آفلاین. از خرید و پرداخت قبض گرفته تا آموزش، کار و ارتباط با دیگران در فضای مجازی امتداد پیدا می‌کند. اگر فردی نتواند از یک اپلیکیشن بانکی، سامانه دولتی یا فروشگاه اینترنتی استفاده کند، از بخشی از خدمات روزمره محروم شده است.
دسترس‌پذیر نبودن خدمات دیجیتال، برای بخشی از جامعه چیزی شبیه فیلترینگ است. تفاوت در این است که این بار خبری از پیام مسدود بودن سایت نیست؛ صفحه باز می‌شود، سرویس در دسترس به نظر می‌رسد، اما گروهی از کاربران نمی‌توانند از آن استفاده کنند. انگار دری به روی همه باز است، ولی عده‌ای امکان عبور از آن را ندارند و محروم می‌ماننذ.
وقتی از پیشرفت فناوری حرف می‌زنیم، باید بپرسیم این پیشرفت چقدر برای همه قابل استفاده است. گوشی هوشمند، هوش مصنوعی یا یک سرویس اینترنتی زمانی واقعا کاربردی است که افراد با توانایی‌ها و نیازهای متفاوت هم بتوانند از امکاناتش بهره ببرند. همه افراد، بدون استثنا.
ما در زومیت تصمیم گرفته‌ایم به مناسبت روز جهانی عصای سفید، برای یک روز اخبار و روال همیشگی انتشار مطالب را کنار بگذاریم و سراغ موضوعاتی برویم که شاید کمتر درباره‌شان خوانده و شنیده‌ایم؛ موضوعاتی درباره زندگی افراد نابینا و کم‌بینا، فناوری‌های کمکی و حق دسترسی برابر به خدمات و اطلاعات.
در طول این روز، از دنیای علم به پرسش‌هایی پاسخ می‌دهیم که احتمالاً ذهن بسیاری از شما را درگیر کرده‌اند: افراد نابینا چگونه خواب می‌بینند؟ مغز آن‌ها چطور محیط اطراف را درک می‌کند؟ آیا واقعاً حواس قوی‌تر یا حس ششم دارند؟
سراغ فناوری هم می‌رویم؛ از امکانات دسترسی‌پذیری گوشی‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی گرفته تا عصاهای هوشمند، گجت‌های کاربردی و برنامه‌هایی مانند Be My Eyes که می‌توانند انجام کارهای روزمره را آسان‌تر کنند.
در کنار این مطالب، از مشکلات سایت‌ها و سرویس‌های ایرانی، مسئولیت کسب‌وکارها و رسانه‌ها، رفتار درست در مواجهه با افراد نابینا و حتی تجربه بازی‌های ویدیویی این افراد خواهیم گفت. سرویس‌ها، برنامه‌ها و کسب‌وکارهایی را هم معرفی می‌کنیم که برای دسترسی‌پذیرترشدن زندگی و خدمات دیجیتال تلاش کرده‌اند.
اما قرار نیست فقط ما درباره دنیای نابینایان حرف بزنیم... در این پرونده، سعی می‌کنیم صدای افراد نابینا را هم منعکس کنیم. یادداشت‌هایی از تجربه و نگاه آن‌ها می‌خوانیم، در گفت‌وگوهایمان پای صحبتشان می‌نشینیم و با سرویس‌ها و ابتکارهایی آشنا می‌شویم که خودشان ارائه کرده‌اند. می‌خواهیم مسائل را تا جای ممکن از نگاه کسانی بشناسیم که هر روز با آن‌ها زندگی می‌کنند، نه این که به‌جای آن‌ها حرف بزنیم.
این مناسبت برای خود زومیت هم با یک تغییر همراه شده است. ما امکانات دسترسی‌پذیری را به زومیت اضافه کرده‌ایم تا استفاده از سایت برای کاربران با نیازهای متفاوت آسان‌تر شود. درباره این تغییرات و جزئیاتشان در مطلبی جداگانه بیشتر توضیح خواهیم داد.
این گفت‌وگو نباید به یک روز محدود بماند
قرار نیست با انتشار چند مقاله، مشکلات دسترسی‌پذیری حل شوند. اما می‌توانیم بیشتر درباره‌شان بدانیم، باورهای نادرست را کنار بگذاریم و موانعی را بشناسیم که شاید پیش از این حتی متوجه وجودشان نبودیم.
از شما هم دعوت می‌کنیم امروز همراه زومیت باشید، مطالب این پرونده را بخوانید و تجربه‌هایتان را با ما در میان بگذارید.
اگر نابینا یا کم‌بینا هستید، بیشتر از همیشه مشتاق شنیدن صدای شماییم. کدام فناوری زندگی را برایتان آسان‌تر کرده است؟ کدام وب‌سایت یا سرویس هنوز برایتان قابل استفاده نیست؟ دوست دارید رسانه‌هایی مثل زومیت بیشتر درباره چه موضوعاتی صحبت کنند؟ شما می‌توانید از هرچه به ذهن‌تان می‌رسد بگویید و دغدغه‌ها، چالش‌ها، پیشنهادات و... را با زومیت به اشتراک بگذارید.
نظرات کاربران