به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، روزنامه اطلاعات در یادداشتی خطاب به عبدالناصر همتی، سیاست عرضه گسترده ارز را زیر سؤال برد. به نوشته این روزنامه، فاصله نرخ مرکز مبادله و بازار آزاد اکنون به حدود ۹۰ هزار تومان رسیده است. این رقم یعنی اختلافی بیش از ۴۰ درصد میان دو نرخ رسمی و آزاد.
این عدد برای خانوارها اهمیت مستقیم دارد. وقتی دو نرخ این‌قدر از هم فاصله بگیرند، دسترسی به ارز ارزان‌تر به خودی خود سودآور می‌شود. برای ملموس‌شدن موضوع، روی هر ۱۰۰۰ دلار، اختلاف دو نرخ به حدود ۹۰ میلیون تومان می‌رسد. همین فاصله، شیوه تخصیص ارز را به یکی از حساس‌ترین پرسش‌های بازار تبدیل کرده است.
دو نرخ، یک پرسش
مرکز مبادله بازاری رسمی است که ارز حاصل از صادرات در آن به واردکنندگان و برخی متقاضیان فروخته می‌شود. نرخ بازار آزاد اما در صرافی‌ها و معاملات غیررسمی شکل می‌گیرد. هرچه فاصله این دو بیشتر باشد، انگیزه برای دریافت ارز ارزان و فروش آن به نرخ آزاد بیشتر می‌شود.
نویسنده یادداشت، توزیع ارز با نرخی نزدیک به بازار آزاد و از طریق کد ملی را گامی مثبت ارزیابی کرده است. با این حال، او تأکید کرده که نرخ بازار آزاد برخلاف تصور رایج، چندان تصنعی و غیرواقعی نیست. به بیان ساده‌تر، از نگاه این روزنامه، بخشی از نرخ آزاد بازتاب واقعیت‌های اقتصادی است و صرفاً حاصل هیجان بازار نیست.
پرسش اصلی یادداشت، توجیه عرضه میلیارد دلاری ارز در شرایط فعلی است. مقیاس این رقم را می‌توان با یک محاسبه ساده نشان داد. اگر ۱ میلیارد دلار با این اختلاف نرخ عرضه شود، تفاوت ارزش آن با نرخ آزاد به حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد. روزنامه اطلاعات به همین دلیل خواستار نظارت جدی بر نحوه تخصیص این منابع شده است.
پیامد برای بازار
در یک سو، سیاست‌گذار ارزی با عرضه ارز می‌کوشد فشار تقاضا را مهار کند و از جهش قیمت‌ها جلوگیری کند. در سوی دیگر، منتقدان معتقدند عرضه ارز ارزان‌تر در کنار شکافی بیش از ۴۰ درصدی، زمینه رانت را فراهم می‌کند؛ یعنی سودی که فقط از دسترسی به ارز ارزان‌تر به دست می‌آید. فعالان بازار معمولاً گسترش این شکاف را نشانه‌ای از فشار تقاضا در بازار آزاد ارزیابی می‌کنند.
اقتصاد ایران سابقه‌ای طولانی در سیاست چندنرخی ارز دارد. در دوره‌هایی که فاصله نرخ رسمی و آزاد گسترده شده، بحث درباره کارایی تخصیص ارز نیز پررنگ‌تر شده است. واکنش سیاست‌گذار ارزی به این انتقادها و مسیر شکاف دو نرخ، از متغیرهایی است که بازار در روزهای آینده دنبال خواهد کرد.
نظرات کاربران