همتی: ارز بانک مرکزی اول به واردات کالاهای اساسی می‌رسد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، تأمین ارز برای کالاهای اساسی مردم را نخستین اولویت ارزی این نهاد اعلام کرد. این سخنان روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر (۲۳ مهر) در گزارش خبرگزاری ایسنا منتشر شد. پیام اصلی روشن است: در تقسیم ارز موجود، اقلامی مانند غذا، دارو و نهاده‌های تولید غذا پیش از دیگران سهم می‌گیرند.

اهمیت این موضع در وضعیت امروز بازار است. منابع ارزی کشور محدود است و متقاضیان آن زیاد. هر بار که بانک مرکزی ترتیب اولویت‌ها را اعلام می‌کند، در واقع مشخص می‌کند کدام بخش اقتصاد با ارز رسمی کار می‌کند و کدام بخش ناچار است سراغ منابع دیگر برود. این ترتیب، دیر یا زود، در قیمت کالاها و رفتار بازار ارز دیده می‌شود.

سفره خانوار در برابر سایر متقاضیان

اولویت‌دادن به کالاهای اساسی هدف مشخصی دارد: مهار رشد قیمت اقلامی که سهم بزرگی از هزینه ماهانه خانوار دارند. وقتی واردکننده روغن، برنج یا دارو ارز خود را از مسیر رسمی و سریع‌تر بگیرد، فشار کمتری برای افزایش قیمت این اقلام شکل می‌گیرد. خوب که چی؟ برای یک خانواده، این سیاست بیش از هر چیز در ثبات نسبی قیمت اقلام روزمره معنا پیدا می‌کند.

روی دیگر این سیاست، صف سایر متقاضیان است. واردکنندگان کالاهای غیراساسی، مواد اولیه برخی صنایع و خدمات ارزی ممکن است با انتظار طولانی‌تر یا سهم کمتر روبه‌رو شوند. در چنین شرایطی، بخشی از تقاضا به بازار آزاد منتقل می‌شود. بازار آزاد همان بازاری است که نرخ آن را نه بانک مرکزی، بلکه کشمکش خریدار و فروشنده تعیین می‌کند.

پیام برای بازار ارز

داده‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد هرچه شکاف میان نرخ ارز رسمی و نرخ بازار آزاد بیشتر باشد، فشار تقاضا بر بازار آزاد نیز افزایش می‌یابد. اولویت‌بندی تخصیص ارز، به‌تنهایی جهت قیمت دلار را تعیین نمی‌کند. محتمل‌ترین سناریو آن است که اثر این سیاست به حجم درآمد ارزی، سرعت بازگشت ارز صادراتی و میزان عرضه بانک مرکزی در سامانه‌های رسمی بستگی داشته باشد.

برای فعالان بازار، نکته تخصصی‌تر در جزئیات اجراست. هنوز روشن نیست سهم کالاهای اساسی از کل ارز تخصیصی چه اندازه خواهد بود و فهرست این کالاها چه اقلامی را در بر می‌گیرد. پاسخ این پرسش‌ها مشخص می‌کند چه مقدار ارز برای سایر بخش‌ها باقی می‌ماند و فشار تقاضا تا چه حد به بازار آزاد منتقل می‌شود.

تأکید بر تأمین کالاهای اساسی، رویکرد تازه‌ای در سیاست ارزی ایران نیست و در دوره‌های مختلف به‌عنوان خط اول دفاع در برابر تورم مطرح شده است. تفاوت هر دوره در ابزار اجرا بوده است؛ از تخصیص ارز با نرخ ترجیحی تا حمایت مستقیم از مصرف‌کننده. اینکه این بار کدام ابزار به کار می‌رود و نتیجه آن در قیمت‌ها چه خواهد بود، در هفته‌های آینده روشن‌تر می‌شود.