پیشرانه‌های جدید سایپا با تمرکز بر بهره‌وری و مدیریت مصرف سوخت معرفی شدند

به گزارش روزگار خودرو، شرکت سایپا اخیرا در مرکز تحقیقات و نوآوری خود میزبان جمعی از خبرنگاران بود و در این برنامه، بخشی از برنامه های آینده و محصولات جدید این خود را معرفی کرد که شامل سه پیشرانه جدید با تمرکز بر بهره‌وری بالا می‌شود.

این سه پیشرانه هنوز وارد مرحله تولید انبوه نشده اند و سایپا در ادامه قصد دارد فرآیند راه اندازی خطوط مونتاژ و ماشین کاری آنها را دنبال کند. هر سه موتور در قالب یک خانواده پیشرانه با سطوح مختلف عملکردی توسعه یافته اند.

بخوانید: قیمت دلار امروز پنجشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۵

M15N ساختار تنفس طبیعی دارد و با تمرکز بر کاهش مصرف سوخت و رشد راندمان گسترش یافته است، در حالی که M15NT و M15NTD به فناوری توربوشارژ مجهز شده اند و توان و گشتاور بیشتری عرضه می دهند. سایپا اعلام کرده است که محصولات مبتنی بر پلتفرم شاهین، از نخستین خودروهایی خواهند بود که به این خانواده موتورها مجهز می شوند.

پیشرانه های نوین سایپا چه تفاوتی با M15 قدیمی دارند؟

برای شناخت بهتر پیشرانه های تازه سایپا، ابتدا باید به موتورهای قدیمی تر این شرکت اشاره کنیم. موتور B3 با ریشه مزدا سال ها در پراید و برخی محصولات دیگر مورد استفاده قرار گرفت و در ادامه، مسیر توسعه پیشرانه های سایپا به شکل گیری خانواده M15 منتهی شد. موتورهای این خانواده با حجم ۱.۵ لیتر در محصولاتی مانند تیبا، ساینا و کوییک مورد استفاده قرار گرفتند.

سایپا در ادامه نسخه های به روز شده ای از این خانواده مانند M15i و M15GSI را گسترش داد. در M15i بخش هایی مانند سرسیلندر، منیفولدهای هوا و دود، پیستون و رینگ، یاتاقان ها و سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ مورد بازنگری قرار گرفت و توان موتور به حدود ۹۰ اسب بخار و گشتاور آن به ۱۳۷ نیوتن متر رسید.

این روند در پروژه M15GSI نیز ادامه پیدا کرد و در حدود ۳۰ قطعه اصلی موتور مورد بازنگری قرار گرفت. سیستم جرقه زنی، انژکتورها، پیستون ها، میل لنگ، میل بادامک، سرسیلندر، منیفولدها و سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ از جمله بخش هایی بودند که در این پروژه تغییر کردند. با این حال، M15GSI همچنان یک موتور ۸ سوپاپ بود.

ولی خانواده نوین M15N، M15NT و M15NTD را نباید صرفا نسخه های توسعه یافته M15 هشت سوپاپ قدیمی در نظر گرفت. این پیشرانه ها از نظر معماری و فناوری تفاوت های قابل توجهی با موتورهای قبلی دارند و با ساختار ۱۶ سوپاپ و مجموعه ای از فناوری های نوین توسعه یافته اند.

این خانواده توسط شرکت DAAE چین توسعه یافته و سایپا نیز فرآیند داخلی سازی آن را دنبال کرده است. طبق اعلام سایپا، میزان داخلی سازی M15N به حدود ۸۰ درصد و M15NT به در حدود ۷۰ درصد رسیده است.

در این خانواده، فناوری هایی مانند چرخه عمیق اتکینسون، سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ، طراحی بهینه برای نزول اصطکاک و مدیریت حرارتی پیشرفته به کار گرفته شده است. DAAE نیز در معرفی خانواده M15N/M16N به فناوری هایی مانند DVVT، پمپ روغن روتوری دو مرحله ای، خنک کاری بهینه، پوشش های نزول اصطکاک و منیفولد اگزوز یکپارچه اشاره کرده است.

M15N چه مزیتی نسبت به M15 قدیمی دارد؟

تفاوت M15N با M15 قدیمی تنها به رشد توان یا تغییر برخی قطعات محدود نمی شود و این دو موتور از نظر معماری تفاوت قابل توجهی دارند. M15 قدیمی و نسخه های M15i و M15GSI همچنان از ساختار ۸ سوپاپ استفاده می کنند، در حالی که M15N به صورت ۱۶ سوپاپ طراحی شده است. این تغییر در کنار استفاده از فناوری های جدید زمان بندی سوپاپ، مدیریت حرارتی و کاهش اصطکاک، امکان دستیابی به راندمان بالاتر و عملکرد بهتر را فراهم کرده است.

از طرف دیگر، در M15N از سیستم تایمینگ زنجیری استفاده شده، در حالی که موتورهای قدیمی M15 از تسمه تایم استفاده می کردند. زنجیر تایم نیاز کمتری به تعویض دوره ای دارد و می تواند هزینه های نگهداری مرتبط با سیستم تایمینگ را افت دهد. علاوه بر این طراحی نوین موتور و استفاده از فناوری هایی مانند RFF، پمپ روغن الکتریکی و سیستم مدیریت حرارتی بهینه، با هدف افزایش راندمان و کاهش اصطکاک انجام شده است.

M15N با وجود حجم مشابه ۱.۵ لیتر، به دلیل معماری تازه و استفاده از چرخه اتکینسون، توان ۱۲۰ اسب بخار و گشتاور ۱۴۰ نیوتن متر را ارائه می دهد و مصرف سوخت ترکیبی آن حدود ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است. بنابراین هدف اساسی در توسعه M15N صرفا افزایش قدرت نبوده و کاهش مصرف سوخت، رشد راندمان و بهبود هزینه های نگهداری نیز در طراحی آن مورد توجه قرار گرفته است.

در ادامه این مطلب از آخرین خودرو، به معرفی سه پیشرانه جدید سایپا و بررسی مشخصات فنی آنها خواهیم پرداخت.

M15N پایه خانواده نوین پیشرانه های سایپا است و از نظر معماری با موتور M15 هشت سوپاپ قدیمی تفاوت دارد. این پیشرانه ۱.۵ لیتری ۴ سیلندر و ۱۶ سوپاپ با ساختار تنفس طبیعی است و از چرخه اتکینسون بهره می برد. M15N با هدف افزایش راندمان و کاهش مصرف سوخت توسعه یافته و طبق اطلاعات اعلام شده از سوی سایپا، توان تولید ۱۲۰ اسب بخار قدرت و ۱۴۰ نیوتن متر گشتاور را دارد. مصرف سوخت ترکیبی این موتور نیز نزدیک به ۵.۵ لیتر به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است.

یکی از تفاوت های کلیدی M15N با M15 قدیمی، استفاده از مجموعه ای از فناوری های جدید در طراحی موتور است. در این پیشرانه از سیستم تایمینگ زنجیری، پمپ روغن الکتریکی، سیستم مدیریت حرارتی پیشرفته و فناوری های نوین مربوط به خنک کاری استفاده شده است. افزون بر این در این خانواده، فناوری هایی مانند ژاکت آب دولایه و اینترکولر آبی نیز دیده می شود که در راستای بهبود مدیریت حرارتی موتور توسعه یافته اند.

جزئیات فنی بیشتری از نسخه مورد استفاده سایپا هنوز به صورت کامل منتشر نشده است و اطلاعات دقیقی درباره مواردی مانند نسبت تراکم، قطر سیلندر و کورس پیستون در دسترس نیست. از این رو نمی توان صرفا مطابق با مشخصات M15 قدیمی، ویژگی های فنی M15N را تخمین زد.

مطابق با اعلام سایپا، میزان داخلی سازی M15N به حدود ۸۰ درصد رسیده و قرارداد مربوط به این پیشرانه نیز منعقد شده است. همچنین تخصیص M15N به خودروهای هدف انجام شده و این پیشرانه در مرحله آماده سازی برای تولید قرار دارد. طبق برنامه اعلام شده، بهره برداری از M15N در محصولات سایپا از سال ۱۴۰۶ شروع خواهد شد.

M15NT نسخه توربوشارژ خانواده جدید است که با ساختار ۱.۵ لیتری، ۴ سیلندر و ۱۶ سوپاپ گسترش یافته است. این موتور با اضافه شدن توربوشارژر توان و گشتاور بیشتری نسبت به M15N ارائه می دهد و طبق اعلام سایپا توان تولید ۱۴۸ اسب بخار قدرت و ۲۳۰ نیوتن متر گشتاور را دارد. مصرف سوخت ترکیبی این موتور نیز حدود ۶.۳ لیتر به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است.

M15NT نیز مانند M15N از ساختار جدید این خانواده استفاده می کند و نباید آن را صرفا یک نسخه توربوشارژ شده از M15 قدیمی دانست. استفاده از ساختار ۱۶ سوپاپ و فناوری های تازه مدیریت حرارتی و کاهش اصطکاک، این پیشرانه را از موتورهای قدیمی M15 متمایز می کند.

بر اساس اعلام سایپا، مقدار داخلی سازی M15NT به حدود ۷۰ درصد رسیده است. قرارداد این پیشرانه منعقد شده، مراحل طراحی آن به پایان رسیده و نمونه اولیه نیز ساخته شده است. تخصیص M15NT به محصول هدف نیز انجام شده و طبق برنامه اعلام شده، بهره برداری از این پیشرانه در محصولات سایپا از سال ۱۴۰۶ شروع خواهد شد.

M15NTD قوی ترین عضو خانواده جدید پیشرانه های سایپا است. این موتور ۱.۵ لیتری ۴ سیلندر و ۱۶ سوپاپ علاوه بر توربوشارژ، به فناوری پاشش مستقیم سوخت نیز مجهز شده است. این پیشرانه توان تولید ۱۶۰ اسب بخار قدرت و ۲۷۰ نیوتن متر گشتاور را دارد و مصرف سوخت ترکیبی آن نزدیک به ۷ لیتر به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است.

قرار گرفتن سیستم پاشش مستقیم در کنار توربوشارژ باعث شده M15NTD بالاترین سطح عملکردی را در میان سه نسخه تازه داشته باشد. این موتور برای استفاده در محصولات قوی تر سایپا توسعه یافته و طبق برنامه اعلام شده، بهره برداری از آن در محصولات این شرکت از سال ۱۴۰۷ شروع خواهد شد.

بر اساس اعلام سایپا، قرارداد مربوط به M15NTD منعقد شده است و طبق برنامه این شرکت، بهره برداری از این پیشرانه در محصولات سایپا از سال ۱۴۰۷ آغاز خواهد شد.

فناوری های جدید خانواده M15N

یکی از کلیدی ترین تفاوت های خانواده تازه M15N با موتورهای قدیمی M15، استفاده از فناوری های نوین در بخش های مختلف موتور است. در این پیشرانه از مکانیزم RFF یا Roller Finger Follower در مجموعه سوپاپ استفاده شده که با کاهش اصطکاک، به بهبود راندمان موتور کمک می کند. همچنین بلوک سیلندر با فناوری ریخته گری تحت فشار بالا تولید شده و سیستم DVVT با قابلیت Mid Lock نیز برای کنترل دقیق تر زمان بندی سوپاپ ها در نظر گرفته شده است.

یکی دیگر از تفاوت های مهم این خانواده، استفاده از سیستم تایمینگ زنجیری است. در بخش روغن کاری نیز پمپ روغن الکتریکی یا E-oil pump به کار رفته است. همچنین در معماری این موتور، سرسیلندر و منیفولد اگزوز به صورت یکپارچه طراحی شده اند که با عنوان IEM شناخته می شود.

در بخش مدیریت حرارتی نیز فناوری هایی مانند ژاکت آب دولایه و اینترکولر آبی در این خانواده دیده می شود. در کنار این موارد، استفاده از تسمه الاستیک نیز از دیگر فناوری های درج شده برای این پیشرانه است.

در نتیجه، اگرچه کد M15 در نام این پیشرانه ها دیده می شود، خانواده نوین M15N را نمی توان ادامه ساده موتور M15 هشت سوپاپ دانست. این خانواده با معماری ۱۶ سوپاپ، سیستم تایمینگ زنجیری، فناوری های جدید سوپاپ و روغن کاری، مدیریت حرارتی پیشرفته و در نسخه تنفس طبیعی با چرخه اتکینسون توسعه یافته است و از نظر فنی تفاوت قابل توجهی با موتورهای قدیمی M15 دارد.

از دیگر ویژگی های اعلام شده برای این خانواده، اشتراک حدود ۸۰ درصدی قطعات میان نسخه های مختلف است. همچنین این خانواده قابلیت گسترش برای استفاده در خودروهای دوگانه سوز و به کارگیری به عنوان موتور احتراقی در خودروهای هیبریدی را نیز دارد.

موتورهای جدید روی چه خودروهایی نصب می شوند؟

در نشست مرکز تحقیقات و نوآوری گروه سایپا گزارش شد که سهند و اطلس به پیشرانه M15N مجهز خواهند شد و عرضه این نسخه ها طبق برنامه اعلام شده از سوی سایپا در نیمه نخست سال ۱۴۰۷ انجام می شود.

همچنین M15NT مقرر شده است زودتر از دو پیشرانه دیگر وارد محصولات سایپا شود و در شاهین پلاس به کار گرفته خواهد شد. طبق برنامه اعلام شده، عرضه شاهین پلاس مجهز به M15NT در نیمه دوم سال ۱۴۰۶ انجام خواهد شد.

به این ترتیب، سایپا با استفاده از خانواده جدید پیشرانه های M15N، M15NT و M15NTD در حال حرکت به سمت استفاده از موتورهای ۱۶ سوپاپ با فناوری های تازه و سطوح مختلف عملکردی است. M15N با تمرکز بر راندمان و مصرف سوخت، M15NT با تمرکز بر افزایش توان و گشتاور و M15NTD به عنوان قدرتمندترین نسخه این خانواده، برنامه‌ریزی شده است بخشی از نیاز محصولات نسل جدید این خودروساز را تامین کنند.