به گزارش شهر بورس، بر اساس برآورد ارائه‌شده، تولید ناخالص داخلی واقعی ایران در سال ۲۰۲۶ با کاهش ۷.۶ درصدی مواجه می‌شود و در سال ۲۰۲۷ رشد ۳.۶ درصدی را تجربه می‌کند. با این حال، رشد مثبت سال آینده برای جبران کامل افت تولید کافی نیست و اقتصاد همچنان پایین‌تر از سطح پیش از رکود قرار خواهد داشت.
چرا رشد ۳.۶ درصدی نمی‌تواند افت اقتصادی را جبران کند؟
برای درک بهتر این موضوع، می‌توان حجم واقعی اقتصاد را پیش از افت برابر با ۱۰۰ در نظر گرفت. کاهش ۷.۶ درصدی در سال ۲۰۲۶، این شاخص را به ۹۲.۴ می‌رساند. سپس رشد ۳.۶ درصدی در سال ۲۰۲۷، بر پایه کوچک‌ترشده اقتصاد محاسبه می‌شود.
بنابراین، حتی پس از رشد مثبت سال آینده، حجم اقتصاد همچنان حدود ۴.۳ درصد پایین‌تر از سطح اولیه خواهد بود.
برای جبران کامل افت ۷.۶ درصدی، اقتصاد باید در سال بعد حدود ۸.۲ درصد رشد کند؛ زیرا نرخ رشد موردنیاز برای بازگشت به سطح قبلی، بر پایه کوچک‌شده اقتصاد محاسبه می‌شود.
رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۷ از کجا می‌آید؟
پس از یک دوره افت تولید، بازگشت بخشی از فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند به رشد مثبت منجر شود. با این حال، تحقق این روند به شرایط داخلی و خارجی اقتصاد وابسته است.
مهم‌ترین عواملی که می‌توانند بر مسیر رشد اثر بگذارند عبارت‌اند از:
افزایش تولید نفت: احیای ظرفیت تولید و صادرات نفت می‌تواند به افزایش حجم تولید ناخالص داخلی کمک کند.
بهبود تجارت خارجی: کاهش اختلال در حمل‌ونقل و مبادلات تجاری می‌تواند فعالیت‌های اقتصادی را تقویت کند.
بازگشت فعالیت بنگاه‌ها: فعال‌شدن ظرفیت‌های متوقف‌شده و بهبود شرایط تولید ممکن است بخشی از افت قبلی را جبران کند.
با این حال، بدون بررسی جزئیات گزارش و مفروضات مربوط به اقتصاد ایران، نمی‌توان سهم دقیق هر یک از این عوامل را در پیش‌بینی رشد سال ۲۰۲۷ مشخص کرد.
چه عواملی می‌توانند مانع تحقق رشد پیش‌بینی‌شده شوند؟
چشم‌انداز رشد اقتصادی به شرایطی بستگی دارد که بر تولید، تجارت و سرمایه‌گذاری اثر می‌گذارند. تداوم درگیری‌های نظامی، اختلال در زیرساخت‌ها و محدودیت‌های کشتیرانی از جمله ریسک‌هایی هستند که می‌توانند روند احیای اقتصاد را با مشکل مواجه کنند.
از این رو، پیش‌بینی رشد ۳.۶ درصدی برای سال ۲۰۲۷ را نباید نتیجه‌ای قطعی دانست. تغییر شرایط منطقه‌ای و اقتصادی ممکن است برآوردهای مربوط به رشد را تغییر دهد.
چرا رشد اقتصادی لزوماً به بهبود معیشت مردم منجر نمی‌شود؟
رشد اقتصادی، تغییر حجم واقعی کالاها و خدمات تولیدشده را اندازه می‌گیرد؛ اما وضعیت معیشت خانوارها به عوامل دیگری مانند تورم، دستمزد، اشتغال و هزینه‌های ضروری زندگی نیز وابسته است.
ممکن است تولید در برخی بخش‌های اقتصاد افزایش یابد، اما درآمد واقعی خانوارها همچنان از هزینه‌های زندگی عقب بماند. به همین دلیل، رشد مثبت تولید ناخالص داخلی به‌تنهایی نشان‌دهنده بهبود محسوس قدرت خرید نیست.
همچنین باید میان رشد واقعی و افزایش اسمی ارزش تولید تفاوت قائل شد. افزایش قیمت‌ها ممکن است ارزش اسمی تولید را بالا ببرد، اما در محاسبه رشد واقعی، اثر تغییر قیمت‌ها تعدیل می‌شود.
بهبود معیشت زمانی محسوس‌تر خواهد بود که افزایش تولید با ایجاد فرصت‌های شغلی، رشد دستمزد واقعی و کاهش فشار تورمی همراه شود.
آیا پیش‌بینی رشد مثبت به معنای خطای آماری است؟
تغییر نرخ رشد از منفی به مثبت، به‌خودی‌خود نشانه تناقض آماری یا آمارسازی نیست. پس از افت شدید تولید، اقتصاد می‌تواند بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته را بازیابی کند؛ بدون آنکه به سطح پیشین خود بازگردد.
نکته مهم، بررسی مفروضات پیش‌بینی و میزان تحقق آن‌هاست. برآوردهای اقتصادی بر اساس اطلاعات موجود تهیه می‌شوند و با تغییر شرایط سیاسی، تجاری و تولیدی ممکن است مورد بازنگری قرار گیرند.
برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت اقتصاد ایران، باید علاوه بر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، شاخص‌های دیگری نیز بررسی شوند:
روند سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه ثابت
وضعیت اشتغال و تغییرات درآمد واقعی خانوارها
رشد تولید در بخش‌های نفتی و غیرنفتی
روند تورم و قدرت خرید مصرف‌کنندگان
جمع‌بندی؛ رشد مثبت با بازگشت کامل اقتصاد تفاوت دارد
کاهش ۷.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی واقعی در سال ۲۰۲۶، پایه تولید اقتصاد را کوچک‌تر می‌کند.
رشد ۳.۶ درصدی در سال ۲۰۲۷ تنها بخشی از افت قبلی را جبران خواهد کرد.
برای بازگشت به سطح پیش از افت، رشد سال بعد باید حدود ۸.۲ درصد باشد.
بهبود واقعی معیشت به عواملی فراتر از رشد تولید، از جمله اشتغال، دستمزد واقعی و تورم بستگی دارد.
نظرات کاربران