به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت ساندویچ بیگ مک در ترکیه پس از تبدیل به دلار از قیمت همین محصول در آمریکا بیش‌تر شده است. این مقایسه در گزارشی منتشرشده در جمعه ۱۶ اکتبر (۲۴ مهر) آمده است. معنای ساده این داده آن است که یک کالای یکسان در اقتصادی با پول ضعیف‌تر، به دلار گران‌تر از خاستگاه خود فروخته می‌شود.
اهمیت این خبر برای خانوارها در یک نکته است: نرخ ارز به‌تنهایی ارزش واقعی پول را نشان نمی‌دهد. وقتی قیمت‌های داخلی سریع‌تر از نرخ ارز بالا برود، قدرت خرید دلاری مردم آن کشور کم می‌شود. سفر، خرید و حتی یک وعده غذای ساده برای گردشگر خارجی هم گران‌تر تمام می‌شود.
یک همبرگر چگونه به سنجه ارز تبدیل شد
نشریه اکونومیست از سال ۱۹۸۶ شاخصی به نام «بیگ مک» منتشر می‌کند. منطق این شاخص بر «برابری قدرت خرید» استوار است. یعنی در بلندمدت، یک کالای یکسان باید در همه کشورها پس از تبدیل ارز، قیمتی نزدیک به هم داشته باشد. اگر همبرگر در کشوری ارزان‌تر از آمریکا باشد، پول آن کشور به این معیار «کم‌ارزش‌گذاری‌شده» است؛ اگر گران‌تر باشد، «بیش‌ارزش‌گذاری‌شده».
در بیش‌تر اقتصادهای نوظهور، بیگ مک ارزان‌تر از آمریکا فروخته می‌شود. دلیل آن دستمزد پایین‌تر، اجاره ارزان‌تر و هزینه کمتر خدمات محلی است. به همین دلیل، قرار گرفتن ترکیه بالاتر از آمریکا یک استثنا به شمار می‌رود و توجه تحلیلگران را جلب کرده است.
کشمکش تورم و نرخ ارز در ترکیه
ترکیه در سال‌های اخیر با تورم دورقمی و بالا روبه‌رو بوده است. سیاست‌گذار پولی این کشور در دوره اخیر نرخ بهره را بالا نگه داشته و اجازه نداده لیر هم‌پای تورم ارزش از دست بدهد. نتیجه این سیاست چیزی است که اقتصاددانان آن را «افزایش ارزش واقعی پول» می‌نامند؛ یعنی لیر به دلار کندتر از رشد قیمت‌های داخلی تضعیف می‌شود و کالاهای داخلی به دلار گران‌تر می‌شوند.
این وضعیت دو روی متفاوت دارد. از یک سو، لیرِ باثبات‌تر به مهار انتظارات تورمی کمک می‌کند و برای پس‌اندازکنندگان لیری مزیت دارد. از سوی دیگر، صادرکنندگان و صنعت گردشگری ترکیه با کاهش توان رقابت روبه‌رو می‌شوند. داده‌ها نشان می‌دهد گلایه از «گرانی ترکیه» در میان گردشگران خارجی، از جمله مسافران ایرانی، در ماه‌های اخیر بیش‌تر شده است.
محدودیت‌های یک معیار ساده
شاخص بیگ مک ابزاری ساده و همه‌فهم است، اما جای تحلیل دقیق ارزی را نمی‌گیرد. قیمت همبرگر از مالیات محلی، هزینه اجاره و رقابت در بازار غذا هم اثر می‌پذیرد. از این رو، بیش‌تر تحلیلگران آن را نشانه‌ای از جهت حرکت ارزش پول می‌دانند، نه پیش‌بینی دقیق نرخ آینده ارز. برای مخاطب ایرانی، این تجربه یادآوری می‌کند که برای سنجش ارزش واقعی پول باید نرخ ارز را کنار نرخ تورم دید.
نظرات کاربران