به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، متوسط اعتباری که بانک مرکزی در حراج‌های بازار باز به بانک‌ها داده، از حدود ۲۶۵ همت در فروردین ۱۴۰۵ به ۷۰ همت در شهریور رسیده است. این رقم ۷۳.۶ درصد کاهش نشان می‌دهد. در همین ۶ ماه، درخواست بانک‌ها برای این اعتبار ۲۱ درصد بیشتر شد و متوسط سفارش‌ها از ۳۳۱ همت به ۴۰۱ همت رسید.
نتیجه این دو حرکت مخالف، شکافی بزرگ میان تقاضا و عرضه پول است. در فروردین از هر ۱۰۰ تومانی که بانک‌ها درخواست می‌کردند، حدود ۸۰ تومان تأمین می‌شد. در شهریور این عدد به کمتر از ۱۸ تومان رسید. برای سپرده‌گذار و وام‌گیرنده، این تغییر یعنی بانک‌ها در مدیریت نقدینگی خود زیر فشار بیشتری هستند.
بازار باز چیست و چرا مهم است
بازار باز محلی است که بانک‌ها در آن کسری نقدینگی کوتاه‌مدت خود را از بانک مرکزی تأمین می‌کنند. ابزار اصلی این بازار «ریپو» یا توافق بازخرید است. بانک اوراق دولتی را نزد بانک مرکزی وثیقه می‌گذارد، پول می‌گیرد و پس از مدتی کوتاه همان اوراق را با سود مشخص بازمی‌خرد.
هر همت معادل هزار میلیارد تومان است. برای ملموس‌شدن ارقام، ۳۳۱ همت درخواستی که در شهریور بی‌پاسخ ماند، به ازای هر ایرانی به بیش از ۳.۵ میلیون تومان می‌رسد. این رقم تقریباً برابر کل سفارش بانک‌ها در فروردین است.
کشمکش بانک‌ها و سیاست پولی
داده‌ها نشان می‌دهد بانک مرکزی در ماه‌های اخیر دست خود را در تزریق پول به شبکه بانکی بسته‌تر نگه داشته است. چنین رویکردی به‌طور معمول با هدف مهار رشد نقدینگی و فشار تورمی دنبال می‌شود. در سوی دیگر، رشد ۲۱ درصدی سفارش‌ها نشان می‌دهد نیاز بانک‌ها به منابع کوتاه‌مدت کاهش نیافته و حتی بیشتر شده است.
بانکی که از بازار باز پول کافی نمی‌گیرد، معمولاً به سراغ گزینه‌های دیگر می‌رود. استقراض از بانک‌های دیگر در بازار بین‌بانکی، رقابت برای جذب سپرده و محدود کردن پرداخت تسهیلات از جمله این گزینه‌هاست. هر یک از این مسیرها می‌تواند بر دسترسی خانوارها و کسب‌وکارها به وام اثر بگذارد.
محدودشدن تزریق پول از سوی بانک مرکزی در کوتاه‌مدت می‌تواند سرعت رشد نقدینگی را کند کند. نقدینگی یکی از متغیرهای اصلی در شکل‌گیری انتظارات تورمی و رفتار بازارهای دارایی مانند ارز، طلا و مسکن است. اینکه این سیاست تا چه زمانی ادامه یابد و فشار آن بر ترازنامه بانک‌ها به کجا برسد، از داده‌های ماه‌های آینده روشن‌تر خواهد شد.
نظرات کاربران