شهریور ۱۴۰۵ نقطه عطفی در کارنامه نوسازی ناوگان جاده‌ای ایران رقم زد. بر پایه آخرین آمار ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، خروج حدود ۲۸ هزار دستگاه خودروی فرسوده از چرخه تردد در این ماه، بالاترین عملکرد ماهانه در ۲۰ ماه گذشته محسوب می‌شود. کارشناسان، محرک اصلی این رشد بی‌سابقه را اصلاح ضرایب آیین‌نامه اجرایی اسقاط و بازگشت به نسبت قانونی یک به چهار می‌دانند.
تحول در آمار نوسازی ناوگان را به‌روشنی می‌توان در مقایسه ارقام روزانه ردیابی کرد. تا پیش از اصلاح مقررات، روزانه به‌طور میانگین تنها ۳۴۹ دستگاه خودروی فرسوده اسقاط می‌شد؛ اما اکنون این شاخص به حدود ۱۴۰۰ دستگاه در روز جهش یافته است. به‌عبارت دیگر، سرعت خروج خودروهای فرسوده از جاده‌های کشور بیش از چهار برابر شده است.
محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، با ارائه گزارش عملکرد هفت‌ماهه سال جاری اعلام کرد که از فروردین تا ۲۲ مهر ۱۴۰۵، مجموعا نزدیک به ۸۵ هزار دستگاه خودرو در سراسر ایران از رده خارج شده است.
برای درک عمیق‌تر چرایی این رشد ناگهانی، باید به عقب بازگشت. قانون ساماندهی صنعت خودرو، خودروسازان را مکلف کرده بود که به‌ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو، یک دستگاه فرسوده را اسقاط کنند. با این حال، آیین‌نامه اجرایی مصوب سال ۱۴۰۲ این تناسب را به یک به ۱۲ تغییر داد؛ به این معنا که خودروسازان با اسقاط هر یک خودرو، مجوز تولید ۱۲ دستگاه جدید را دریافت می‌کردند.
به گفته حاتمی، همین مغایرت آشکار میان آیین‌نامه و قانون بالادستی، مهم‌ترین عامل افت شدید عملکرد اسقاط در سال‌های اخیر بوده است. افزون بر این، انباشت گواهی‌های اسقاط و نبود بازار مصرف کافی برای آن‌ها، روند نوسازی ناوگان را بیش از پیش کند کرده بود.
سرانجام در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، آیین‌نامه اصلاح‌شده به تصویب رسید و از ۱۲ شهریور اجرایی شد. بر پایه مقررات جدید، نسبت اسقاط به تولید بار دیگر به یک به چهار بازگشت. این تغییر در عمل به آن معناست که الزام اسقاط خودروهای فرسوده به‌ازای هر واحد تولیدی، سه برابر بیشتر از دوره پیشین شده و خودروسازان ناچارند تعداد بسیار بیشتری خودروی فرسوده را از چرخه خارج کنند.
مروری بر آمار بلندمدت نشان می‌دهد که از سال ۱۳۸۵ تاکنون، حدود ۲ میلیون و ۷۲۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده در ایران اسقاط شده است. از این مجموع، تقریبا ۷۰۰ هزار دستگاه مربوط به دوره سه‌ساله اخیر (از ۱۴۰۱ به بعد) است. همچنین در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به‌ترتیب ۳۴۹ هزار و ۲۰۵ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شده بود.
مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل ابراز امیدواری کرد که آمار مهرماه از مرز ۳۵ هزار دستگاه عبور کند. به گفته وی، در صورت تداوم روند فعلی، دستیابی به هدف اسقاط ۲۵۰ هزار دستگاه خودرو در سال ۱۴۰۵ کاملا در دسترس خواهد بود. در افق بلندمدت‌تر نیز برنامه هفتم پیشرفت، اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو را هدف‌گذاری کرده است.
نظرات کاربران