اختلال در صادرات نفت‌کوره از تنگه هرمز و کاهش تولید پالایشگاه‌های روسیه، بازار جهانی سوخت کشتی‌ها را با کمبود عرضه مواجه کرده است. طبق گزارش رویترز، قیمت سوخت‌های دریایی نسبت به پیش از جنگ ایران بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته و اضافه‌قیمت نقدی نفت‌کوره پرگوگرد از ۵.۱ دلار به حدود ۵۰ دلار در هر تن رسیده است. این شرایط علاوه بر افزایش هزینه حمل‌ونقل جهانی، مسیرهای سوخت‌گیری کشتی‌ها و الگوی خرید شرکت‌های کشتیرانی را تغییر داده است.
به گزارش مسیر اقتصاد شرکت بین‌المللی تجارت انرژی ویتول (Vitol) در کنفرانس سوخت‌رسانی دریایی سنگاپور اعلام کرده است که تداوم اختلال در تنگه هرمز و کاهش عرضه فرآورده‌های نفتی روسیه، بازار جهانی نفت‌کوره پرگوگرد را تحت فشار قرار داده است. این فرآورده که با نام HSFO شناخته می‌شود، یکی از انواع سوخت مورد استفاده کشتی‌های مجهز به سامانه‌های تصفیه گازهای خروجی است و در برخی پالایشگاه‌ها نیز به‌عنوان خوراک مصرف می‌شود.
بر اساس گزارش ۱۶ اکتبر رویترز، جریان صادرات نفت‌کوره پرگوگرد از تنگه هرمز، شامل محموله‌های ایران، همچنان دست‌کم ۸۰۰ هزار تن در ماه کمتر از سطح فوریه است. طبق داده‌های مؤسسه کپلر، صادرات این فرآورده از مسیر تنگه هرمز در فاصله ژانویه ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ به‌طور میانگین حدود ۳.۷ میلیون تن در ماه بود.
اگرچه شرایط نسبت به ماه مه، زمانی که کاهش عرضه به حدود ۲ میلیون تن در ماه رسیده بود، بهبود یافته است، حملات به پالایشگاه‌های روسیه نیز حدود یک میلیون تن در ماه از عرضه نفت‌کوره به بازار جهانی کاسته است.
افزایش نزدیک به ده‌برابری اضافه‌قیمت نفت‌کوره
کاهش عرضه، در شرایطی که تقاضای سوخت کشتی‌ها همچنان بالاست، به افزایش شدید قیمت‌ها منجر شده است. بر اساس داده‌های مؤسسه LSEG، اضافه‌قیمت نقدی نفت‌کوره پرگوگرد با گرانروی ۳۸۰ سانتی‌استوکس، از ۵.۱ دلار به ازای هر تن در ۲۷ فوریه به نزدیک ۵۰ دلار در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر رسیده است.
این رقم نشان‌دهنده افزایش نزدیک به ده‌برابری اضافه‌قیمت نسبت به قیمت مبناست و نباید با قیمت نهایی هر تن سوخت اشتباه گرفته شود. بااین‌حال، گزارش جداگانه رویترز نشان می‌دهد که قیمت انواع سوخت دریایی نیز در اکتبر همچنان بیش از ۷۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار داشته است.
از سوی دیگر، برخی پالایشگاه‌های شمال آسیا در واکنش به اختلال صادرات نفت خام عربستان از مسیر دریای سرخ، استفاده از نفت‌کوره به‌جای نفت خام را در واحدهای فرآیندی خود افزایش داده‌اند. به گفته مدیر بخش آسیایی ویتول، این تغییر موجب شده تقاضای بیش از یک میلیون تن نفت‌کوره پرگوگرد برای تحویل در نوامبر ایجاد شود و فشار بیشتری بر بازار وارد آید.
البته شرایط همه انواع سوخت دریایی یکسان نیست. افزایش صادرات نفت‌کوره کم‌گوگرد از چین و پالایشگاه دانگوته نیجریه، بخشی از فشار بر بازار این فرآورده را کاهش داده است.
تغییر مسیر سوخت‌گیری کشتی‌های تجاری
افزایش قیمت‌ها و نااطمینانی درباره تأمین سوخت، رفتار شرکت‌های کشتیرانی را نیز تغییر داده است. مدیران صنعت سوخت‌رسانی دریایی در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرده‌اند که شرکت‌ها به‌جای قراردادهای بلندمدت، بیشتر به خریدهای کوتاه‌مدت و نقدی روی آورده‌اند تا بتوانند متناسب با تغییر قیمت‌ها و شرایط بنادر تصمیم بگیرند.
برخی شرکت‌ها نیز مقدار کمتری سوخت خریداری می‌کنند و تنها برای رسیدن به بندر بعدی سوخت‌گیری انجام می‌دهند. مدت قراردادهایی که پیش از جنگ معمولاً شش‌ماهه یا یک‌ساله بود، در مواردی به یک تا سه ماه کاهش یافته است.
هم‌زمان، اختلال فعالیت بندر فجیره امارات، یکی از مراکز مهم سوخت‌رسانی دریایی، باعث افزایش مراجعه کشتی‌ها به بنادر جایگزین شده است. بندرهای کلمبو در سریلانکا، صلاله در عمان و پورت‌لوئیس در موریس از جمله مقاصدی هستند که تقاضای سوخت‌گیری در آنها افزایش یافته است.
شرکت ویتول نیز از جولای فعالیت سوخت‌رسانی دریایی در بندر گوادر پاکستان را آغاز کرده تا از این مسیر، خارج از تنگه هرمز، به کشتی‌های فعال در منطقه خدمات ارائه دهد.
در مجموع، اختلال در تجارت انرژی از مسیر تنگه هرمز علاوه بر افزایش هزینه حمل نفت خام، بازار سوخت کشتی‌ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. کاهش عرضه نفت‌کوره، افزایش قیمت سوخت و تغییر مسیرهای سوخت‌گیری می‌تواند هزینه عملیاتی ناوگان تجاری جهان را افزایش دهد و بخشی از این فشار را به قیمت نهایی کالاهای وارداتی منتقل کند. بااین‌حال، میزان انتقال این هزینه به مصرف‌کنندگان به شرایط بازار حمل‌ونقل، نوع قراردادها و امکان استفاده از مسیرها و منابع جایگزین وابسته خواهد بود.
نظرات کاربران