به گزارش اطلاع با ما ، بازار گوشت مرغ در هفته‌های اخیر با افزایش قیمت و سپس عقب‌نشینی نسبی نرخ‌ها مواجه شده است؛ روندی که به گفته فعالان صنعت طیور، از یک‌سو تحت تأثیر افزایش هزینه‌های تولید و از سوی دیگر متأثر از کاهش قدرت خرید خانوارها قرار دارد.
در همین زمینه، فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور ایران، با اشاره به افزایش هزینه تأمین نهاده‌های دامی هشدار داده است که در صورت ادامه شرایط فعلی، تولید و جوجه‌ریزی در ماه‌های آینده ممکن است کاهش یابد. به گفته او، این وضعیت می‌تواند هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان را با مشکلات بیشتری روبه‌رو کند.
چرا قیمت مرغ در مدت کوتاهی افزایش یافت؟
قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ در هفته گذشته، طبق گزارش‌های منتشرشده، در برخی بازارها از حدود ۲۵۰ هزار تومان به محدوده ۳۲۰ هزار تومان رسید. با این حال، نرخ فروش در مناطق و فروشگاه‌های مختلف یکسان نبود و در بعضی نقاط قیمت‌های بالاتر یا پایین‌تری نیز گزارش شد.
افزایش هزینه‌های تولید، به‌ویژه قیمت خوراک طیور، از مهم‌ترین عواملی است که فعالان این صنعت برای توضیح رشد قیمت‌ها مطرح می‌کنند.
در مقابل، قدرت خرید خانوارها نیز نقش مهمی در تعیین قیمت نهایی دارد. هنگامی که قیمت مرغ از توان مالی بخشی از مصرف‌کنندگان فراتر می‌رود، تقاضا کاهش پیدا می‌کند و همین مسئله می‌تواند مانع تداوم افزایش قیمت شود.
به این ترتیب، بازار مرغ با دو فشار هم‌زمان روبه‌رو است: تولیدکنندگانی که خواهان پوشش هزینه‌های خود هستند و مصرف‌کنندگانی که توان خرید با نرخ‌های بالاتر را ندارند.
هزینه نهاده‌های دامی چگونه قیمت مرغ را بالا می‌برد؟
خوراک طیور، به‌ویژه ذرت و کنجاله سویا، سهم مهمی در هزینه تولید مرغ دارد. افزایش قیمت این نهاده‌ها می‌تواند هزینه پرورش را بالا ببرد و با فاصله زمانی در قیمت محصول نهایی منعکس شود.
پس از تغییر سیاست‌های ارزی و حذف ارز ترجیحی در دی‌ماه ۱۴۰۴، تولیدکنندگان از افزایش قابل‌توجه هزینه تأمین نهاده‌ها خبر داده‌اند.
با این حال، میزان اثرگذاری این تغییرات بر قیمت مرغ به عوامل دیگری نیز بستگی دارد؛ از جمله هزینه جوجه، انرژی، حمل‌ونقل، دستمزد، کشتار و توزیع.
بنابراین، افزایش قیمت خوراک طیور لزوماً به همان نسبت قیمت مرغ را بالا نمی‌برد، اما در صورت تداوم رشد هزینه‌ها و نبود سازوکار مناسب برای تأمین نهاده، فشار بیشتری بر واحدهای تولیدی وارد خواهد شد.
قیمت تمام‌شده مرغ چقدر است؟
فرزاد طلاکش با تشریح محاسبات مربوط به هزینه تولید، اعلام کرده است که قیمت هر کیلوگرم نهاده مورد استفاده در خوراک مرغ به حدود ۹۵ هزار تومان رسیده است.
بر اساس محاسبه‌ای که او مطرح کرده، اگر برای تولید هر کیلوگرم گوشت مرغ حدود دو کیلوگرم خوراک مصرف شود، هزینه خوراک به‌تنهایی به حدود ۱۹۰ هزار تومان می‌رسد.
این مقام صنفی با در نظر گرفتن سایر هزینه‌های تولید، معتقد است قیمت تمام‌شده مرغ باید به‌مراتب بالاتر از نرخ‌هایی باشد که در مقاطعی در بازار مشاهده شده است. او همچنین قیمت ۳۸۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم مرغ را به‌عنوان سطحی متناسب با هزینه‌های مورد نظر خود مطرح کرده است.
البته این رقم، برآورد اعلام‌شده از سوی نماینده صنفی تولیدکنندگان است و برای تعیین قیمت تمام‌شده واقعی در کل صنعت، باید هزینه‌های واحدهای مختلف، بهره‌وری تولید و شرایط بازار نیز بررسی شود.
چرا افزایش قیمت مرغ دوام نیاورد؟
با وجود رشد قابل‌توجه قیمت‌ها در ابتدای هفته، این روند در ادامه با کاهش تقاضا مواجه شد و نرخ‌ها در برخی بازارها عقب نشستند.
به گفته طلاکش، بخشی از این تغییر به محدودیت قدرت خرید خانوارها مربوط می‌شود. هنگامی که افزایش قیمت از توان پرداخت مصرف‌کنندگان فراتر می‌رود، خرید کاهش می‌یابد و فروشندگان نیز برای حفظ مشتری ناچار به تعدیل قیمت می‌شوند.
این وضعیت تنها برای خریداران مشکل‌ساز نیست. تولیدکنندگانی که با هزینه‌های بالاتر فعالیت می‌کنند، در صورت فروش محصول با قیمتی پایین‌تر از هزینه واقعی تولید، با زیان مواجه خواهند شد.
در نتیجه، نوسان قیمت مرغ را نمی‌توان تنها با میزان عرضه یا تقاضا توضیح داد؛ هزینه تولید و توان خرید خانوارها نیز در شکل‌گیری این روند نقش تعیین‌کننده دارند.
هشدار درباره کاهش جوجه‌ریزی و تولید مرغ
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی فعالان صنعت طیور، احتمال کاهش جوجه‌ریزی در ماه‌های آینده است.
طلاکش پیش‌بینی کرده است که میزان تولید ممکن است در هفته‌های پیش رو تغییر کند و در ادامه، کاهش جوجه‌ریزی بر عرضه مرغ در بازار اثر بگذارد.
در صنعت طیور، تصمیم‌های مربوط به جوجه‌ریزی امروز می‌تواند با فاصله زمانی بر میزان عرضه گوشت مرغ تأثیر بگذارد. به همین دلیل، کاهش تولید در یک دوره ممکن است در هفته‌های بعد خود را در بازار نشان دهد.
با این حال، تحقق این پیش‌بینی به عواملی مانند وضعیت تأمین نهاده‌ها، هزینه‌های تولید، تصمیم مرغ‌داران و میزان تقاضای مصرف‌کنندگان وابسته است.
اگر کاهش جوجه‌ریزی با افت بیشتر قدرت خرید خانوارها همراه شود، بازار ممکن است با شرایط پیچیده‌تری روبه‌رو شود؛ شرایطی که در آن هم تولیدکننده برای جبران هزینه‌ها با مشکل مواجه است و هم مصرف‌کننده توان خرید کمتری دارد.
کالابرگ تا چه اندازه می‌تواند از بازار مرغ حمایت کند؟
کالابرگ یکی از ابزارهای حمایتی دولت برای تأمین بخشی از هزینه خرید کالاهای اساسی خانوارهاست. با این حال، میزان اثرگذاری آن به تناسب اعتبار اختصاص‌یافته با قیمت روز کالاها و هزینه‌های زندگی بستگی دارد.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران با اشاره به افزایش نرخ ارز مورد استفاده برای تأمین نهاده‌های وارداتی، معتقد است اعتبار کالابرگ متناسب با رشد هزینه‌ها افزایش نیافته است.
او گفته است نرخ ارز مرکز مبادله که در محاسبات مورد اشاره او در دی‌ماه ۱۴۰۴ حدود ۱۱۲ هزار تومان بوده، به حدود ۱۸۴ هزار تومان رسیده است؛ تغییری که به گفته وی، هزینه ارزی تأمین نهاده‌های وارداتی را افزایش می‌دهد.
از نگاه این فعال صنفی، اگر اعتبار حمایتی خانوارها متناسب با تغییرات قیمت‌ها و هزینه تأمین کالاهای اساسی اصلاح نشود، قدرت خرید مصرف‌کنندگان کاهش بیشتری خواهد یافت.
در عین حال، میزان اثرگذاری کالابرگ بر بازار مرغ به نحوه تخصیص اعتبار، امکان استفاده در فروشگاه‌ها و الگوی خرید خانوارها نیز وابسته است.
چرا تخم‌مرغ و مرغ رفتار قیمتی متفاوتی دارند؟
به گفته طلاکش، یکی از تفاوت‌های مهم بازار تخم‌مرغ و گوشت مرغ به امکان تغییر حجم خرید مربوط می‌شود.
خانوارها می‌توانند تخم‌مرغ را در تعداد کمتری خریداری کنند و به این ترتیب، هزینه هر نوبت خرید را کاهش دهند. اما خرید مرغ در برخی فروشگاه‌ها، به‌ویژه هنگام استفاده از بسته‌بندی‌های بزرگ، انعطاف کمتری دارد.
از سوی دیگر، محدودیت استفاده از کالابرگ در برخی واحدهای صنفی می‌تواند انتخاب مصرف‌کنندگان را محدود کند.
این عوامل ممکن است بر نحوه واکنش تقاضا به افزایش قیمت تأثیر بگذارند. با این حال، تفاوت رفتار قیمتی این دو محصول به عوامل دیگری مانند میزان عرضه، هزینه تولید، شرایط نگهداری و الگوی مصرف نیز بستگی دارد.
پیش‌بینی قیمت مرغ در هفته‌ها و ماه‌های آینده
چشم‌انداز بازار مرغ به چند متغیر اصلی وابسته است: روند قیمت نهاده‌های دامی، میزان جوجه‌ریزی، هزینه‌های تولید، سیاست‌های حمایتی و قدرت خرید خانوارها.
اگر هزینه تأمین خوراک همچنان بالا بماند و تولیدکنندگان نتوانند هزینه‌های خود را پوشش دهند، احتمال افزایش فشار برای رشد قیمت مرغ وجود خواهد داشت.
در مقابل، اگر افزایش قیمت‌ها باعث افت شدید تقاضا شود، بازار ممکن است ظرفیت پذیرش نرخ‌های بالاتر را نداشته باشد. در چنین شرایطی، قیمت فروش می‌تواند کمتر از سطح مورد انتظار تولیدکنندگان باقی بماند.
بنابراین، پیش‌بینی افزایش دوباره قیمت مرغ را باید در کنار احتمال کاهش تقاضا و تغییرات عرضه بررسی کرد. هیچ‌یک از این روندها به‌تنهایی نتیجه قطعی بازار را مشخص نمی‌کند.
بازار مرغ در دوراهی هزینه تولید و قدرت خرید
تحولات اخیر نشان می‌دهد بازار مرغ با مسئله‌ای فراتر از یک افزایش قیمت مقطعی روبه‌رو است. از یک سو، رشد هزینه نهاده‌ها و سایر عوامل تولید، فشار مالی بر مرغ‌داران را افزایش داده و از سوی دیگر، محدودیت قدرت خرید خانوارها مانع پذیرش آسان قیمت‌های بالاتر می‌شود.
اگر این فاصله میان هزینه تولید و توان خرید مصرف‌کننده ادامه پیدا کند، احتمال بروز مشکلاتی در استمرار تولید و دسترسی خانوارها به گوشت مرغ وجود خواهد داشت.
از این رو، مدیریت پایدار بازار به اقداماتی نیاز دارد که هم تأمین نهاده‌ها و استمرار تولید را تضمین کند و هم امکان خرید کالاهای پروتئینی را برای خانوارها حفظ کند.
در نهایت، مسیر آینده قیمت مرغ به نحوه مدیریت این دو مسئله وابسته است؛ زیرا افزایش قیمت بدون توجه به قدرت خرید مردم می‌تواند تقاضا را کاهش دهد و پایین نگه داشتن قیمت بدون توجه به هزینه تولید نیز ممکن است به فعالیت مرغ‌داران آسیب بزند.
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
نظرات کاربران