بر اساس اطلاعات منتشرشده، در حالی که بر اساس منطق اقتصادی، جهش تیراژ تولید و تحقق صرفه‌جویی در مقیاس عامل اساسی کاهش هزینه‌های سربار و تعدیل قیمت تمام‌شده خودرو است، بازار خودروی ایران طی سال‌های اخیر به دلیل انحصار ساختاری، عدم تعادل میان عرضه و تقاضا، سرکوب دستوری قیمت‌ها و چالش‌های زنجیره تأمین، از این قاعده بنیادین سرپیچی کرده و رشد تولید نیز نتوانسته گره‌گشای افت قیمت‌ها باشد؛ نکته‌ای که امیرحسین شامخی، عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، ابعاد مختلف آن را تشریح کرده است، به گزارش روزگار خودرو.
این کارشناس صنعت خودرو با اشاره به نقش مقیاس تولید در قیمت تمام شده خودرو عنوان کرد: مفهوم «صرفه‌جویی در مقیاس» یکی از ارکان اساسی در تولید خودرو است. از آنجایی که در صنعت خودروسازی، هزینه‌های ثابت از جمله تحقیق و توسعه، طراحی، قالب‌سازی و تجهیز خطوط تولید بسیار سنگین هستند با رشد تیراژ تولید، هزینه‌های سنگین بین شمار زیادی خودرو سرشکن شده و هزینه تمام‌شده هر واحد افت می‌یابد؛ امری که هم سود تولیدکننده را تضمین می‌کند و هم امکان کاهش نرخ نهایی را فراهم می‌سازد.
وی در گفت‌و‌گو با روزگار خودرو افزود: در مقابل، کاهش تولید باعث می‌شود هزینه‌های ثابت بر تعداد محدودی خودرو تقسیم شود که نتیجه آن، افزایش شدید نرخ تمام‌شده و فشار مضاعف به خودروساز برای رشد قیمت فروش است.
شامخی با اشاره به وضعیت عرضه و تقاضا در بازار ایران تصریح کرد: بازار خودروی ایران با یک عدم تعادل ساختاری مواجه است که در آن عرضه همواره از تقاضا عقب‌تر است. هرگاه تیراژ تولید افزایش یابد، عطش بازار فروکش کرده و فاصله قیمتی میان کارخانه و بازار آزاد کاهش می‌یابد، ولی محدودیت واردات و انحصار خودروسازان داخلی باعث شده است مشتریان حق انتخاب چندانی نداشته باشند. این نبود رقابت، حتی در صورت تولید خودروهای با کیفیت متوسط یا پایین، نرخ‌ها را در بازار آزاد به شدت افزایش می‌دهد.
این کارشناس صنعت خودرو یادآور شد: اگرچه دولت با سرکوب نرخ و تعیین قیمت‌های دستوری برای کارخانه، سعی در کنترل بازار دارد، اما از آنجا که تیراژ پاسخگوی تقاضای موجود نیست، نرخ بازار آزاد مسیر خود را طی می‌کند و تفاوت قیمت و رانت ایجاد شده به جای تولیدکننده و مصرف‌کننده واقعی به جیب دلالان می‌رود.
وی در ادامه به عوامل بیرونی و چالش‌های محیطی مؤثر بر افزایش قیمت‌ها اشاره کرد و بیان کرد: رشد نرخ در بازار تنها ناشی از کاهش تیراژ نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل کلان اقتصادی در آن دخیل هستند. وابستگی بخشی از قطعات به واردات موجب می‌شود که نوسانات و رشد نرخ دلار، مستقیماً هزینه‌های تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
شامخی اضافه کرد: از سوی دیگر، محدودیت‌های حمل‌ونقل دریایی و عدم امکان استفاده از مسیر‌های آبی، خودروسازان را ناچار به استفاده از حمل‌ونقل زمینی کرده که هزینه‌های لجستیک را به شدت افزایش داده است. افزون بر این آسیب‌دیدگی صنایع بالادستی مانند فولاد و دشواری در تأمین مواد اولیه، به کسری قطعات منجر شده و دپوی خودروهای ناقص در کارخانه‌ها را به دنبال داشته که عملاً عرضه به بازار را با اختلال مواجه کرده است.
وی علاوه بر این در پاسخ به پرسشی درباره شرایط فعلی نرخ‌ها اظهار داشت: در شرایط فعلی به دلیل پیچیدگی عوامل اقتصادی نظیر تحریم، قیمت ارز، لجستیک و انحصار، قضاوت درباره منطقی بودن نرخ‌ها دشوار است، ولی آنچه قطعی به نظر می‌رسد این است که بدون رفع موانع تولید و ایجاد فضای رقابتی، شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار همچنان به زیان مصرف‌کننده واقعی باقی خواهد ماند.
این کارشناس صنعت خودرو در خاتمه خاطرنشان کرد: برای خروج صنعت و بازار خودرو از وضعیت کنونی، توجه به دو محور عمده لزوم دارد؛ نخست، افزایش تولید و تیراژ به عنوان نخستین و ضروری‌ترین گام برای تعادل‌بخشی به بازار، و دوم، انجام اصلاحات ساختاری و ایجاد بستر رقابت سالم و تنظیم بازار تا از انحصار جلوگیری شود.
روغن موتور و روغن هیدرولیک چه تفاوتی دارند؟
نظرات کاربران