طبق آخرین گزارش‌ها، واردات خودروهای لوکس و با حجم موتور بالا در ماه های اخیر با انتقادهایی همراه شده است. در این میان، ارزیابی هزینه های واردات تویوتا لندکروزر VXR مدل ۲۰۲۶ نشان می دهد فاصله میان ارزش اولیه خودرو و بهای تمام شده آن قابل توجه است، به گزارش روزگار خودرو.
مطابق با محاسبات عرضه شده از سوی واردکننده، خودرویی با ارزش اولیه در حدود ۲۵.۶ میلیارد تومان، پس از اضافه شدن هزینه های واردات، به بهای تمام شده ای نزدیک به ۷۰.۳ میلیارد تومان می رسد. اما چه عواملی این فاصله قیمتی را ایجاد می کنند و چه مقدار از آن به سود واردکننده مربوط است؟
چگونه یک خودرو ۲۵ میلیارد تومانی به ۷۰ میلیارد تومان می رسد؟
ارزش ارزی یک دستگاه تویوتا لندکروز سری ۳۰۰ VXR مدل ۲۰۲۶ حدود ۸۴ هزار و ۷۷۲ یورو اعلام شده است. با در نظر گرفتن قیمت هر یورو حدود ۳۰۱ هزار و ۷۰۰ تومان، ارزش اولیه خودرو به نزدیک به ۲۵.۶ میلیارد تومان می رسد.
در محاسبات ارائه شده از سوی واردکنندگان، با اضافه شدن ۱۵ درصد سود فروش و در حدود ۱.۲۸ میلیارد تومان هزینه گارانتی، مبلغ اولیه به حدود ۳۰.۷ میلیارد تومان افزایش پیدا می کند. با این حال، این رقم هنوز هزینه های گمرکی، مالیات ها، عوارض و مخارج مرتبط با ترخیص و شماره گذاری را شامل نمی شود.
یکی از مهم ترین عوامل افزایش هزینه، حقوق ورودی خودرو است. در محاسبات گمرکی یک دستگاه لندکروز که توسط یکی از واردکنندگان وارد کشور شده، قیمت یورو حدود ۱۵۵ هزار تومان در نظر گرفته شده و ارزش گمرکی خودرو به همراه بیمه نزدیک به ۱۳.۲۲ میلیارد تومان محاسبه شده است.
تفاوت این رقم با ارزش اولیه خودرو در محاسبات واردکننده، به تفاوت قیمت ارز و مبنای ارزش گذاری مربوط می شود. بر مبنای ارزش گمرکی اعلام شده، حقوق ورودی با قیمت ۱۶۵ درصد حدود ۲۱.۸۲ میلیارد تومان است.
با اضافه شدن سایر مالیات ها و عوارض گمرکی، مجموع این پرداخت ها به حدود ۲۷.۵۳ میلیارد تومان می رسد. به عبارت دیگر، مجموع حقوق و عوارض گمرکی این خودرو در محاسبات ارائه شده، از ارزش اولیه ۲۵.۶ میلیارد تومانی آن بیشتر است.
ولی هزینه واردات به پرداخت های گمرکی ختم نمی شود. مخارجی مانند استاندارد، بازرسی فیزیکی، بازرسی استاندارد و محیط زیست، بیمه حمل، انتقال خودرو از بندر به تهران، بیمه شخص ثالث، اسقاط و انبارداری نیز به هزینه ها اضافه می شوند. هزینه شماره گذاری و صدور مدارک هم در پیش‌بینی ارائه شده حدود ۱.۶۹ میلیارد تومان است.
در مجموع، هزینه های ترخیص این خودرو نزدیک به ۳۲.۵۸ میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. این مبلغ در کنار حدود ۳۰.۶۹ میلیارد تومان هزینه اولیه خودرو، شامل ارزش خودرو، سود فروش و گارانتی، مجموع هزینه خرید و ترخیص را به حدود ۶۳.۲۷ میلیارد تومان می رساند.
البته تمام هزینه های ترخیص درآمد دولت محسوب نمی شوند. بخشی از این مبلغ به حقوق و عوارض گمرکی و مالیات مربوط است و بخش دیگر هزینه خدمات، بیمه، حمل ونقل و الزامات اجرایی واردات را شامل می شود. از همین رو، برای مشخص شدن سهم دولت باید نوع هر پرداخت و دریافت کننده آن به صورت جداگانه بررسی شود.
پس از رسیدن مجموع هزینه خرید و ترخیص به در حدود ۶۳.۲۷ میلیارد تومان، دو مبلغ دیگر نیز به آن اضافه می شود. نخست، حدود ۶.۳۳ میلیارد تومان مالیات بر ارزش افزوده که معادل ۱۰ درصد مبلغ هزینه خرید و ترخیص در محاسبات ارائه شده است.
دوم، حدود ۶۹۶ میلیون تومان عوارض هلال احمر است که در بخش محاسبه عوارض گمرکی نیز ۱ درصد محاسبه می شود. با اضافه شدن این دو مبلغ، بهای تمام شده نهایی خودرو به نزدیک به ۷۰.۳۰ میلیارد تومان می رسد.
به این ترتیب، نزدیک به ۷ میلیارد تومان پس از جمع هزینه خرید و ترخیص، از محل مالیات بر ارزش افزوده و عوارض هلال احمر به مبلغ نهایی اضافه می شود.
از این رو، رسیدن ارزش اولیه خودرو از نزدیک به ۲۵.۶ میلیارد تومان به بهای تمام شده ۷۰.۳ میلیارد تومانی، نتیجه یک تعرفه یا عوارض مشخص نیست؛ بلکه از مجموعه هزینه های خرید، حقوق ورودی، مالیات ها، عوارض و مخارج متعدد واردات حاصل می شود.
چرا هزینه های جانبی واردات چشمگیر است؟
هزینه واردات تنها به خرید خودرو و پرداخت حقوق ورودی محدود نمی شود. برای عرضه خودرو در بازار، مخارجی مانند استاندارد، بازرسی، بیمه، حمل، اسقاط و شماره گذاری نیز باید پرداخت شوند. در مورد لندکروز مورد ارزیابی، هزینه گواهی های اسقاط نیز قابل توجه است.
مطابق با اطلاعات موجود، برای این خودرو ۹ گواهی اسقاط تهیه می شود که قیمت هر گواهی با احتساب مالیات بر ارزش افزوده حدود ۶۶ میلیون تومان است. در نتیجه، هزینه این بخش به حدود ۵۹۴ میلیون تومان می رسد.
هزینه های شماره گذاری نیز شامل مواردی مانند صدور پلاک، مالیات نقل و انتقال، عوارض شهرداری و پرداخت های مرتبط است. مجموع این هزینه ها در پیش‌بینی ارائه شده حدود ۱.۶۹ میلیارد تومان اعلام شده است. واردکننده افزون بر این گفته است هزینه ثبت سفارش که سال گذشته حدود ۱۹ میلیون تومان بوده، با تعرفه امسال می توانست از ۴۵ میلیون تومان بیشتر شود.
بخش دیگری از هزینه ها به عوارض مرتبط با آلایندگی مربوط می شود. طبق گفته واردکننده، برای این خودرو با توجه به گروه مصرف سوخت آن، مبلغی معادل ۷.۵ درصد و در حدود ۲.۰۶ میلیارد تومان در نظر گرفته شده که جدا از مالیات بر ارزش افزوده عمومی ۱۰ درصدی است. نحوه محاسبه و مبنای قانونی این پرداخت ها برای تعیین دقیق سهم هر بخش از هزینه نهایی اهمیت دارد.
آیا افزایش قیمت به معنای سود بالای واردکننده است؟
با وجود بهای تمام شده در حدود ۷۰.۳ میلیارد تومانی لندکروزر، واردکنندگان مدعی اند سود حاصل از فروش این خودرو نزدیک به ۳.۸ میلیارد تومان است. بر این اساس، تمام فاصله میان ارزش اولیه خودرو و بهای نهایی را نمی توان سود واردکننده در نظر گرفت چرا که بخشی از این مبلغ صرف حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه های اجرایی می شود.
هزینه تامین ارز نیز می تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد. طبق گفته برخی واردکنندگان، در صورت ورود بانک به فرایند تامین ارز، هزینه هایی مانند کارمزد تراستی و کارمزدهای ریالی حواله و ساتا به مخارج اضافه می شود. علاوه بر این برخی واردکنندگان از تجربه بازگشت ارز پس از ۶۵ روز و کسر کارمزد ۱.۷ درصدی در یکی از معاملات خود خبر می دهند.
سهم خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی سی از واردات چقدر است؟
بحث هزینه واردات خودروهای پرحجم در شرایطی مطرح می شود که سهم این خودروها از واردات نیز مورد توجه قرار گرفته است. مطابق با گزارش های دیوان محاسبات کشور، در چارچوب بند «ر» تبصره بودجه سال ۱۴۰۴، استفاده از ۲ میلیارد یورو منابع ارزی صادراتی برای واردات خودرو پیش بینی شده بود. با این حال، در نهایت ۶۲ هزار و ۷۰۸ دستگاه خودرو با تخصیص ۹۴۰ میلیون یورو ارز وارد کشور شد. متوسط ارزش خودروهای وارداتی نیز حدود ۱۵ هزار یورو اعلام شده است.
مطابق با همین آمار، در سال ۱۴۰۴ شمار ۴۹۰ دستگاه خودروی وارداتی با حجم موتور بیش از ۳۰۰۰ سی سی بوده که نزدیک به ۱.۴۱ درصد از کل واردات را تشکیل می دهد. در آمار سال ۱۴۰۵ تا پایان مرداد، شمار خودروهای این گروه ۷۳۸ دستگاه و سهم آنها ۷ درصد اعلام شده است. این ارقام از افزایش سهم خودروهای پرحجم در آمار اعلام شده حکایت دارند، هرچند مقایسه دقیق دو دوره تعداد کل خودروهای وارداتی با حجم موتور بالاتر از ۳۰۰۰ سی سی در بازه سال ۱۴۰۵ مقداری بالایی به حساب نمی آید.
در بخش واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز، با وجود ثبت سفارش ۲۴۴ دستگاه در سال ۱۴۰۴، هیچ خودرویی وارد کشور نشده است.
در همین زمینه، کوروش مرشد سلوک، عضو هیات مدیره انجمن واردکنندگان خودرو، با اشاره به واردات خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی سی، رقم ۲۲۵ درصد را به عنوان درآمد دولت مطرح کرده است. ملکان، رئیس انجمن واردکنندگان خودرو نیز گفته است وزارتخانه خواهان واردات خودروهای پرحجم برای تامین منابع کالابرگ بوده، اما اکنون واردکنندگان به علت عرضه خودروهای لوکس مورد بازخواست قرار می گیرند. این اظهارات، انتقاد انجمن واردکنندگان از سیاست گذاری و نحوه برخورد با واردکنندگان این گروه از خودروها را نشان می دهد.
در نهایت، محاسبات مربوط به واردات لندکروزر نشان می دهد که ارزش اولیه خودرو به تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره نرخ نهایی نیست. حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه های اجرایی می توانند بهای تمام شده را به مقدار قابل توجهی رشد دهند.
نظرات کاربران