جاسوسی از یک رئیس دانشگاه با پگاسوس؛ آیفون به‌سادگی هک شد

سیتیزن‌لب تأیید کرد آیفون رئیس دانشگاه بلگراد با روش بدون کلیک و از طریق جاسوس‌افزار پگاسوس هدف نفوذ امنیتی قرار گرفته است.

برای نفوذ به آیفون رئیس یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های صربستان، حتی نیازی به بازکردن لینک آلوده یا دانلود فایل مخرب نبود. پژوهشگران امنیتی می‌گویند گوشی او با جاسوس‌افزار پیشرفته‌ی پگاسوس هک شده است؛ ابزاری که پیش‌تر نیز در حملات علیه روزنامه‌نگاران، فعالان مدنی و مخالفان سیاسی شناسایی شده بود.

براساس گزارش آزمایشگاه تحقیقاتی سیتیزن‌لب (Citizen Lab) که با همکاری بنیاد SHARE منتشر شده است، آیفون ولادان جوکیچ ، رئیس دانشگاه بلگراد، در سال ۲۰۲۶ به جاسوس‌افزار پگاسوس ساخت شرکت اسرائیلی NSO Group آلوده شده است. پژوهشگران پس از بررسی شواهد فنی گوشی، با اطمینان بالایی این آلودگی را تأیید کردند.

آنچه حمله را نگران‌کننده‌تر می‌کند، استفاده از روش «بدون کلیک» (Zero-Click) است. در حملات معمول فیشینگ، قربانی باید روی لینکی آلوده کلیک کند یا فایلی مخرب را باز کند؛ اما در این روش، مهاجم از آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری سوءاستفاده می‌کند و بدون اقدام مستقیم کاربر به دستگاه نفوذ می‌کند.

پگاسوس می‌تواند پس از آلوده‌کردن گوشی، به اطلاعات خصوصی و ارتباطات کاربر دسترسی پیدا کند و عملاً دستگاه شخصی او را به ابزاری برای نظارت مخفیانه تبدیل کند.

جوکیچ از حامیان جنبش دانشجویی صربستان است؛ جنبشی که در پی اعتراضات ضدفساد سال ۲۰۲۴ شکل گرفت. او پیش‌تر از همکاری با اقدامات دولت علیه معترضان دانشجو خودداری کرده بود. مقام‌های صربستان در اسفند گذشته به دفتر او یورش بردند و بنا بر گزارش‌ها، تعدادی کامپیوتر و سرور را توقیف کردند.

سیتیزن‌لب همچنین از هدف‌قرارگرفتن احتمالی راده باییچ ، از کارکنان ارشد دادستانی مبارزه با جرایم سازمان‌یافته‌ی صربستان، خبر داده است.

باییچ پیش‌تر در پرونده‌ی تحقیق درباره‌ی فساد احتمالی مرتبط با پروژه‌ی ساخت برج ترامپ در بلگراد فعالیت داشت. او در مرداد امسال هشدار امنیتی اپل درباره‌ی حمله‌ی احتمالی با جاسوس‌افزارهای تجاری دریافت کرد و دو هفته بعد نیز پیام یادآوری گرفت.

بااین‌حال، برخلاف پرونده‌ی رئیس دانشگاه، آلوده‌شدن گوشی باییچ هنوز تأیید نشده و بررسی‌های فنی ادامه دارد. همچنین عامل پشت این حملات شناسایی نشده است.

با شناسایی این دو پرونده، شمار فعالان مدنی و چهره‌های مرتبط با اعتراضات صربستان که هدف جاسوس‌افزارهای پیشرفته قرار گرفته‌اند یا آلودگی دستگاهشان تأیید شده، به دست‌کم ۱۶ نفر رسیده است.

پژوهشگران به افرادی که با چنین تهدیدهایی روبه‌رو هستند توصیه می‌کنند حالت امنیتی Lockdown Mode آیفون را فعال کنند، سیستم‌عامل دستگاهشان را به‌روز نگه دارند و در صورت دریافت هشدار اپل، از متخصصان امنیت دیجیتال کمک بگیرند.