رسیدن آتش جنگ خاورمیانه به بسته‌های پستی آمریکا

در پایان معاملات آن روز، نفت خام «وست تگزاس اینترمدیت» ۱.۴۶ درصد و نفت خام «برنت» ۰.۷۸ درصد کاهش قیمت را تجربه کردند. با وجود این عقب‌نشینی جزئی، نرخ نفت همچنان در کانال‌های بالا باقی مانده است. در همین حال، دامنه پیامدهای نفت گران‌قیمت روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود و اثر آن از پمپ‌بنزین‌ها تا برچسب‌های پستی بسته‌های ارسالی به چشم می‌خورد.

از ابتدای سال جاری میلادی، قیمت نفت برنت که شاخصی کلیدی در بازار جهانی به حساب می‌آید، افزایشی نزدیک به ۹۰ درصد داشته است. صعود هزینه‌های فرآورده‌های پالایشی، فشار سنگینی را بر گرده بخش حمل‌ونقل و لجستیک وارد کرده است.

در آستانه فصل خریدهای سال نو در آمریکا و اروپا، هزینه‌های ارسال محموله‌ها در ایالات متحده در حال نزدیک‌شدن به رکوردهای تازه‌ای است. طبق داده‌های مراکز رصد نرخ‌های تحویل کالا، پیش‌بینی می‌شود هزینه‌های حمل‌ونقل زمینی در آمریکا در سه ماهه پایانی سال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵.۸ درصد رشد کند، در حالی که نرخ ارسال‌های سریع و فوری ممکن است جهشی ۱۳.۸ درصدی را ثبت کند.

عامل اصلی این پرواز قیمت‌ها در بخش حمل‌ونقل، صعود یک‌نفس قیمت گازوئیل است. بر اساس آمارهای «اداره اطلاعات انرژی آمریکا» (EIA)، تا ۱۹ اکتبر (۲۷ مهر) میانگین قیمت گازوئیل در این کشور به ۶.۲۸ دلار به ازای هر گالن رسیده است؛ قیمتی که در مقایسه با اواخر فوریه هم‌زمان با اوج‌گیری درگیری‌های مربوط به ایران و تنش‌های منطقه‌ای رشدی حدوداً ۶۵ درصدی را نشان می‌دهد.

تحلیلگران «مورگان استنلی» هشدار می‌دهند که به دلیل محدودیت عرضه جدید گازوئیل در کوتاه‌مدت، وضعیت بازار می‌تواند سخت‌تر از برآوردهای اولیه باشد. وزن سنگین این نشانه‌ها در بازار — که فراتر از تغییرات معمولی عرضه و تقاضاست — باعث شده قیمت گازوئیل در سطوحی بالا و سرسختانه باقی بماند.

اگرچه گران‌شدن گازوئیل یک فشار زیرساختی وارد کرده، اما متغیر تعیین‌کننده‌تر، تغییر شیوه محاسبه «هزینه‌های اضافی سوخت» توسط شرکت‌های حمل‌ونقل آمریکایی است. مرور آمارها نشان می‌دهد در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۱، زمانی که گازوئیل حدود ۲.۹۰ دلار در هر گالن بود، هزینه اضافی سوخت تنها ۷.۷۵ درصد از نرخ پایه حمل را تشکیل می‌داد. اما بر اساس تازه‌ترین جداول منتشرشده، شرکت «UPS» در حال حاضر ۲۹.۵ درصد و شرکت «فدکس» ۲۹ درصد هزینه اضافی سوخت روی فاکتورها اعمال می‌کنند.

چهاربرابرشدن این نرخ‌های اضافی، تحمل هزینه‌ها را هم برای فروشندگان و هم برای خریداران بسیار دشوار کرده است.

خرده‌فروشان آمریکایی که با صورت‌حساب‌های سنگین تحویل کالا روبرو شده‌اند، با سرعت به دنبال راه‌های جایگزین هستند. راهکار اول: تشویق مشتریان به بازگرداندن کالا به فروشگاه‌های حضوری. شرکت‌ها با هدایت خریداران آنلاین به شعب فیزیکی، تلاش می‌کنند هزینه‌های سنگین «لجستیک معکوس» (مرجوعی کالا) را کاهش دهند. راهکار دوم: کوچ به سمت گزینه‌های ارزان‌تر.

خرده‌فروشان به سراغ همکاران تازه‌ای مانند «سرویس پستی آمریکا» (USPS) و «آمازون» رفته‌اند. این دو مجموعه در حال حاضر هزینه‌های اضافی سوخت بسیار پایین‌تری (به ترتیب حدود ۸ و ۳.۵ درصد) دریافت می‌کنند و گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌تری به شمار می‌روند.

با این همه، تعویض شرکت حمل‌ونقل در میانه راه، چالش‌های خودش را دارد. پخش‌کردن بارها میان چند شرکت مختلف، تخفیف‌های ناشی از ارسال عمده و یک‌جا را از بین می‌برد. علاوه بر این، برنامه‌ریزی تحویل کالا برای ایام تعطیلات از ماه‌ها قبل بسته‌می‌شود؛ بنابراین تغییر ارائه‌دهنده خدمات در لحظات آخر اصلاً کار ساده‌ای نیست.

درباره دورنما و مسیر آینده بازار، «فاتح بیرول»، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، در ۲۶ اکتبر اعلام کرد که بعید است قیمت‌های جهانی نفت به سطوح پیش از شروع تنش‌ها بازگردند. او تاکید کرد تا زمانی که امنیت کامل و پایدار در تنگه هرمز برقرار نشود، تلاطم و نوسان بازار ادامه خواهد داشت.

کشورهای عضو IEA تصمیم دارند برای کنترل قیمت‌ها، بخشی از ذخایر خود را به بازار تزریق کنند که حجم آن از ۴۰۰ میلیون بشکه پیش‌بینی‌شده نیز فراتر خواهد رفت. تاکنون حدود ۳۳۰ میلیون بشکه از این ذخایر آزاد شده و ۱۰۰ میلیون بشکه باقی‌مانده نیز با شتاب بیشتری وارد بازار می‌شود که اولویت اصلی آن، عرضه فوری بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل است. اوضاع در خاورمیانه نه‌تنها بازار نفت را ناآرام کرده، بلکه بازار گاز طبیعی اروپا را هم در وضعیت پرالتهابی قرار داده است.

در شامگاه ۲۶ اکتبر تحت تأثیر درگیری‌های خاورمیانه و نگرانی از ناپایداری عرضه انرژی در فصل سرما، قیمت گاز طبیعی در اروپا به ۹۷ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسید؛ رقمی که بالاترین سطح قیمتی از دسامبر ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.

نکته پرریسک‌تر این است که در حال حاضر، تنها حدود ۷۵ درصد از ظرفیت مخازن گاز اروپا پر شده است؛ اعدادی که از زمان شروع ثبت آمارها در سال ۲۰۰۹، پایین‌ترین میزان برای این زمان از سال به شمار می‌رود. زمستان نزدیک است و چالش‌های انرژی قاره سبز تازه سر باز کرده‌اند.