به گزارش شهر بورس ، معاملات زعفران در بورس کالای ایران طی یک دهه گذشته، مسیرهای تازه‌ای برای عرضه این محصول و دسترسی فعالان بازار به ابزارهای مالی ایجاد کرده است. کشاورزان با سپردن زعفران به انبارهای مورد پذیرش بورس می‌توانند بدون الزام به فروش فوری، در زمان مناسب‌تری برای عرضه محصول خود تصمیم بگیرند.
زعفران به‌عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی و صادراتی ایران، در سال‌های اخیر علاوه بر بازار فیزیکی، در قالب ابزارهای مختلف بازار سرمایه نیز مورد معامله قرار گرفته است. گواهی سپرده کالایی، قراردادهای آتی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی، هرکدام بخشی از ظرفیت این بازار را پوشش می‌دهند.
معاملات گواهی سپرده زعفران از ۶۹۸ تن گذشت
بر اساس آمار ارائه‌شده، مجموع معاملات گواهی سپرده زعفران از سال ۱۳۹۵ تا پایان مهر ۱۴۰۵ به حدود ۶۹۸ تن رسیده و ارزش آن از ۳۶.۷ همت فراتر رفته است.
روند معاملات سالانه این ابزار در جدول زیر آمده است:
بیشترین حجم معاملات سالانه در این آمار مربوط به سال ۱۴۰۱ با ۱۸۷ تن بوده است. گواهی سپرده کالایی با اتصال موجودی انبارهای مورد تأیید به بازار سرمایه، امکان معامله رسمی زعفران را در چارچوب مقررات بورس فراهم می‌کند.
ارزش معاملات قراردادهای آتی به ۱۰۶.۸ همت رسید
قراردادهای آتی زعفران نیز از ابزارهای مشتقه بورس کالا به شمار می‌روند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ بیش از ۵ هزار و ۲۳۲ تن زعفران در قالب این قراردادها معامله شده و ارزش معاملات به حدود ۱۰۶ هزار و ۸۱۱ میلیارد تومان رسیده است.
قراردادهای آتی امکان توافق بر معامله در آینده را در چارچوب ضوابط بازار فراهم می‌کنند و می‌توانند برای مدیریت ریسک نوسانات قیمت به کار گرفته شوند. با این حال، استفاده از این ابزارها مستلزم آشنایی با سازوکار قراردادها، وجه تضمین و ریسک معاملات مشتقه است.
موجودی انبارهای زعفران به ۱۰.۵ تن رسید
موجودی فعلی انبارهای زعفران حدود ۱۰.۵ تن اعلام شده است. ظرفیت انبارها امکان افزایش موجودی در فصل برداشت را فراهم می‌کند و در برخی مقاطع، موجودی ثبت‌شده به ۳۰ تن نیز رسیده است.
ترکیب دارندگان موجودی انبارها به شرح زیر است:
بر اساس آمار ارائه‌شده، ۹.۵ درصد موجودی در اختیار اشخاص حقیقی و ۹۰.۵ درصد آن متعلق به اشخاص حقوقی است. افزایش مشارکت تولیدکنندگان و فعالان زنجیره تأمین می‌تواند به توسعه معاملات مبتنی بر گواهی سپرده کمک کند.
صندوق‌های کالایی؛ مسیر سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در زعفران
در کنار معاملات مستقیم، صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی نیز امکان مشارکت غیرمستقیم در بازار محصولات کشاورزی را فراهم کرده‌اند.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، صندوق چندکالایی نوویرا با نماد «نهال» و صندوق سرمایه‌گذاری کالایی گنجینه ایران‌زمین با نماد «سافرون» در این حوزه فعالیت دارند.
صندوق‌های کالایی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهند بدون نگهداری و معامله مستقیم کالا، از طریق خرید واحدهای سرمایه‌گذاری در بازار مشارکت کنند. البته میزان مواجهه هر صندوق با زعفران به ترکیب دارایی‌ها و مقررات مندرج در امیدنامه آن بستگی دارد.
بورس کالا چه مسیری پیش روی زعفران‌کاران قرار می‌دهد؟
گواهی سپرده کالایی، قراردادهای آتی و صندوق‌های کالایی، سه مسیر متفاوت برای حضور زعفران در بازار سرمایه ایجاد کرده‌اند. گواهی سپرده امکان معامله مبتنی بر کالای موجود در انبار را فراهم می‌کند، قراردادهای آتی ابزاری برای مدیریت ریسک قیمت هستند و صندوق‌های کالایی امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم را در اختیار فعالان بازار قرار می‌دهند.
توسعه این بازار به تقویت زیرساخت‌های انبارداری، افزایش مشارکت کشاورزان و عرضه‌کنندگان، بهبود عمق معاملات و آگاهی بیشتر فعالان زنجیره زعفران از ابزارهای بازار سرمایه وابسته است.
در مجموع، گسترش سازوکارهای معاملاتی بورس کالا می‌تواند گزینه‌های بیشتری برای عرضه محصول، مدیریت زمان فروش و سرمایه‌گذاری در اختیار فعالان این بازار قرار دهد؛ هرچند استفاده از این ظرفیت‌ها به شرایط بازار، هزینه‌های نگهداری و الزامات هر ابزار معاملاتی بستگی دارد.
نظرات کاربران