آی‌تی‌من - محمدنبی شهیکی در حاشیه بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی با اشاره به شکل‌گیری شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان به‌عنوان نخستین پارک علم و فناوری کشور اظهار کرد: حدود سه دهه پیش، با شکل‌گیری این مجموعه، الگوی جدیدی از توسعه فناوری و نوآوری در کشور پایه‌گذاری شد؛ الگویی که از دل دانشگاه صنعتی اصفهان شکل گرفت و توانست مسیر متفاوتی برای ارتباط میان دانشگاه، صنعت و کارآفرینی فناورانه ایجاد کند.
وی افزود: پارک‌های علم و فناوری زمانی می‌توانند بیشترین اثرگذاری را داشته باشند که در ارتباط نزدیک با دانشگاه‌ها فعالیت کنند و ظرفیت علمی استادان، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان را در مسیر توسعه فناوری و پاسخ‌گویی به نیازهای صنعتی به کار بگیرند.
پارک‌های فناوری؛ حلقه اتصال دانشگاه و صنعت معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم با اشاره به چالش دیرینه ارتباط میان دانشگاه و صنعت گفت: یکی از پرسش‌های مهم در نظام علمی کشور این است که دانشگاه‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند ارتباط مؤثری با صنایع برقرار کنند. در این میان، پارک‌های علم و فناوری می‌توانند نقش واسط و پیشران را ایفا کنند و زمینه شکل‌گیری نسل جدید شرکت‌های دانش‌بنیان، واحدهای فناور و کسب‌وکارهای برآمده از دانشگاه را فراهم آورند.
شهیکی ادامه داد: یکی از مأموریت‌های مهمی که برای پارک‌های علم و فناوری تعریف شده، ایجاد بستر مناسب برای شکل‌گیری شرکت‌های فناور و توسعه کسب‌وکارهایی است که از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها سرچشمه می‌گیرند. این شرکت‌ها می‌توانند در قالب کسب‌وکارهای نوپا یا شرکت‌های زایشی دانشگاهی، نیازهای فناورانه صنایع کشور را پاسخ دهند.
وی با تأکید بر اهمیت این رویکرد تصریح کرد: در چنین الگویی، دانشجویان صرفاً به فراگیری مباحث تخصصی و نظری محدود نمی‌شوند، بلکه یاد می‌گیرند چگونه یک جریان کارآفرینی فناورانه ایجاد کنند و دانش و تجربه دوران تحصیل خود را برای حل مسائل و نیازهای واقعی صنعت به کار بگیرند.
شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان؛ الگویی برای توسعه فناوری صنعتی شهیکی با اشاره به ویژگی‌های شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان گفت: یکی از نقاط قوت این مجموعه، شکل‌گیری بخش قابل‌توجهی از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور در بستر دانشگاهی، به‌ویژه دانشگاه صنعتی اصفهان، است. این تجربه نشان می‌دهد که چگونه می‌توان ظرفیت‌های علمی دانشگاه را به ایجاد کسب‌وکارهای فناورانه و توسعه محصولات و خدمات صنعتی پیوند زد.
وی افزود: شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان صرفاً به ایجاد یک محدوده فیزیکی برای استقرار شرکت‌ها محدود نشده، بلکه در مسیر توسعه پردیس‌های فناوری و ایجاد ارتباط مستقیم با صنایع بزرگ نیز حرکت کرده است؛ رویکردی که می‌تواند به ارتقای توان فناورانه بنگاه‌های صنعتی کمک کند.
معاون وزیر علوم با اشاره به پردیس نوآوری و فناوری گلپایگان به‌عنوان یکی از نمونه‌های این رویکرد اظهار کرد: در این مدل، ارتباط میان صنعت و فعالیت‌های تحقیق و توسعه تقویت می‌شود و صنایع بزرگ می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های فناور، برای حل مسائل خود در حوزه‌هایی مانند بهره‌وری آب، بهبود فرایندهای تولید، مدیریت نیروی انسانی و ارتقای عملکرد خطوط تولید اقدام کنند.
به گفته وی، یکی از خلأهای مهم در مسیر توسعه صنعتی ایران، شکل‌نگرفتن ارتباطی پایدار و اثربخش میان صنایع بزرگ و ظرفیت‌های تحقیق و توسعه بوده است؛ موضوعی که توسعه پردیس‌های فناوری و ایجاد همکاری‌های ساختاریافته میان صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به بهبود آن کمک کند.
نوآوری باز؛ مسیر تازه همکاری صنایع بزرگ با شرکت‌های دانش‌بنیان معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، توسعه نوآوری باز را از ویژگی‌های مهم الگوی شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان دانست و گفت: در این رویکرد، صنایع بزرگ به‌جای اتکا به ظرفیت‌های داخلی خود، از توانمندی شرکت‌های فناور، استارتاپ‌ها و مجموعه‌های نوآور نیز استفاده می‌کنند و زمینه شکل‌گیری همکاری‌های جدید در زنجیره ارزش و زنجیره تأمین خود را فراهم می‌آورند.
شهیکی با اشاره به تجربه همکاری‌های فناورانه با مجموعه فولاد مبارکه افزود: ایجاد مراکز نوآوری و شکل‌گیری الگوهای سرمایه‌گذاری در حوزه نوآوری، زمینه ارتباط بیشتر صنایع بزرگ با شرکت‌های نوپا را فراهم می‌کند. در این شرایط، کسب‌وکارهای فناور می‌توانند با حمایت و سرمایه‌گذاری صنایع، مسیر رشد خود را سریع‌تر طی کنند و در پاسخ‌گویی به نیازهای فناورانه آن‌ها نقش مؤثرتری داشته باشند.
وی تأکید کرد: اهمیت این الگو در آن است که صنایع بزرگ به‌طور مستقیم با جریان نوآوری و تحقیق و توسعه ارتباط برقرار می‌کنند و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز فرصت می‌یابند محصولات و راهکارهای خود را در محیط واقعی صنعت توسعه دهند و به مرحله تجاری‌سازی برسانند.
شهیکی همچنین از پردیس فناوری نفت و انرژی نصف جهان به‌عنوان یکی دیگر از نمونه‌های توسعه همکاری میان صنعت و فناوری نام برد و بر اهمیت گسترش چنین الگوهایی در بخش‌های مختلف اقتصادی کشور تأکید کرد.
توسعه پارک‌های فناوری؛ ضرورت حرکت به سمت صنعت نسل چهارم و پنجم معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های سنتی توسعه صنعتی و دانشگاهی اظهار کرد: اگر قرار است کشور به سمت صنعت نسل چهارم و پنجم حرکت کند و دانشگاه‌ها به مراکزی ارزش‌آفرین تبدیل شوند، باید نقش پارک‌های علم و فناوری بیش از گذشته تقویت شود.
وی افزود: دانشگاه‌های آینده‌محور باید بتوانند استعدادهای علمی خود را در محیط دانشگاه حفظ کنند و در عین حال، ظرفیت این نیروها را در مسیر پاسخ‌گویی به مسائل و نیازهای واقعی جامعه و صنعت هدایت کنند. پارک‌های فناوری در این زمینه نقش مهمی دارند و می‌توانند زمینه تبدیل دانش به فناوری، ایجاد کسب‌وکارهای نوآورانه و توسعه فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر دانش را فراهم آورند.
شهیکی با اشاره به ضرورت توجه به فناوری‌های عمیق ادامه داد: توسعه پارک‌های فناوری باید به‌گونه‌ای باشد که فعالیت شرکت‌ها از سطح خدمات عمومی و فناوری‌های متعارف فراتر برود و زمینه برای شکل‌گیری و توسعه فناوری‌های پیشرفته و عمیق فراهم شود؛ فناوری‌هایی که می‌توانند در آینده صنعتی کشور نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند.
الگوی پارک‌های فناوری باید متناسب با ظرفیت‌های هر منطقه باشد شهیکی با اشاره به تنوع الگوهای پارک‌های علم و فناوری در کشور گفت: پارک‌های دانشگاهی و پارک‌های منطقه‌ای، متناسب با مأموریت و ظرفیت‌های محیطی خود، ساختارها و شیوه‌های فعالیت متفاوتی دارند؛ اما وجه مشترک همه آن‌ها، فراهم‌کردن بستر لازم برای ورود نسل جدیدی از نیروهای خلاق به عرصه فناوری و صنعت است.
وی افزود: نمی‌توان برای تمام مناطق کشور یک الگوی واحد در نظر گرفت. هر منطقه باید متناسب با ظرفیت‌های علمی، صنعتی، اقتصادی و حتی ویژگی‌های زیستی خود، مدل مناسبی برای توسعه فناوری طراحی کند. تجربه شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان نیز نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با تکیه بر ظرفیت‌های دانشگاهی و صنعتی یک منطقه، الگویی متناسب با نیازهای آن ایجاد کرد.
معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم با تأکید بر ضرورت شناسایی و تقویت این تجربه‌ها خاطرنشان کرد: برخی پارک‌های علم و فناوری کشور عملکرد موفقی داشته‌اند و برخی دیگر به اصلاح مسیر و بازنگری در شیوه فعالیت خود نیاز دارند؛ با این حال، اصل شکل‌گیری پارک‌های فناوری و مأموریت آن‌ها در توسعه ارتباط دانشگاه، پژوهش و صنعت، از اهمیت راهبردی برخوردار است.
ضرورت معرفی ظرفیت پارک‌های فناوری به جامعه شهیکی در بخش دیگری از سخنان خود، بر لزوم افزایش شناخت عمومی از کارکرد پارک‌های علم و فناوری تأکید کرد و گفت: با وجود نقش مهم این مجموعه‌ها در توسعه فناوری و شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان، ظرفیت‌ها و دستاوردهای آن‌ها هنوز به اندازه کافی برای جامعه شناخته‌شده نیست.
وی افزود: در بسیاری از برداشت‌های عمومی، نقش وزارت علوم عمدتاً به دانشگاه‌ها و فعالیت‌های پژوهشی محدود می‌شود؛ در حالی که توسعه پارک‌های علم و فناوری و ایجاد ارتباط مؤثر میان دانشگاه، پژوهش، صنعت و جامعه نیز از مأموریت‌های مهم این وزارتخانه است.
شهیکی با تأکید بر ضرورت روایت‌سازی دقیق از تجربه‌های موفق پارک‌های فناوری تصریح کرد: باید برای معرفی این الگوها در سطح حکمرانی و جامعه برنامه‌ریزی کرد تا ظرفیت‌های موجود بهتر شناخته شوند و توسعه فناوری و نوآوری در سبد اولویت‌های راهبردی کشور قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت توجه به تجربه‌های متنوع پارک‌های علم و فناوری در مناطق مختلف کشور تأکید کرد و خواستار معرفی دقیق‌تر مدل‌های موفق و بررسی ظرفیت‌های توسعه آن‌ها شد.
او با اشاره به دشواری آزمایش فناوری‌های جدید در خطوط تولید صنعتی افزود: برای آزمایش یک محصول جدید، ممکن است خط تولید برای مدتی متوقف شود و این توقف هزینه زیادی به صنعت تحمیل کند. برای مثال، توقف خط تولید یک کارخانه لوازم خانگی می‌تواند به معنای از دست رفتن تولید صدها دستگاه محصول باشد. به همین دلیل، صنایع برای پذیرش فناوری‌های جدید به اطمینان فنی و سازوکارهایی نیاز دارند که ریسک آزمایش و توسعه محصول را مدیریت کند.
الگوی توسعه صنعتی؛ اتصال سه اکوسیستم دانش، نوآوری و کسب‌وکار موسوی با تأکید بر ضرورت ایجاد ارتباط نظام‌مند میان دانشگاه، شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ اظهار کرد: برای اینکه دانش به محصول و محصول به کسب‌وکاری موفق تبدیل شود، باید مجموعه‌هایی شکل بگیرند که میان سه حوزه دانش، نوآوری و کسب‌وکار ارتباط برقرار کنند.
او با اشاره به تجربه کشورهای موفق صنعتی، از جمله کره جنوبی، گفت: یکی از درس‌های مهم تجربه این کشورها، تمرکز بر توسعه اکوسیستم نوآوری و ایجاد ارتباط مؤثر میان مراکز علمی و صنایع بزرگ است.
به گفته موسوی، در این الگو، مجموعه‌های واسط میان مراکز علمی، گروه‌های نوآور و بنگاه‌های صنعتی قرار می‌گیرند. صنعت نیاز خود را مطرح می‌کند، تیم‌های فناور برای پاسخ به آن وارد عمل می‌شوند و منابع مالی و ریسک‌های موردنیاز برای آزمایش و توسعه فناوری نیز با مشارکت صنعت تأمین و مدیریت می‌شود.
او تأکید کرد: در این مدل، صنعت صرفاً مصرف‌کننده محصول نهایی نیست، بلکه از ابتدای مسیر توسعه فناوری در کنار تیم نوآور قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی، شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند به‌جای توسعه فناوری بدون شناخت کافی از بازار، بر حل مسائل واقعی صنایع متمرکز شوند.
معاون برنامه‌ریزی و راهبری گروه بسپار شیمی سپیدار افزود: ممکن است آزمایش‌های متعدد برای رسیدن به یک محصول صنعتی هزینه‌بر باشد و حتی بخشی از مواد اولیه در جریان آزمایش‌ها از بین برود، اما اگر این فرایند به کاهش هزینه تمام‌شده تولید یا ارتقای کیفیت محصول منجر شود، سرمایه‌گذاری در آن برای صنعت توجیه‌پذیر خواهد بود.
هدف‌گذاری برای رسیدن به حجم فعالیت یک میلیارد دلاری موسوی در بخش دیگری از سخنان خود، به برنامه‌های توسعه‌ای گروه بسپار شیمی سپیدار اشاره کرد و گفت: حجم برنامه فعالیت این مجموعه در سال جاری حدود ۱۷۰ میلیون دلار است و هدف‌گذاری انجام‌شده، افزایش این رقم به یک میلیارد دلار طی پنج سال آینده است.
او با تأکید بر نقش مدل کسب‌وکار و ساختار نوآوری در تحقق این هدف اظهار کرد: دستیابی به رشد پایدار در صنایع تولیدی و بازرگانی، صرفاً با افزایش ظرفیت تولید امکان‌پذیر نیست؛ بلکه به حضور در یک اکوسیستم منسجم نیاز دارد که در آن، دانش، نوآوری و کسب‌وکار در ارتباط مستمر با یکدیگر فعالیت کنند.
معاون برنامه‌ریزی و راهبری گروه بسپار شیمی سپیدار در پایان تأکید کرد: ایجاد پیوند میان نیازهای واقعی صنعت و ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور، علاوه بر تسهیل تجاری‌سازی دستاوردهای دانش‌بنیان، می‌تواند به توسعه تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات و افزایش توان رقابتی صنایع ایرانی کمک کند.
نظرات کاربران