پیام ناقص «LO» جرقه‌ی اینترنت را زد؛ گالیله چهره‌ی یک سیارک را آشکار کرد و جان گلن در ۷۷سالگی دوباره به مدار رفت.
بعضی نقطه‌های عطف با جمله‌ای باشکوه آغاز نمی‌شوند. گاهی فقط ۲ حرف از راه می‌رسد، سامانه از کار می‌افتد و بااین‌حال مسیر ارتباطات بشر برای همیشه تغییر می‌کند.
ماجراهای روز میان مدار زمین، آزمایشگاه شیمی و اتاقی پر از کامپیوترهای عظیم رفت‌وآمد دارند؛ چهار قصه درباره‌ی کنجکاوی انسان و فناوری‌هایی که از حد انتظار سازندگانشان فراتر رفتند.
جان گلن پس از نزدیک به ۳۷ سال دوباره زمین را ترک کرد
جان گلن این بار درون کپسول کوچک Friendship 7 ننشسته بود. ۲۸ سال پیش، شاتل دیسکاوری با خدمه‌ای ۷ نفره از سکوی 39B مرکز فضایی کندی برخاست و فضانورد پیشگام آمریکا را در ۷۷ سالگی به مدار بازگرداند. گلن که سال‌ها در سنای آمریکا فعالیت کرده بود، نه فرمانده بلکه متخصص محموله‌ی ماموریت STS-95 بود.
گلن به مدار بازگشت تا پیوند میان بی‌وزنی و سالمندی را بیازماید
فاصله‌ی فنی میان ۲ پرواز خیره‌کننده بود. ماموریت سال ۱۹۶۲ گلن کمتر از ۵ ساعت و تنها ۳ گردش به دور زمین طول کشید، اما دیسکاوری ۱۳۴ مدار را پیمود و نزدیک به ۵٫۸ میلیون کیلومتر راه پشت سر گذاشت. خدمه طی حدود ۹ روز بیش از ۸۰ آزمایش پزشکی، زیستی و مواد انجام دادند.
پژوهشگران با بررسی بدن گلن می‌خواستند شباهت‌های بی‌وزنی و سالمندی، از کاهش تراکم استخوان تا اختلال خواب، را بهتر بشناسند. یک داوطلب برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نبود، اما حضور او پرسش مهمی را وارد برنامه‌های فضایی کرد؛ سن تقویمی تا کجا باید مرز مشارکت انسان در پژوهش و سفر فضایی باشد؟
مولکولی که نام یک نفر را مشهور کرد و حاصل کار یک گروه بود
کارل جراسی ۱۰۳ سال پیش در وین به دنیا آمد؛ شیمی‌دانی که جنگ و یهودستیزی او را در نوجوانی به مهاجرت واداشت و سرانجام به آزمایشگاه سینتکس در مکزیکوسیتی رساند. جراسی پس از دریافت دکترای شیمی در سال ۱۹۴۵، پژوهش روی هورمون‌های استروئیدی را دنبال کرد.
قرص ضدبارداری محصول یک نابغه‌ی تنها نبود
در سال ۱۹۵۱، لوئیس میرامونتس در گروهی به سرپرستی جراسی و جورج روزنکرانتس نوراتیندرون را سنتز کرد. ترکیب تازه پس از مصرف خوراکی اثر خود را حفظ می‌کرد و به یکی از مواد کلیدی نسل نخست قرص‌های مؤثر ضدبارداری بدل شد. شهرت «پدر قرص» به جراسی رسید، اما دفتر آزمایشگاه و حق اختراع، ماهیت گروهی دستاورد را روشن می‌کنند.
پیامد کار از مرز شیمی دارویی گذشت و بر برنامه‌ریزی خانواده، آموزش و استقلال اقتصادی زنان اثر گذاشت. جراسی تا پایان عمر نیز خود را به آزمایشگاه محدود نکرد؛ رمان و نمایش‌نامه نوشت و کوشید کشمکش‌های اخلاقی و انسانی علم را روی صحنه بیاورد.
نخستین چهره‌ی نزدیک از یک سیارک
پیش از گالیله، سیارک‌ها در بهترین تصویرهای بشر چیزی بیش از نقطه‌هایی روشن نبودند. ۳۵ سال پیش، فضاپیمای ناسا در راه مشتری از کنار 951 Gaspra گذشت و از فاصله‌ی حدود ۱۶۰۰ کیلومتری نخستین ملاقات نزدیک با یک سیارک را رقم زد. سرعت نسبی گذر به حدود ۸ کیلومتربرثانیه می‌رسید و فرصت رصد بسیار کوتاه بود.
گاسپرا سیارک‌ها را از نقطه‌های نورانی به جهان‌هایی واقعی بدل کرد
تصویرهای ارسالی جرمی نامنظم، سنگی و پوشیده از دهانه را نشان دادند که نزدیک به ۲۰ کیلومتر طول داشت. نخستین نمای نزدیک، سیارک را از یک عدد در فهرست‌های نجومی به جهانی دارای سطح، شکل و تاریخ برخورد تبدیل کرد؛ تغییری تصویری که درک عمومی و علمی از اجرام کوچک منظومه‌ی شمسی را دگرگون ساخت.
گذر گاسپرا یک مقصد فرعی در ماموریتی بزرگ‌تر بود؛ اما ارزش توقف‌های علمی میان راه را ثابت کرد. مأموریت‌های بعدی پا را بسیار فراتر گذاشتند و به مدار سیارک‌ها رسیدند، روی آن‌ها فرود آمدند و نمونه به زمین آوردند؛ زنجیره‌ای که یکی از حلقه‌های آغازینش همان تصویرهای گالیله بود.
اینترنت با یک پیام ناقص متولد شد
قرار بود واژه‌ی LOGIN از دانشگاه کالیفرنیا لس‌آنجلس به مؤسسه‌ی پژوهشی استنفورد برسد. چارلی کلاین حرف L را تایپ کرد و بیل دووال دریافتش را پشت تلفن تأیید کرد. حرف O نیز عبور کرد؛ اما با تایپ حرف سوم سامانه فرو ریخت. نخستین پیام میزبان‌به‌میزبان آرپانت به‌جای فرمانی کامل، همان LO باقی ماند.
نخستین پیام آرپانت نه یک جمله، بلکه صدای خرابی سامانه بود
۵۷ سال پیش، کامپیوتر UCLA و دستگاه مؤسسه‌ی پژوهشی استنفورد غول‌هایی گران‌قیمت بودند که از طریق واسط‌های بسته‌گزینی ارتباط برقرار می‌کردند. گروه زیر نظر لئونارد کلاینراک حدود یک ساعت بعد ورود کامل را انجام داد. آرپانت تا پایان سال فقط ۴ گره داشت و در سال ۱۹۷۲ شمار کامپیوترهای متصل به ۳۷ دستگاه رسید.
اهمیت آزمایش در متن پیام نبود؛ شبکه نشان داد داده می‌تواند به بسته‌های کوچک تقسیم شود، از مسیر ارتباطی عبور کند و در مقصد دوباره شکل بگیرد. اینترنت امروزی مستقیما همان شبکه‌ی کوچک نیست، اما بر میراث فنی و تجربه‌های آرپانت بنا شد. میلیاردها پیام روزانه‌ی جهان، نسبی دور با ۲ حرفی دارند که پیش از خرابی به مقصد رسیدند.
نظرات کاربران