چرا دولت واردات خودرو و موبایل را محدود کرد؟

به گزارش تابناک؛ توقف ثبت‌سفارش خودرو و محدودیت رجیستری موبایل‌های گران‌قیمت با یک جمله رسمی توجیه شد: محدودیت منابع ارزی. اما پشت این عبارت، دو واقعیت به‌هم‌پیوسته پنهان است؛ کمبود واقعی دلار و کسری ساختاری بودجه.

کمبود ارز مسئله‌ای فنی و فوری است. واردات خودرو و گوشی مستقیماً به دلار و یورو وابسته است. وقتی جریان ورودی ارز به‌خاطر تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی و نوسان فروش نفت ضعیف می‌شود، بانک مرکزی و سازمان توسعه تجارت چاره‌ای جز اولویت‌بندی ندارند. کالاهای مصرفی و نسبتاً لوکس اولین قربانیان این اولویت‌بندی می‌شوند. اعلام «کمبود دلار» در این سطح دقیق و صادقانه است.

اما کسری بودجه هم حضور دارد و بی‌صدا فشار می‌آورد. دولت برای پوشش هزینه‌ها به درآمد نیاز دارد و واردات یکی از منابع سنتی حقوق ورودی و مالیات است. با این حال، وقتی منابع ارزی کمیاب می‌شود، دولت نمی‌تواند همزمان هم ارز را حفظ کند و هم درآمد وارداتی را افزایش دهد. در نتیجه سیاست دوگانه شکل می‌گیرد: محدودیت واردات برای حفظ ارز، و در موارد محدود باقی‌مانده، افزایش تعرفه برای کسب درآمد بیشتر.

چرا دولت از کسری بودجه حرف نمی‌زند؟ چون کسری بودجه مسئولیت داخلی دارد؛ نشان‌دهنده ناترازی مالی، هزینه‌های فزاینده و ضعف در درآمدزایی پایدار است. کمبود دلار اما به‌راحتی به عوامل خارجی نسبت داده می‌شود. این روایت هم دقیق‌تر به نظر می‌رسد و هم از نظر سیاسی کم‌هزینه‌تر است. ماسک ارزی روی چهره کسری بودجه گذاشته می‌شود تا فشار افکار عمومی کمتر شود.

نتیجه این ترکیب، سیاستی انقباضی و ناگهانی است که بازار را متلاطم می‌کند، واردات رسمی را کاهش می‌دهد و مسیرهای غیررسمی را تقویت می‌کند. تا وقتی جریان پایدار ارز ایجاد نشود و ناترازی بودجه اصلاح نگردد، دولت ناچار است همین دوگانه‌گویی را ادامه دهد: کمبود دلار را علنی کند و کسری بودجه را در سایه نگه دارد.

تحت اجرای این دو سیاست جدید، اکنون بازار تلفن همراه و خودرو با نوسان شدید قیمت روبرو شده و فروشندگان داخلی را از تشدید رکود در روزهای آینده نگران کرده است.

همین رکود جدید که بزودی به بازار سایر کالاهای وارداتی سرایت خواهد کرد، دوباره هزینه دولت را بالا خواهد برد و میزان کسری بودجه را افزایش می دهد و دوباره چرخه تورم و رکود تکرار می‌شود.

البته از نقش منفی تشدید قاچاق کالا در کسری بودجه دولت نیز نباید غافل شد. همزمان با محدودیت‌های جدید در ورود کالا، انگیزه قاچاق آنها بالا می‌رود و دولت را از درآمد گمرکی محروم می‌کند. این نیز موجب افزایش ناترازی در بودجه دولت خواهد شد. اما اینکه چرا دولت از کسری بودجه سخن نمی گوید، دقیقاً به دلیل ماسکی است که کمبود ارز روی موازنه مالی دولت کشیده است.