کاهش تورم چیست؟

کاهش تورم به کند شدن موقتی سرعت افزایش قیمت‌ها اشاره دارد و برای توصیف مواردی استفاده می‌شود که نرخ تورم به‌طور جزئی در کوتاه‌مدت کاهش یافته است.

نکات کلیدی

• کاهش تورم، کند شدن موقتی سرعت افزایش قیمت‌هاست. این عبارت برای توصیف مواقعی به کار می‌رود که نرخ تورم به‌طور جزئی در کوتاه‌مدت کاهش یافته است.
• برخلاف تورم و تورم منفی، که به جهت حرکت قیمت‌ها اشاره دارند، کاهش تورم به نرخ تغییر در نرخ تورم اشاره دارد.
• مقدار مناسبی از کاهش تورم ضروری است زیرا از گرم شدن بیش از حد اقتصاد جلوگیری می‌کند.
• خطر کاهش تورم زمانی است که نرخ تورم به نزدیک صفر برسد، همان‌طور که در سال ۲۰۱۵ اتفاق افتاد و نگرانی‌هایی در مورد تورم منفی به‌وجود آورد.
• کاهش تورم در سال ۲۰۲۳ پس از آنکه تورم در سال گذشته به بالاترین سطوح خود در چهار دهه اخیر رسید، دوباره به‌وجود آمد. 

درک کاهش تورم

کاهش تورم معمولاً توسط فدرال رزرو (Fed) برای توصیف دوره‌ای از کاهش نرخ تورم به کار می‌رود. نباید آن را با تورم منفی (که می‌تواند برای اقتصاد مضر باشد) اشتباه گرفت. برخلاف تورم و تورم منفی که به جهت حرکت قیمت‌ها اشاره دارند، کاهش تورم به نرخ تغییر در نرخ تورم اشاره دارد.

کاهش تورم مشکلی ایجاد نمی‌کند زیرا قیمت‌ها به طور واقعی کاهش نمی‌یابند و کاهش تورم معمولاً نشان‌دهنده شروع رکود اقتصادی نیست. تورم منفی به عنوان نرخ رشد منفی، مانند ۱-٪، نشان داده می‌شود، در حالی که کاهش تورم به‌عنوان تغییر در نرخ تورم (مثلاً از ۳٪ یک سال به ۲٪ در سال بعد) نشان داده می‌شود. کاهش تورم مخالف بازسازی تورم است که زمانی اتفاق می‌افتد که دولت با افزایش عرضه پول، اقتصادی را تحریک می‌کند.

مقدار مناسبی از کاهش تورم ضروری است زیرا نشان‌دهنده انقباض اقتصادی است و از گرم شدن بیش از حد اقتصاد جلوگیری می‌کند. بنابراین، کاهش تورم امر نادری نیست و در دور‌ه‌ی اقتصادی سالم به‌عنوان امری عادی تلقی می‌شود. کاهش تورم به برخی اقشار جامعه، مانند افرادی که تمایل به پس‌انداز دارند، سود می‌رساند.

علل کاهش تورم
چندین عامل می‌تواند باعث شود که یک اقتصاد کاهش تورم را تجربه کند. اگر بانک مرکزی تصمیم بگیرد که سیاست پولی سخت‌تری اعمال کند و دولت شروع به فروش برخی از اوراق بهادار خود کند، می‌تواند عرضه پول در اقتصاد را کاهش دهد و اثر کاهش تورم به‌وجود آید.

به‌طور مشابه، انقباض در چرخه کسب‌وکار یا رکود نیز می‌تواند کاهش تورم را ایجاد کند. برای مثال، ممکن است کسب‌وکارها تصمیم بگیرند که قیمت‌ها را افزایش ندهند تا سهم بیشتری از بازار را به‌دست آورند که این امر منجر به کاهش تورم می‌شود.

کاهش تورم از ۱۹۸۰ تاکنون
اقتصاد ایالات متحده یکی از طولانی‌ترین دوره‌های کاهش تورم را از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵ تجربه کرد.

در دهه ۱۹۷۰، افزایش سریع تورم به نام تورم بزرگ شناخته شد، به‌طوری که قیمت‌ها بیش از ۱۱۰٪ در این دهه افزایش یافت. نرخ تورم سالانه در اوایل ۱۹۸۰ به ۱۴.۷۶٪ رسید.

پس از اجرای سیاست‌های پولی تهاجمی توسط فدرال رزرو برای کاهش تورم، افزایش قیمت‌ها در دهه ۱۹۸۰ کند شد و در این دوره تنها ۵۹٪ افزایش یافت. در دهه ۱۹۹۰، قیمت‌ها ۳۲٪ افزایش یافت و پس از آن، افزایش قیمت‌ها در دهه‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ به ۲۷٪ و در دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ به ۹٪ رسید.

در این دوره از کاهش تورم، بازار سهام عملکرد خوبی داشت و میانگین بازدهی واقعی آن از ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۵ به ۸.۶۵٪ رسید. کاهش تورم همچنین به فدرال رزرو این امکان را داد که در دهه ۲۰۰۰ نرخ بهره را کاهش دهد، که این امر منجر به بازدهی بالاتر در بازار اوراق قرضه شد.

اما این خطر وجود دارد که کاهش تورم وقتی که نرخ تورم به نزدیک صفر برسد، مانند آنچه در ۲۰۱۵ اتفاق افتاد، نگرانی‌هایی درباره تورم منفی ایجاد کند. اگرچه نرخ تورم در ۲۰۱۵ نزدیک به صفر بود، نگرانی‌ها در مورد تورم منفی به‌طور عمده به کاهش قیمت انرژی نسبت داده شد. هنگامی که قیمت‌های انرژی از ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ بازیابی شدند، نرخ تورم کمی افزایش یافت و در این دوره میانگین آن ۱.۸٪ بود که در سال ۲۰۲۰ به‌دلیل پاندمی کووید ۱۹ کمی تعدیل شد.

بازگشت کاهش تورم
کاهش تورم در سال ۲۰۲۳ دوباره به‌وجود آمد، پس از آنکه تورم به بالاترین سطح خود در چهار دهه گذشته در سال گذشته رسید. از زمانی که شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) در ژوئن ۲۰۲۲ به ۹.۱٪ رسید، این معیار کلیدی که تغییرات کلی قیمت‌های مصرف‌کننده را اندازه‌گیری می‌کند، کاهش یافته است. با این حال، تورم هنوز در سطوح تاریخی بالایی قرار دارد و به‌طور قابل توجهی بالاتر از هدف فدرال رزرو یعنی ۲٪ است.

یک مقاله تحقیقاتی از دانشگاه بوستون که در اواسط دهه ۲۰۰۰ منتشر شد، دوره‌ای طولانی از کاهش تورم در اوایل دهه ۱۹۸۰ تحت ریاست پل ولکر رئیس فدرال رزرو آن زمان را بررسی می‌کند و شاید بهترین نشانه از عملکرد احتمالی اقتصاد در سال ۲۰۲۳ تحت شرایط مشابه آن سال‌ها را ارائه دهد.

زمانی که ولکر در نیمه سال ۱۹۷۹ سمت خود را بر عهده گرفت، نرخ بهره فدرال رزرو را به‌طور تهاجمی افزایش داد تا با تورم بی‌رویه که به ۹٪ رسیده بود، مقابله کند. در سال‌های بعد، اقتصاد به‌طور قابل توجهی کند شد و دو رکود از ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳ تجربه کرد و نرخ بیکاری تا پایان ۱۹۸۲ به ۱۰.۸٪ رسید. رئیس فعلی فدرال رزرو، جروم پاول، در ۱۲ ماه گذشته نرخ‌های بهره را با سریع‌ترین نرخ از زمان ولکر افزایش داده است تا تورم را مهار کند، که نشان می‌دهد ممکن است رکود اقتصادی در صورتی که تاریخ تکرار شود، پس از دوره‌ای از سیاست پولی تهاجمی رخ دهد.

مهم: نرخ بهره فدرال رزرو از ۰.۲۵٪ در مارس ۲۰۲۲ به ۴.۵٪ در دسامبر ۲۰۲۲ افزایش یافت، که این سریع‌ترین افزایش نرخ بهره از دوره ولکر بود.

کاهش تورم با تورم منفی چه تفاوتی دراد؟
تفاوت اصلی بین کاهش تورم و تورم منفی این است که اولی همیشه مثبت است اما در حال کاهش است، در حالی که دومی همیشه منفی است.

علل کاهش تورم چیست؟
کاهش تورم معمولاً ناشی از سیاست‌های پولی انقباضی، مانند افزایش نرخ بهره است. همچنین ممکن است از افزایش بهره‌وری و فناوری‌ها ناشی شود.

در دوره‌های کاهش تورم چه اتفاقی برای اقتصاد می‌افتد؟
دوره‌های گذشته کاهش تورم باعث رکود اقتصادی و کند شدن رشد شده است که منجر به افزایش بیکاری و کاهش سودآوری شرکت‌ها می‌شود.

در دوره آخر کاهش تورم چه اتفاقی برای اقتصاد افتاد؟
تحقیقات علمی نشان می‌دهد که اقتصاد در دوره طولانی کاهش تورم در اوایل دهه ۱۹۸۰ دو رکود را تجربه کرد و بیکاری افزایش یافت.

نتیجه‌گیری
کاهش تورم به کاهش نرخ رشد تورم اشاره دارد و معمولاً زمانی رخ می‌دهد که نرخ تورم در کوتاه‌مدت کمتر از قبل افزایش یابد. حامیان کاهش تورم معتقدند که این امر برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد اقتصاد ضروری است، در حالی که مخالفان می‌گویند که این امر می‌تواند منجر به رکود یا تورم منفی شود، زیرا نمایانگر انقباض اقتصادی است.

کاهش تورم معمولاً از کاهش عرضه پول ناشی از افزایش نرخ‌های بهره به‌وجود می‌آید، اما همچنین می‌تواند به دلیل پیشرفت‌های بهره‌وری یا افزایش آهسته‌تر قیمت‌ها توسط شرکت‌ها در دوره‌ای از رکود اقتصادی ایجاد شود. دوره کاهش تورم در اوایل دهه ۱۹۸۰ نشان می‌دهد که اگر تاریخ تکرار شود، اقتصاد ممکن است در چند سال آینده انقباض یابد.