اوراق تجاری چیست؟

اوراق تجاری چیست؟

اوراق تجاری یک ابزار بدهی کوتاه‌مدت و بدون وثیقه است که شرکت‌ها برای تأمین مالی بدهی‌های کوتاه‌مدت مانند حقوق و دستمزد، حساب‌های پرداختنی و موجودی کالا از آن استفاده می‌کنند. این اوراق شامل مبلغ مشخصی است که باید تا تاریخ معینی بازپرداخت شود. حداقل ارزش اسمی این اوراق ۱۰۰,۰۰۰ دلار است. مدت زمان سررسید آن‌ها از یک تا ۲۷۰ روز متغیر بوده و به‌طور میانگین ۳۰ روز است.

نکات کلیدی:

• اوراق تجاری نوعی بدهی کوتاه‌مدت و بدون وثیقه است.
• شرکت‌ها معمولاً این اوراق را برای تأمین مالی حقوق و دستمزد، حساب‌های پرداختنی، موجودی کالا و سایر بدهی‌های کوتاه‌مدت منتشر می‌کنند.
• سررسید اوراق تجاری بین ۱ تا ۲۷۰ روز متغیر است و به‌طور میانگین حدود ۳۰ روز است.
• اوراق تجاری با تخفیف منتشر شده و به ارزش اسمی آن در سررسید بازپرداخت می‌شود.
• حداقل ارزش اسمی اوراق تجاری ۱۰۰,۰۰۰ دلار است و نرخ بهره ثابتی دارد که با بازار تغییر می‌کند.

 

درک اوراق تجاری اوراق تجاری برای اولین بار در دوران استعمار معرفی شد و به‌عنوان یک برات شناخته می‌شد. این ابزار مالی در دهه ۱۹۲۰ مدرن‌تر شد، زمانی که بازرگانان نیویورک برای دسترسی به سرمایه موردنیاز برای تأمین تعهدات کوتاه‌مدت خود، بدهی‌های کوتاه‌مدت خود را به واسطه‌ها فروختند. این واسطه‌ها، یا دلال‌ها، این اوراق (که به‌عنوان سفته نیز شناخته می‌شوند) را با تخفیف از ارزش اسمی آن خریداری می‌کردند و سپس آن را به بانک‌ها و دیگر سرمایه‌گذاران می‌فروختند. بازرگانان مبلغی معادل ارزش اسمی سفته را به سرمایه‌گذاران بازپرداخت می‌کردند.

-بانک فدرال رزرو ریچموند، «اوراق تجاری»، صفحات ۱۳-۱۴

اوراق تجاری بدون پشتوانه وثیقه‌ای ارائه می‌شوند، بنابراین یک بدهی بدون تضمین به شمار می‌روند و معمولاً بازده بالاتری دارند. این ابزار مالی با اوراق تجاری مبتنی بر دارایی (ABCP) که نوعی ابزار بدهی با پشتوانه دارایی‌های انتخاب‌شده توسط صادرکننده است، تفاوت دارد. در هر دو حالت، اوراق تجاری تنها توسط شرکت‌هایی با رتبه‌بندی اعتباری بالا از سوی مؤسسات رتبه‌بندی صادر می‌شود. این شرکت‌ها می‌توانند به‌راحتی خریدار پیدا کنند، بدون اینکه مجبور باشند تخفیف زیادی ارائه دهند (که برای آن‌ها هزینه بیشتری به همراه دارد). اوراق تجاری توسط مؤسسات بزرگ و با ارزش اسمی ۱۰۰,۰۰۰ دلار یا بیشتر صادر می‌شود. خریداران اوراق تجاری معمولاً دیگر شرکت‌ها، مؤسسات مالی، و افراد ثروتمند هستند.

یادداشت: مارکوس گلدمن، بنیان‌گذار بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس، اولین دلال در بازار پول بود که اوراق تجاری را خریداری کرد. شرکت او پس از جنگ داخلی آمریکا به یکی از بزرگ‌ترین دلالان اوراق تجاری در این کشور تبدیل شد.

انواع اوراق تجاری

اوراق تجاری می‌توانند اشکال مختلفی داشته باشند، چرا که شرکت‌ها می‌توانند بر اساس معیارهایی که مایل به تعهد هستند، انواع مختلفی از این اوراق را صادر کنند. در زیر انواع اصلی اوراق تجاری ذکر شده است:

سفته‌ها

سفته‌ها، تعهدات کتبی برای پرداخت مبلغ مشخصی پول در یک تاریخ معین هستند. شرکت‌ها از سفته‌ها برای تأمین مالی بدون نیاز به استفاده از وثیقه استفاده می‌کنند. مدت‌زمان سفته‌ها می‌تواند از چند روز تا حداکثر یک سال متغیر باشد. سفته‌ها با تخفیف از ارزش اسمی فروخته می‌شوند و در زمان سررسید به ارزش اسمی بازخرید می‌شوند، به این معنی که تفاوت بین این دو مبلغ، در واقع بهره‌ای است که کسب می‌شود.

برات‌ها

برات‌ها دستورهایی هستند که توسط یک طرف (برات‌کش) نوشته شده و طرف دیگر (برات‌گیر) را موظف می‌کند مبلغ مشخصی را به یک طرف سوم (ذینفع) پرداخت کند. برات‌گیر معمولاً یک بانک است. برات‌ها به‌عنوان اوراق تجاری می‌توانند در تأمین مالی تجارت برای تسهیل خرید کالا و خدمات استفاده شوند. برات‌ها می‌توانند یا برات دیداری باشند که در زمان درخواست پرداخت می‌شوند یا برات مدت‌دار که در تاریخ معین در آینده قابل پرداخت هستند.

قبولی بانک

قبولی بانک برات‌های مدت‌داری هستند که توسط بانک پذیرفته و تضمین شده‌اند. این ابزار مالی معمولاً در تجارت بین‌المللی برای اطمینان از پرداخت به صادرکنندگان استفاده می‌شود. پذیرش برات توسط بانک به این معنی است که بانک تضمین می‌کند ارزش اسمی برات را در زمان سررسید پرداخت کند (که سطحی از امنیت را برای طرفین فراهم می‌کند). قبولی‌های بانکی همچنین می‌توانند قبل از سررسید در بازار ثانویه معامله شوند.

گواهی سپرده (CDs)

گواهی سپرده یا CD سپرده‌های مدت‌داری هستند که توسط بانک‌ها صادر می‌شوند و نرخ بهره ثابتی را برای یک دوره زمانی مشخص پرداخت می‌کنند. گواهی‌های سپرده به‌عنوان سرمایه‌گذاری‌های کم‌ریسک در نظر گرفته می‌شوند، زیرا توسط بانک صادرکننده پشتیبانی می‌شوند؛ هرچند ممکن است سقف دلاری مشخصی برای مبلغ بیمه‌شده وجود داشته باشد. درحالی‌که گواهی‌های سپرده از نظر فنی مانند بیشتر اوراق تجاری بدون وثیقه نیستند، اما مقادیر بالای آن‌ها به دلیل نقدشوندگی و ماهیت کوتاه‌مدت (در صورت کوتاه بودن مدت CD) اغلب در دسته‌بندی گسترده‌تر اوراق تجاری قرار می‌گیرند.

قرارداد بازخرید (ریپو)

قراردادهای بازخرید یا ریپو توافق‌هایی هستند که طی آن یک طرف اوراق بهادار را به طرف دیگر می‌فروشد و متعهد می‌شود که در تاریخی مشخص با قیمتی توافق‌شده مجدداً آن را بازخرید کند. اگرچه ریپوها با اوراق بهادار زیربنایی تضمین می‌شوند، اما معمولاً به‌عنوان نوعی استقراض کوتاه‌مدت در بازار پول مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنجا که یک معامله ریپو شامل فروش اولیه و توافق بازخرید است، در عمل به‌عنوان یک وام کوتاه‌مدت عمل می‌کند.

اصطلاحات اوراق تجاری

ناشر (Issuer)

ناشر اوراق تجاری نهادی است که بدهی کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند تا نیازهای نقدینگی کوتاه‌مدت خود را تأمین کند. همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، اکثر ناشران شرکت‌های بزرگی با اعتبار بالا هستند که احتمال بازپرداخت بدهی در کوتاه‌مدت توسط آن‌ها زیاد است.

مدت/سررسید (Term/Maturity)

سررسید اوراق تجاری مشخص‌کننده مدت‌زمانی است که بدهی برای ناشر باقی می‌ماند. اوراق تجاری معمولاً سررسیدی تا ۲۷۰ روز دارند، هرچند شرکت‌ها معمولاً اوراقی با سررسید ۳۰ روزه صادر می‌کنند. در پایان دوره سررسید، اوراق تجاری از نظر فنی سررسیده و ناشر موظف به بازپرداخت سرمایه به سرمایه‌گذار است (هرچند ممکن است ناشر تصمیم بگیرد اوراق تجاری جدیدی صادر کند).

تضمین‌شده/بدون تضمین (Secured/Unsecured)

اوراق تجاری معمولاً بدون تضمین هستند، به این معنی که هیچ وثیقه‌ای برای بدهی‌ای که شرکت صادرکننده می‌پذیرد وجود ندارد. اگر شرکت ورشکسته شود، دارندگان اوراق تجاری ممکن است نتوانند به سرمایه خود دسترسی پیدا کنند. دلیل این امر آن است که سررسید اوراق تجاری بسیار کوتاه و اعتبار ناشران آن بالا است، بنابراین نیازی به پشتوانه دارایی‌های شرکتی نیست.

تخفیف/ارزش اسمی (Discount/Face Value)

اوراق تجاری به ارزش اسمی صادر می‌شوند، به این معنی که ابزار بدهی معمولاً ارزشی معادل ۱۰۰,۰۰۰ دلار یا بیشتر دارد. به‌جای پرداخت بهره، اوراق تجاری معمولاً با تخفیف از ارزش اسمی صادر می‌شوند. هنگامی که اوراق تجاری به سررسید می‌رسد، سرمایه‌گذار مبلغ کامل ارزش اسمی را دریافت می‌کند، هرچند که مبلغ کمتری بابت خرید آن پرداخت کرده است.

نقدشوندگی (Liquidity)

اوراق تجاری ارتباط تنگاتنگی با نقدشوندگی دارند، معیاری که نشان می‌دهد جریان نقدی کوتاه‌مدت یک شرکت تا چه حد قادر به پوشش بدهی‌های کوتاه‌مدت آن است. بنابراین، ناشران معمولاً اوراق تجاری را برای افزایش نقدینگی خود صادر می‌کنند. از سوی دیگر، خریداران اوراق تجاری ممکن است فوراً به نقدینگی نیاز نداشته باشند و به همین دلیل مایلند این ابزار مالی را خریداری و نگهداری کنند تا در آینده به نقدینگی دست یابند.

اوراق تجاری شبیه اوراق قرضه هستند، هرچند هر ابزار ویژگی‌های خاص خود را دارد.

مزایا و معایب اوراق تجاری

مزایا (Advantages)

• یک مزیت مهم اوراق تجاری این است که تا زمانی که سررسید آن‌ها بیش از ۹ ماه یا ۲۷۰ روز نباشد، نیازی به ثبت در کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) ندارند.
• این ویژگی آن را به ابزاری مقرون‌به‌صرفه و ساده برای تأمین مالی تبدیل می‌کند. هرچند سررسید اوراق می‌تواند تا ۲۷۰ روز باشد، میانگین سررسید آن‌ها معمولاً حدود ۳۰ روز است.
• اوراق تجاری در مقایسه با وام‌های تجاری نیاز به تلاش، زمان و هزینه کمتری دارند.
• برای ناشران، نرخ بهره پایین‌تری دارد و برای سرمایه‌گذاران ریسک نکول کمی به همراه دارد.

نکته مهم: اوراق تجاری راه مؤثری برای متنوع‌سازی سبد سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند.

معایب (Disadvantages)

• شرکت‌ها باید اعتبار بسیار بالایی داشته باشند تا بتوانند اوراق تجاری صادر کنند. بنابراین، این ابزار مالی برای همه مؤسسات قابل‌دسترسی نیست.
• علاوه بر این، عواید حاصل از این نوع تأمین مالی فقط می‌تواند برای دارایی‌های جاری یا موجودی کالا استفاده شود و نه برای دارایی‌های ثابت مانند احداث کارخانه جدید، مگر با دخالت SEC.
• نرخ بهره پایین برای ناشران به معنای بازده پایین برای سرمایه‌گذاران است.
• به دلیل حداقل ارزش اسمی بالای ۱۰۰,۰۰۰ دلار، اوراق تجاری معمولاً به‌طور مستقیم در دسترس سرمایه‌گذاران کوچک نیستند. هرچند آن‌ها می‌توانند به‌طور غیرمستقیم از طریق شرکت‌هایی که اوراق تجاری خریداری می‌کنند، سرمایه‌گذاری کنند.

مزایا	معایب
ناشران می‌توانند بدون نیاز به ثبت اوراق بهادار در کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) به بازارهای سرمایه دسترسی پیدا کنند.	اوراق تجاری تحت پوشش بیمه سپرده‌گذاری فدرال (FDIC) نیستند.
ناشران می‌توانند بدون نیاز به دریافت وام تجاری تأمین مالی کنند.	هیچ تضمینی وجود ندارد که سرمایه‌گذاران بازپرداخت شوند.
ریسک نکول برای ناشران پایین است.	شرکت‌ها باید دارای رتبه اعتباری بالا باشند، بنابراین همه نمی‌توانند از این گزینه تأمین مالی استفاده کنند.
ابزاری مناسب برای تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری است.	نرخ بازده برای سرمایه‌گذاران پایین است.

 

چه کسانی اوراق تجاری را منتشر می‌کنند؟

اوراق تجاری معمولاً توسط شرکت‌های بزرگ با رتبه اعتباری قوی منتشر می‌شوند. نکته مهم این است که اوراق تجاری معمولاً به وثیقه نیاز ندارند؛ بنابراین، برای انتشار اوراق تجاری، این شرکت‌ها باید از اعتبار بالایی برخوردار باشند و روابط خارجی قوی و مطمئنی داشته باشند. این شرکت‌ها می‌توانند در صنایع مختلف فعالیت کنند.

 برای مثال، شرکت‌های تولیدی ممکن است برای تأمین موجودی کالا به سرمایه نیاز داشته باشند. فرآیند تولید به سرمایه اولیه برای خرید مواد خام وابسته است که بدون آن درآمدزایی ممکن نیست. انتشار اوراق تجاری به این شرکت‌ها سرمایه موردنیاز برای شروع چرخه درآمدزایی را می‌دهد. البته این روش زمانی کارآمد است که شرکت انتظار داشته باشد مواد خام را در مدت کوتاهی به درآمد تبدیل کند.

 نوع دیگری از ناشران اوراق تجاری می‌توانند ارائه‌دهندگان خدمات باشند. به‌عنوان مثال، یک شرکت مشاوره حقوقی برای تولید درآمد باید هزینه کارکنان خود را پرداخت کند. بدون سرمایه اولیه، این شرکت قادر به پرداخت هزینه کارکنان و در نتیجه تولید درآمد نخواهد بود. انتشار اوراق تجاری به چنین شرکت‌هایی سرمایه اولیه برای پرداخت هزینه‌ها و ایجاد درآمد می‌دهد. در هر دو مثال، نکته کلیدی این است که شرکت‌ها باید انتظار داشته باشند در بازه زمانی کوتاه‌مدت، جریان نقدی کافی برای بازپرداخت اوراق تجاری را ایجاد کنند.

چه کسانی اوراق تجاری را خریداری می‌کنند؟

به دلیل ویژگی‌ها و ماهیت اوراق تجاری، خریداران اصلی آن معمولاً سرمایه‌گذاران نهادی هستند. این سرمایه‌گذاران شامل صندوق‌های بازار پول می‌شوند که به دنبال حفظ نقدینگی در کنار کسب بازدهی اندک هستند. سررسید کوتاه و ریسک نسبتاً پایین اوراق تجاری، آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب برای این صندوق‌ها تبدیل می‌کند. خزانه‌داران شرکت‌ها نیز که دارای مازاد نقدینگی هستند، از اوراق تجاری به‌عنوان بخشی از استراتژی مدیریت نقدینگی کوتاه‌مدت خود استفاده می‌کنند.

 این شرکت‌ها به‌جای نگهداری نقدینگی بدون بازده، اوراق تجاری خریداری می‌کنند تا ضمن حفظ نقدشوندگی، درآمد اندکی نیز کسب کنند. صندوق‌های بازنشستگی و شرکت‌های بیمه نیز که موظف به مدیریت مبالغ کلان هستند، از اوراق تجاری برای سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و کم‌ریسک استفاده می‌کنند. بانک‌ها و مؤسسات مالی معمولاً برای مدیریت تطابق سررسید دارایی‌ها و بدهی‌های خود از اوراق تجاری استفاده می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، اگر یک بانک بدهی‌های کوتاه‌مدتی داشته باشد، می‌تواند برای بهینه‌سازی سرمایه خود در اوراق تجاری با سررسید مشابه سرمایه‌گذاری کند.

تفاوت اوراق تجاری و اوراق قرضه

هر دو اوراق تجاری و اوراق قرضه ابزارهای بدهی هستند، اما تفاوت‌های مهمی بین آن‌ها وجود دارد. سررسید اوراق تجاری بین یک تا ۲۷۰ روز است، درحالی‌که سررسید اوراق قرضه بین یک تا ۳۰ سال متغیر است. اوراق تجاری بدون پرداخت‌های دوره‌ای (کوپن) هستند و کل مبلغ در سررسید بازپرداخت می‌شود، درحالی‌که اوراق قرضه بهره را به‌صورت دوره‌ای، معمولاً هر شش ماه یک‌بار، پرداخت می‌کنند.

 بسیاری از اوراق قرضه دارای وثیقه هستند، اگرچه اوراق قرضه پرریسک ممکن است مانند اوراق تجاری بدون وثیقه باشند. به‌طورکلی، اوراق تجاری برای نیازهای تأمین مالی کوتاه‌مدت و اوراق قرضه برای نیازهای بلندمدت مناسب هستند.

مثال اوراق تجاری

فرض کنید یک شرکت خرده‌فروشی برای تأمین مالی موجودی جدید خود برای فصل تعطیلات پیش‌رو به تأمین مالی کوتاه‌مدت نیاز دارد. این شرکت به ۱۰ میلیون دلار نیاز دارد. شرکت به سرمایه‌گذاران اوراق تجاری با ارزش اسمی ۱۰.۱ میلیون دلار ارائه می‌دهد. این مبلغ مطابق با نرخ‌های بهره جاری است. زمانی که اوراق تجاری سررسید می‌شود، سرمایه‌گذاران درواقع به‌عنوان بهره ۱۰۰,۰۰۰ دلار به‌علاوه ۱۰ میلیون دلاری که وام داده بودند دریافت می‌کنند. این معادل نرخ بهره ۱٪ است.

این نرخ بهره می‌تواند بسته به مدت‌زمان باقی‌مانده تا سررسید اوراق، تنظیم شود. فرض کنید مدت اوراق تجاری ۳۰ روز است. این بدان معناست که شرکت امروز ۱۰ میلیون دلار جمع‌آوری می‌کند و در ۳۰ روز آینده، ممکن است ۱۰.۱ میلیون دلار به سرمایه‌گذاران دارنده اوراق تجاری بازپرداخت کند.

آیا اوراق تجاری نوعی بدهی است؟

بله. اوراق تجاری بدهی کوتاه‌مدت و بدون وثیقه‌ای است که توسط مؤسساتی منتشر می‌شود که به دنبال جمع‌آوری سرمایه برای مدت‌زمان کوتاهی هستند. این اوراق جایگزینی برای فرآیند زمان‌بر و پرهزینه دریافت وام تجاری است.

خریداران اصلی اوراق تجاری چه کسانی هستند؟

به دلیل مبالغ بالای حداقل سرمایه‌گذاری (معمولاً ۱۰۰,۰۰۰ دلار یا بیشتر)، خریداران اصلی اوراق تجاری مؤسسات بزرگ هستند. طبق اعلام کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC)، این خریداران شامل «شرکت‌های سرمایه‌گذاری، حساب‌های بازنشستگی، دولت‌های محلی و ایالتی، و شرکت‌های مالی و غیرمالی» می‌شوند.

افراد چگونه می‌توانند در اوراق تجاری سرمایه‌گذاری کنند؟

حداقل سرمایه‌گذاری در اوراق تجاری معمولاً ۱۰۰,۰۰۰ دلار است. بنابراین، بهترین راه برای سرمایه‌گذاران کوچک برای سرمایه‌گذاری در اوراق تجاری، سرمایه‌گذاری در شرکت‌هایی است که خودشان اوراق تجاری خریداری می‌کنند. این شرکت‌ها شامل صندوق‌های بازار پول، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و حتی صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) هستند.

دوره‌های سررسید اوراق تجاری چقدر است؟

اوراق تجاری معمولاً دارای دوره سررسیدی بین یک روز تا ۲۷۰ روز هستند. رایج‌ترین دوره‌های سررسید شامل ۳۰، ۶۰ و ۹۰ روز است. با کوتاه نگه‌داشتن دوره سررسید، ناشران می‌توانند ریسک نکول را کاهش داده و نیازهای تأمین مالی کوتاه‌مدت خود را بهتر مدیریت کنند.

ریسک‌های مرتبط با اوراق تجاری چیست؟

حتی با وجود اینکه فرض بر این است که بازار اوراق تجاری بازاری با مشارکت‌کنندگان کم‌ریسک است، ریسک اصلی مرتبط با اوراق تجاری همچنان ریسک اعتباری است. همیشه این احتمال وجود دارد که ناشر نتواند به تعهد بازپرداخت خود عمل کند. ازآنجاکه اوراق تجاری بدون وثیقه هستند، سرمایه‌گذاران به ثبات مالی و رتبه اعتباری ناشر متکی هستند.

نکته پایانی

اوراق تجاری بدهی بدون وثیقه و کوتاه‌مدتی (تا ۲۷۰ روز) است که توسط شرکت‌هایی با رتبه اعتباری بالا منتشر می‌شود. این اوراق راهی کم‌هزینه‌تر برای تأمین مالی هزینه‌های کوتاه‌مدت در مقایسه با دریافت وام تجاری ارائه می‌دهند. اوراق تجاری می‌توانند به دلیل نرخ بهره پایینی که معمولاً به آن‌ها تعلق می‌گیرد، برای ناشران جذاب باشند. درحالی‌که این نرخ همیشه برای سرمایه‌گذاران جذاب نیست، می‌تواند بازدهی بالاتری نسبت به برخی اوراق قرضه (مانند اوراق خزانه‌داری) ارائه دهد.

علاوه بر این، اوراق تجاری گزینه سرمایه‌گذاری‌ای هستند که می‌توانند به متنوع‌سازی پرتفوی سرمایه‌گذاری کمک کنند. سرمایه‌گذاران اوراق تجاری معمولاً مؤسسات هستند و نه افراد، زیرا حداقل مبلغ موردنیاز برای سرمایه‌گذاری در این اوراق بسیار بالا است. اوراق تجاری ممکن است به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری کم‌ریسک تلقی شوند، زیرا ناشران آن معمولاً دارای رتبه اعتباری بالایی هستند. بااین‌حال، مانند هر سرمایه‌گذاری دیگری، اوراق تجاری نیز دارای سطحی از ریسک هستند.