گزینه مخفی سوم در اقتصاد غیرمتمرکز چیست؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از کریپتونیوز، در حوزه امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، یک باور نادرست و به‌نوعی خطرناک وجود دارد که دستیابی به تجربه کاربری (UX) قوی بدون میزانی از تمرکزگرایی ممکن نیست. دلیل این باور قابل درک است؛ پلتفرم‌های متمرکزی مانند کوین‌بیس و بایننس به واسطه رابط‌های کاربری شهودی و دسترس‌پذیر خود برای کاربران عادی شناخته شده‌اند. اما سیستم‌های متمرکز اغلب در حوزه‌هایی نظیر شفافیت و امنیت کمبودهایی دارند.

پروژه‌های DeFi، که بارها شنیده‌اند تجربه کاربری حلقه مفقوده برای پذیرش گسترده وب ۳ است، ممکن است وسوسه شوند که برای جذب کاربران، دسترس‌پذیری را بر شفافیت و امنیت ترجیح دهند. اما کاهش استانداردهای امنیتی به احتمال زیاد در آینده مشکلات جدی ایجاد خواهد کرد. پیام این است که تجربه کاربری آخرین قطعه موفقیت وب ۳ است، خواه درست باشد یا اغراق‌آمیز. این پیام بسیاری از توسعه‌دهندگان DeFi را به این باور می‌رساند که باید تمرکززدایی را قربانی کنند، چیزی که خلاف ذات و دلیل وجود DeFi است.

این دیدگاه اشتباه است. تمرکززدایی نباید و نمی‌تواند برای ارائه تجربه کاربری بهتر قربانی شود. DeFi می‌تواند و باید هر دو را داشته باشد.

یادآوری آنچه هنگام قربانی کردن تمرکززدایی رخ می‌دهد

نهادهای متمرکز در حوزه رمزارز بارها محدودیت‌های خود را نشان داده‌اند. رسوایی‌هایی نظیر فروپاشی تری آرو کاپیتال (3AC) و سلسیوس (Celsius) نشان داد که نهادهای متمرکز نمی‌توانند انتظارات کاربران در زمینه قابلیت اطمینان و شفافیت را برآورده کنند و گاه پیامدهای فاجعه‌باری به همراه دارند. همان‌طور که در سقوط FTX مشاهده شد، تمرکزگرایی امکان ایجاد ابهام بیشتر را فراهم کرد، و این ابهام تصمیم‌گیری‌های بی‌پروا را از دید عموم پنهان ساخت. نتیجه آن شوکی عظیم به صنعت بود، وقتی میلیاردها دلار از دارایی کاربران ناپدید شد. کاربران FTX تا زمان وقوع فاجعه از خطرات آگاه نبودند.

این وضعیت در پروتکل‌های غیرمتمرکز متفاوت است؛ شفافیت آن‌ها عامل اصلی پاسخ‌گویی است. تمام تراکنش‌ها در زنجیره بلاک‌چین قابل مشاهده‌اند و این به کاربران بینش و اطمینانی می‌دهد که در نمونه‌های متمرکز وجود ندارد. پروتکل‌های DeFi نظیر Aave که از سال ۲۰۱۷ فعالیت دارند، نشان می‌دهند که راهکارهای غیرمتمرکز قابلیت بقا و رشد دارند. البته این بدان معنا نیست که سیستم‌های غیرمتمرکز بی‌نقص‌اند؛ رویدادهایی مثل سقوط پروژه Terra در سال ۲۰۲۲ نشان دادند که تمرکززدایی تضمین‌کننده موفقیت نیست. اما دست‌کم در صورت شکست پروتکل‌های غیرمتمرکز، این شکست با شفافیت همراه است. کاربران می‌توانند در صورت مشاهده خطرات، تا حدی این سیستم‌ها را پاسخ‌گو نگه دارند.

تمرکززدایی با تجربه کاربری سازگار است

با توجه به اهمیت تمرکززدایی در DeFi، روشن است که نمی‌توان آن را فدای تجربه کاربری بهتر کرد. اما نیازی هم به این فداکاری نیست. نشانه‌های آن را هم‌اکنون می‌بینیم. پیشرفت در قراردادهای هوشمند، راه‌حل‌های لایه دوم، و طراحی کیف‌پول‌های کاربرپسند، تجربه کاربری در DeFi را متحول کرده‌اند، بدون آن‌که نیاز به قربانی کردن تمرکززدایی باشد. نمونه‌های آن کیف‌پول یونی‌سواپ و لایه دوم یونی‌چین هستند.

چالش آشکار در دستیابی به تجربه کاربری قوی در DeFi، نوپا بودن این صنعت است. برنامه‌های متمرکز که اغلب ساختاری از وب۲ هستند و ویژگی‌های رمزارزی را بر روی خود اضافه کرده‌اند، به طور طبیعی تجربه کاربری روان‌تری ارائه می‌دهند، زیرا توسعه‌دهندگان آن‌ها از دهه‌ها تجربه UX در وب۲ بهره می‌برند. این در مورد چارچوب‌های غیرمتمرکز صادق نیست، که با دشواری‌های خاصی نظیر مقیاس‌پذیری، پراکندگی، و انطباق قانونی روبه‌رو هستند. با این حال، این چالش‌ها به طور فعال در حال بررسی و حل شدن هستند.

معیار مقایسه DeFi چیست؟

نحوه ارزیابی تجربه کاربری (UX) در DeFi نیز موضوع مهمی است، به‌ویژه وقتی بسیاری آن را به دلیل پیچیدگی زیاد نقد می‌کنند. اما آیا این پیچیدگی در مورد سیستم‌های مالی سنتی (TradFi) نیز وجود ندارد؟

مدیریت حساب‌های متعدد در صرافی‌های مختلف یا تلاش برای انتقال دارایی‌ها از یک کارگزاری به کارگزاری دیگر تجربه‌ای روان نیست. DeFi قصد دارد این فرآیندها را با بهبود قابلیت همکاری ساده‌تر کند و در عین حال مزایایی مانند شفافیت، عدم نیاز به اعتماد، و کنترل کاربر را نیز ارائه دهد. اگرچه UX در DeFi هنوز هم‌سطح رابط‌های وب۲ نیست، اما به آن نزدیک‌تر می‌شود. با بلوغ ابزارها و پروتکل‌ها، تجربه کاربری نیز بهبود خواهد یافت.

نمی‌توان فقط یکی را انتخاب کرد؛ هر دو لازم‌اند

آینده مالی نباید شامل انتخاب بین راحتی سیستم‌های متمرکز و امنیت سیستم‌های غیرمتمرکز باشد. ما به هر دو نیاز داریم، به‌ویژه با توجه به شکست‌های نهادهای متمرکز و ضرورت شفافیت بیشتر. شکاف تجربه کاربری در DeFi در حال کوچک‌تر شدن است. حتی اگر فردا یا پس‌فردا این شکاف بسته نشود، روزی خواهد رسید که کاربران نیازی به انتخاب میان پلتفرم‌های آسان و امنیت نخواهند داشت. آن‌ها هر دو را خواهند داشت، و به همین دلیل باید تلاش خود را بر ساختن این آینده متمرکز کنیم.