«روش شناور آزاد» (Free-Float Methodology) شیوه‌ای برای محاسبه ارزش بازار شرکت‌های تشکیل‌دهنده یک شاخص بورس است. در این روش، ارزش بازار با ضرب قیمت سهام در تعداد سهامی که واقعاً در بازار قابل معامله هستند محاسبه می‌شود.
برخلاف روش «ارزش بازار کامل» که تمام سهام شرکت (اعم از فعال و غیرفعال) را در نظر می‌گیرد، روش شناور آزاد سهامی را که قفل‌شده‌اند—مثل سهام در اختیار مدیران داخلی، سهام‌داران عمده یا دولت‌ها—در محاسبه لحاظ نمی‌کند.
نکات اصلی:
- روش شناور آزاد برای محاسبه ارزش بازار شرکت‌های داخل یک شاخص بورس به کار می‌رود.
- در این روش، فقط سهامی که در بازار آزاد قابل معامله هستند، در محاسبه لحاظ می‌شوند.
- این روش با روش ارزش بازار کامل که همهٔ سهام را در نظر می‌گیرد، تفاوت دارد.
- سهام قفل‌شده مثل سهامی در اختیار مدیران یا دولت‌ها از محاسبه کنار گذاشته می‌شوند.
درک بهتر روش شناور آزاد
روش شناور آزاد که گاهی به آن «ارزش بازار تعدیل‌شده با شناوری» هم گفته می‌شود، از دید برخی کارشناسان، شیوه‌ای دقیق‌تر برای برآورد ارزش بازار است.
در مقابل، روش ارزش بازار کامل تمام سهامی را که شرکت طبق برنامه عرضه کرده (حتی سهامی که هنوز فعال نشده‌اند، مانند سهام مربوط به طرح‌های پاداش کارکنان) در نظر می‌گیرد.
سایر دارندگان سهام اعمال‌نشده می‌توانند شامل ترویج‌دهندگان (promoters) و دولت‌ها نیز باشند. روش ارزش بازار کامل به‌ندرت برای وزن‌دهی شاخص‌ها استفاده می‌شود، زیرا این روش می‌تواند دینامیک بازدهی شاخص را به‌طور چشم‌گیری تغییر دهد، چرا که شرکت‌ها برنامه‌های متفاوتی برای عرضه اختیار خرید سهام دارند.
روش شناور آزاد معمولاً به‌عنوان روشی دقیق‌تر برای بازتاب تحرکات بازار و سهامی که واقعاً در بازار قابل معامله هستند شناخته می‌شود. در این روش، ارزش بازار محاسبه‌شده معمولاً کمتر از مقدار به‌دست‌آمده در روش ارزش بازار کامل است.
شاخص‌هایی که از روش شناور آزاد استفاده می‌کنند، بهتر روند بازار را نشان می‌دهند چون فقط سهامی را در نظر می‌گیرند که واقعاً در دسترس معامله‌گران هستند. همچنین این روش باعث می‌شود شاخص‌ها پراکندگی بیشتری داشته باشند و تسلط شرکت‌های بزرگ بر شاخص کاهش یابد.
محاسبه ارزش بازار با روش شناور آزاد
فرمول کلی به شکل زیر است:
ارزش بازار شناور آزاد = قیمت سهم × (سهام قفل‌شده − تعداد کل سهام منتشرشده)
روش شناور آزاد توسط بسیاری از شاخص‌های مهم جهانی پذیرفته شده است. از جمله شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ (S&P 500)، شاخص جهانی مورگان استنلی (MSCI World Index) و شاخص فوتسی ۱۰۰ (FTSE 100).
رابطه‌ای نیز بین روش شناور آزاد و نوسان‌پذیری وجود دارد. تعداد بیشتر سهام شناور آزاد معمولاً به معنای نوسان کمتر قیمت سهم است، زیرا با حضور معامله‌گران بیشتر، اثر هر معامله بر قیمت کمتر می‌شود.
برعکس، اگر شناوری سهم کم باشد، قیمت با معاملات کمتری تغییر زیادی می‌کند و نوسان بیشتر می‌شود، چون سهام کمتری در بازار برای خرید و فروش در دسترس است. به همین دلیل، اغلب سرمایه‌گذاران نهادی ترجیح می‌دهند با شرکت‌هایی معامله کنند که سهام شناور بیشتری دارند تا بتوانند حجم بالایی را بدون تأثیر زیاد بر قیمت خرید یا فروش کنند.
شاخص‌ها معمولاً بر اساس قیمت یا ارزش بازار وزن‌دهی می‌شوند. هر دو روش، بازده سهام فردی در یک شاخص را با توجه به نوع وزن‌دهی آن‌ها محاسبه می‌کنند. وزن‌دهی بر اساس ارزش بازار رایج‌ترین روش وزن‌دهی برای شاخص‌ها است. شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ (S&P 500) از جمله مهم‌ترین شاخص‌های وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار در ایالات متحده است.
نوع روش وزن‌دهی استفاده‌شده در یک شاخص تأثیر زیادی بر بازده کلی آن شاخص دارد. در شاخص‌های وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت، بازده شاخص با توجه به سطح قیمت سهام‌ها محاسبه می‌شود.
در یک شاخص وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت، سهامی که قیمت بالاتری دارند وزن بیشتری می‌گیرند و بنابراین تأثیر بیشتری بر بازده شاخص دارند (صرف‌نظر از ارزش بازارشان). شاخص‌های وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت و شاخص‌های وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار از نظر روش‌شناسی تفاوت‌های زیادی دارند.
در بازار معاملات، تعداد کمی از شاخص‌ها وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت هستند. میانگین صنعتی داو جونز (DJIA) یکی از معدود شاخص‌های وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت است.
مثال از روش شناور آزاد
فرض کنید سهام ABC با قیمت ۱۰۰ دلار در حال معامله است و ۱۲۵,۰۰۰ سهم کل دارد. از این تعداد، ۲۵,۰۰۰ سهم قفل‌شده است (یعنی در اختیار سرمایه‌گذاران نهادی بزرگ و مدیریت شرکت است و برای معامله در دسترس نیست). با استفاده از روش شناور آزاد، ارزش بازار ABC به این صورت محاسبه می‌شود:
۱۰۰ دلار × ۱۰۰,۰۰۰ سهم (تعداد سهام در دسترس برای معامله) = ۱۰ میلیون دلار.
شناوری آزاد چگونه محاسبه می‌شود؟
برای محاسبه شناوری آزاد، تعداد سهام منتشر شده یک شرکت را می‌گیرید و سهام محدود (قفل‌شده) آن را از آن کم می‌کنید. برای به‌دست آوردن ارزش بازار شناور آزاد شرکت، تعداد شناور آزاد را در قیمت سهم شرکت ضرب می‌کنید.
آیا شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ از روش شناور آزاد استفاده می‌کند؟
بله، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ از روش شناور آزاد استفاده می‌کند. این بدان معنی است که برای تمامی شرکت‌های داخل شاخص اس‌اندپی ۵۰۰، ارزش بازار آن‌ها به‌طور شناور محاسبه می‌شود—فقط سهام در دسترس برای معامله عمومی در محاسبه لحاظ می‌شوند و سهام محدود در نظر گرفته نمی‌شوند.
ارزش بازار (Market Cap) چگونه محاسبه می‌شود؟
ارزش بازار یا ارزش سرمایه‌گذاری، با ضرب تعداد سهام منتشر شده یک شرکت در قیمت سهم آن محاسبه می‌شود. برای مثال، اگر یک شرکت ۵۰,۰۰۰ سهم منتشر کرده و قیمت هر سهم ۱۰ دلار باشد، ارزش بازار آن شرکت ۵۰۰,۰۰۰ دلار خواهد بود.
نکته پایانی
روش شناور آزاد روشی برای محاسبه ارزش بازار یک شرکت است که سهام قفل‌شده آن را از محاسبات خارج می‌کند. این روش توسط تأمین‌کنندگان شاخص برای نمایش دقیق‌تر تعداد سهام قابل معامله شرکت استفاده می‌شود.
نظرات کاربران