فرانت‌رانینگ چیست؟

فرانت‌رانینگ (Front-running) به معاملهٔ سهام یا هر دارایی مالی دیگری توسط کارگزاری گفته می‌شود که از اطلاعات داخلی مربوط به یک تراکنش آتی که به‌زودی قیمت آن دارایی را به‌طور چشمگیری تحت تأثیر قرار می‌دهد، آگاه است. همچنین ممکن است کارگزار با دانستن اینکه شرکتش قصد دارد به‌زودی توصیهٔ «خرید» یا «فروش» یک دارایی را به مشتریان ارائه دهد (که تقریباً قطعاً قیمت آن را تغییر خواهد داد) دست به فرانت‌رانینگ بزند.

سوءاستفاده از اطلاعاتی که هنوز به‌صورت عمومی اعلام نشده، در تقریباً تمام موارد غیرقانونی و غیراخلاقی است. فرانت‌رانینگ را با عنوان «دنبال‌روی» (Tailgating) نیز می‌شناسند.

نکات کلیدی

• نمونهٔ سادهٔ فرانت‌رانینگ زمانی رخ می‌دهد که کارگزار از دانشی که هنوز به‌طور عمومی در دسترس نیست و می‌تواند بازار را دگرگون کند، سوءاستفاده کند.

• زمانی که یک معامله‌گر بر اساس اطلاعات داخلی عمل کند، فرانت‌رانینگ غیرقانونی و غیراخلاقی است.

• موارد خاکستری هم وجود دارد: مثلاً یک سرمایه‌گذار ممکن است سهامی را بخرد یا بفروشد و بعد دلایل خود را افشا کند. شفافیت و صداقت اهمیت دارد.

فرانت‌رانینگ چگونه عمل می‌کند؟
در اینجا یک مثال ساده از فرانت‌رانینگ آورده شده است: فرض کنید کارگزاری سفارشی از یک مشتری بزرگ دریافت می‌کند که می‌خواهد ۵۰۰٬۰۰۰ سهم از شرکت XYZ را خریداری کند. چنین خرید بزرگی، لااقل در کوتاه‌مدت، بلافاصله قیمت سهام را بالا خواهد برد. کارگزار سفارش را برای لحظه‌ای کنار می‌گذارد و ابتدا مقداری از سهام XYZ را برای سبد شخصی خود می‌خرد. سپس سفارش مشتری را ثبت می‌کند. بعد از افزایش قیمت، سهام XYZ را می‌فروشد و سود می‌برد.

این نوع فرانت‌رانینگ غیرقانونی و غیراخلاقی است. کارگزار با استفاده از اطلاعاتی که عمومی نبوده، سود برده است. این تأخیر در اجرای سفارش حتی ممکن است به ضرر مالی مشتری منجر شود.

فرانت‌رانینگ به معامله با اطلاعات داخلی شباهت دارد، با این تفاوت جزئی که در این‌جا کارگزار برای شرکت کارگزاری مشتری کار می‌کند، نه درون کسب‌وکار خود مشتری.

نکته: فرانت‌رانینگ اغلب با معاملات داخلی (Insider Trading) اشتباه گرفته می‌شود، اما این دو متفاوت‌اند. معاملات داخلی به زمانی اطلاق می‌شود که یکی از افراد داخلی شرکت با استفاده از اطلاعات زودهنگام دربارهٔ فعالیت‌های شرکتی اقدام به خرید یا فروش سهام می‌کند—برای مثال، استفاده از دانش محرمانه برای معاملهٔ سهام قبل از یک اعلام مهم.

سوءاستفاده از توصیه‌های تحلیل‌گر
روش دیگری برای فرانت‌رانینگ، عمل کردن بر اساس توصیهٔ تحلیل‌گری است که هنوز منتشر نشده است.

تحلیل‌گران مالی در بخشی مجزا از کارگزار فعالیت می‌کنند و تمرکزشان بر ارزیابی پتانسیل شرکت‌های مختلف جهت ارائهٔ مشاوره به مشتریان شرکت است. آن‌ها به‌طور مداوم توصیه‌های «خرید»، «فروش» یا «نگهداری» برای سهام مشخصی صادر می‌کنند. این توصیه‌ها ابتدا مستقیماً به مشتریان شرکت ارائه می‌شود و سپس توسط رسانه‌های مالی پوشش داده می‌شود.

اگر کارگزاری پیش از آنکه این توصیه به دست مشتریان برسد، برای سود شخصی خود بر اساس آن عمل کند، مرتکب فرانت‌رانینگ شده است.

در اینجا نیز موارد خاکستری وجود دارد. برای مثال، ممکن است یک فروشندهٔ حرفه‌ای (Short Seller) ابتدا موقعیت فروش استقراضی بگیرد و سپس دلایلش را برای این تصمیم علنی کند. این کار شباهت خطرناکی با نسخه‌ای از طرح‌های «پامپ و دامپ» (Pump and Dump) در فروش استقراضی دارد؛ حالتی که یک سرمایه‌گذار برای سود شخصی، یک سرمایه‌گذاری را بیش از حد تبلیغ یا تخریب می‌کند.

با این حال، تفاوتی وجود دارد. فروشندهٔ استقراضی در این مثال، در زمان ارائهٔ توصیه، منافع مالی شخصی خود را فاش می‌کند. همچنین اطلاعاتی که توسط او منتقل می‌شود، بازتاب دیدگاهی واقعی و مبتنی بر داده دربارهٔ چشم‌انداز سهم مورد نظر است، نه اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده.

فرانت‌رانینگ در صندوق سرمایه‌گذاری مبتنی بر شاخص
شکلی از فرانت‌رانینگ در صندوق سرمایه‌گذاری مبتنی بر شاخص رایج است، اما غیرقانونی نیست.

صندوق سرمایه‌گذاری مبتنی بر شاخص برای پیروی از یک شاخص مالی، ترکیب پرتفوی خود را با آن شاخص هماهنگ می‌کنند. ترکیب این شاخص‌ها به‌طور دوره‌ای تغییر می‌کند تا با نوسانات شدید قیمت سهام تشکیل‌دهنده یا با اضافه و حذف شدن سهام جدید، تعادل حفظ شود. این موضوع، مدیران صندوق را ناچار به خرید یا فروش برخی از اجزای شاخص می‌کند.

معامله‌گران قیمت این سهام را زیر نظر دارند و می‌دانند چه زمانی صندوق شاخص، اجزای خود را به‌روزرسانی می‌کند. آن‌ها با خرید یا فروش زودتر سهام، پیش‌دستی کرده و سود می‌برند. این کار غیرقانونی نیست، زیرا اطلاعات مربوط به تغییرات شاخص برای تمام افراد هوشیار در بازار در دسترس است.

نمونه‌ای از فرانت‌رانینگ
در سال ۲۰۲۰، «سازمان تنظیم مقررات صنعت مالی» (FINRA) جریمه‌هایی را علیه شرکت «سیتادل سکیوریتیز» (Citadel Securities) اعلام کرد و مدعی شد که این بازارساز مستقر در شیکاگو، بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ مرتکب فرانت‌رانینگ علیه مشتریان خود شده است.

بر اساس گفته‌های این نهاد ناظر مالی، سیتادل صدها هزار سفارش بزرگ خارج از بورس (OTC) را از فرآیندهای معاملاتی خودکار خارج کرده و اجرای آن‌ها را به معامله‌گران انسانی واگذار کرده بود. هم‌زمان، سیتادل «برای حساب خود در همان سمت بازار و با قیمت‌هایی که می‌توانست سفارش مشتریان را اجرا کند معامله کرده بود» که به معنای نقض تعهدات این شرکت نسبت به مشتریانش است.

در یک ماه نمونه‌برداری، FINRA دریافت که سیتادل در حدود سه‌چهارم سفارش‌های غیرفعال، عملاً با مشتریان خود در تضاد معامله کرده است. در نهایت، سیتادل بدون پذیرش هرگونه تخلف، با پرداخت ۷۰۰٬۰۰۰ دلار جریمه و جبران خسارت مشتریان موافقت کرد.

آیا فرانت‌رانینگ غیرقانونی است؟
بله، فرانت‌رانینگ در اغلب موارد غیرقانونی است. بیشتر اشکال فرانت‌رانینگ تحت «قانون 17j-1 کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC)» ممنوع هستند. این قانون الزامات اخلاقی برای مدیران پرتفوی و کارگزاران را تعیین می‌کند.

آیا دریافت کارمزد برای ارسال سفارش (Payment for Order Flow) همان فرانت‌رانینگ است؟
دریافت کارمزد برای ارسال سفارش زمانی رخ می‌دهد که یک کارگزار در ازای هدایت سفارش مشتریان به یک بازارساز یا شرکت معاملاتی خاص، مبلغی دریافت می‌کند. این روش به دلیل کاهش احتمال اجرای بهینه برای مشتری مورد انتقاد قرار گرفته است، اما فرانت‌رانینگ محسوب نمی‌شود، زیرا شرکتی که سفارش را دریافت می‌کند با خود مشتری معامله می‌کند و نه اینکه پیش‌دستی کرده و در همان جهت سفارش معامله کند.

آیا معامله پیش از دیگران (Trading Ahead) معادل فرانت‌رانینگ است؟
معاملهٔ پیش از دیگران زمانی رخ می‌دهد که یک کارگزار یا بازارساز به جای تطبیق سفارشات موجود در بازار، از حساب شرکت خود برای انجام معامله استفاده کند. این کار غیرقانونی است، اما از نظر نهادهای نظارتی، با فرانت‌رانینگ یکسان تلقی نمی‌شود.

 فرانت‌رانینگ چه اثری بر قیمت سهام دارد است؟
قیمت دارایی پایه، چه سهام باشد یا ابزار مالی دیگر، معمولاً با انجام معاملهٔ فرانت‌رانینگ دچار تغییر می‌شود، چرا که معامله‌گر با آگاهی زودهنگام از یک تحول مهم، وارد معامله، قرارداد اختیار معامله یا قرارداد آتی می‌شود.

جمع‌بندی
فرانت‌رانینگ شامل معاملهٔ سهام یا هر دارایی مالی دیگر توسط کارگزار برای حساب شخصی خود است، اگر که او از یک تراکنش یا تحول قریب‌الوقوع که احتمالاً قیمت را به‌طور چشمگیری تغییر می‌دهد، آگاه باشد. این حالت همچنین می‌تواند زمانی رخ دهد که کارگزار از تصمیم شرکتش برای صدور یک توصیهٔ پژوهشی مثبت یا منفی به مشتریان باخبر باشد که به احتمال زیاد بر قیمت دارایی تأثیر خواهد گذاشت.

زمانی که معامله‌گر بر اساس اطلاعات داخلی دست به معامله بزند، فرانت‌رانینگ رفتاری غیرقانونی و غیراخلاقی است. با این حال، در برخی شرایط که سرمایه‌گذار پس از خرید یا فروش سهام، دلایل خود را به‌طور شفاف افشا می‌کند، این عمل می‌تواند قانونی تلقی شود.