نرووس (Nervos)
شبکه نرووس، که با نام پایگاه دانش عمومی (Common Knowledge Base) نیز شناخته می‌شود، لایهٔ پایه‌ای اکوسیستم نرووس است و نقش ستون فقرات را در این شبکه ایفا می‌کند. این بلاک‌چین با تمرکز بر تمرکززدایی، مینیمالیسم، انعطاف‌پذیری و امنیت طراحی شده و هدف اصلی آن ذخیره امن داده‌ها و دارایی‌ها است. بنیان‌گذاران این پروژه کوین وانگ، یان شی، تری تای، دنیل لو و سایفر وانگ هستند.
مروری کلی
بلاک‌چین نرووس (یا همان پایگاه دانش عمومی) لایهٔ زیربنایی اکوسیستم نرووس است که با اولویت دادن به تمرکززدایی و امنیت، امکان ذخیره‌سازی داده‌ها و دارایی‌ها را فراهم می‌سازد. معماری چندلایه‌ای آن، تعادل بین مقیاس‌پذیری و امنیت را برقرار می‌کند؛ به‌طوری که لایهٔ اول امنیت را تضمین کرده و لایهٔ دوم سرعت پردازش تراکنش‌ها را افزایش می‌دهد. این ساختار اجازه می‌دهد کدها با زبان‌های آشنایی مانند جاوااسکریپت و راست (Rust) نوشته شده و در ماشین مجازی CKB-VM (مخفف Common Knowledge Base Virtual Machine) اجرا شوند. الگوریتم اجماع نرووس بر پایهٔ اثبات کار (PoW) و تحت عنوان NC-MAX است که بدون قربانی کردن امنیت، زمان تأیید تراکنش و تعداد تراکنش‌های ممکن را بهبود می‌بخشد.
فناوری
مدل سلولی (Cell Model)
مدل سلولی نرووس از مدل UTXO بیت‌کوین الهام گرفته و نحوهٔ رفتار سلول‌ها (واحدهای کوچک داده) را مشخص می‌کند. در نرووس CKB، هر سلول نمایندهٔ یک واحد اصلی ذخیره‌سازی حالت‌ها است. تمامی حالت‌ها به‌صورت سلول‌های غیرقابل تغییر ذخیره می‌شوند و پردازش خارج از زنجیره انجام شده و توسط نودهای شبکه اعتبارسنجی می‌شود. برای به‌روزرسانی داده‌های یک سلول، ابتدا سلول قبلی مصرف شده، داده‌هایش استخراج و به‌روزرسانی می‌شوند، سپس سلول جدیدی با اطلاعات جدید روی زنجیره ثبت می‌شود.
در مدل سلولی نرووس، اجرای قراردادهای هوشمند به دو مرحلهٔ پردازش و اعتبارسنجی تقسیم می‌شود. محاسبات خارج از زنجیره انجام شده و داده‌ها توسط نودها روی زنجیره تأیید می‌شوند. این تفکیک به اجرای موازی تراکنش‌ها و مقیاس‌پذیری بیشتر، به‌ویژه روی رایانه‌هایی با چند هستهٔ پردازشی کمک می‌کند. در این مدل، می‌توان چندین عملیات قرارداد هوشمند را در یک تراکنش ترکیب کرد و بدین ترتیب هزینه‌ها و سربار کاهش می‌یابد.
دارایی‌های سطح اول (First-Class Assets)
در مدل سلولی، دارایی‌های دیجیتال مانند توکن CKByte، توکن‌های دیگر و کلکسیون‌ها به‌عنوان دارایی‌های سطح اول در نظر گرفته می‌شوند که کاملاً در اختیار صاحب آن‌ها هستند، نه در مالکیت قراردادهای هوشمند. به عبارت دیگر، دارایی‌های سطح اول، آن دسته از دارایی‌هایی هستند که کاربر به‌صورت مستقیم مالک آن‌هاست و برخلاف بسیاری از بلاک‌چین‌ها، مالکیت آن‌ها در اختیار قراردادهای هوشمند قرار ندارد. در زمان انتقال دارایی‌ها، باید قوانین قراردادهای هوشمند رعایت شود. با این حال، مالکیت آن‌ها همواره در اختیار کاربر باقی می‌ماند. این ساختار، دارایی‌ها را در برابر سوءاستفاده‌های احتمالی قراردادها محافظت می‌کند، زیرا هیچ مهاجمی نمی‌تواند به دارایی‌ها دسترسی پیدا کند. در عین حال، مالکین دارایی‌ها مسئول نگهداری آن‌ها هستند و باید کارمزدی اندک به نام اجاره حالت (State Rent) بابت اشغال فضا در شبکه نرووس پرداخت کنند.
ماشین مجازی CKB-VM
ماشین مجازی CKB-VM نرووس بر پایه مجموعه دستورات RISC-V ساخته شده و امکان اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده را با محیطی امن و عملکرد بالا فراهم می‌سازد. RISC-V یک معماری باز و ماژولار برای طراحی پردازنده‌ها است که برای توسعه بلاک‌چین بسیار مناسب می‌باشد. با کمک CKB-VM، توسعه‌دهندگان می‌توانند الگوریتم‌های رمزنگاری را در قراردادهای هوشمند بگنجانند و از زبان‌های مختلفی مانند جاوااسکریپت، راست (Rust)، گو، جاوا و روبی برای توسعه بهره ببرند.
توکن CKByte (CKB)
توکن بومی شبکه نرووس CKByte (با نماد CKB) نمایندهٔ فضای ذخیره‌سازی در شبکه است؛ به‌طوری که هر ۱ CKB معادل یک بایت فضا می‌باشد. برای ذخیره ۱۰۰ بایت داده در نرووس، فرد باید ۱۰۰ توکن CKB در اختیار داشته باشد که تا زمان حذف داده‌ها قفل می‌مانند و در این مدت قابل انتقال یا استفاده نیستند. پس از حذف داده، توکن‌ها آزاد می‌شوند. همچنین می‌توان این توکن‌ها را در DAO نرووس سپرده‌گذاری کرد و بهره دریافت کرد.
اجاره فضای روی شبکه (State Rent)
ماینرها نقش کلیدی در حفظ اعتبار و نگهداری بلندمدت داده‌ها دارند، اما پس از دریافت کارمزد اولیه، انگیزه‌ای برای حفظ داده‌ها ندارند. برای جبران این مسئله، سازوکار اجاره فضا ایجاد شده که طی آن، کاربرانی که داده روی شبکه ذخیره می‌کنند، بابت اشغال فضا، اجاره‌ای اندک پرداخت می‌کنند. این اجاره از طریق تورم هدفمند تأمین می‌شود. در حین ذخیره، بخشی از توکن‌های CKB قفل شده و بهره‌ای دریافت نمی‌کنند و به مرور زمان ارزش خود را از دست می‌دهند. منبع تأمین اجاره حالت از صدور ثانویه تأمین می‌شود.
صدور اولیه (Base Issuance)
مقدار کل توکن CKB محدود به ۳۳.۶ میلیارد است. صدور اولیه با الگویی مشابه بیت‌کوین هر چهار سال نصف می‌شود. در چهار سال نخست، ۱۶.۸ میلیارد CKB تولید شده که در سال اول ۴.۲ میلیارد توکن منتشر شد. این توکن‌ها به‌عنوان پاداش بلاک به ماینرها تعلق گرفتند. با افزایش ارزش توکن‌ها، نرخ پاداش قابل کاهش است بدون اینکه امنیت شبکه به خطر بیافتد. این مدل توزیع عادلانه توکن‌ها را در مراحل ابتدایی فراهم کرده و به تمرکززدایی اقتصادی بلندمدت کمک می‌کند.
صدور ثانویه (Secondary Issuance)
نرووس رویکرد نوینی در اقتصاد توکنی خود دارد و از صدور ثانویه برای تأمین اجاره حالت و پرداخت همیشگی به ماینرها بهره می‌برد. هر سال ۱.۳۴۴ میلیارد توکن جدید صادر شده و بین ماینرها، سپرده‌گذاران DAO و خزانه نرووس تقسیم می‌شود. با این روش، حتی با کاهش حجم تراکنش‌ها، امنیت شبکه حفظ می‌شود. این مدل دو‌مرحله‌ای صدور، نرووس را از دیگر بلاک‌چین‌های لایه ۱ متمایز کرده و مشوق‌هایی برای کاربران، توسعه‌دهندگان، ماینرها و دارندگان توکن فراهم می‌سازد.
DAO نرووس
دارندگان CKByte می‌توانند با قفل‌کردن توکن‌های خود در DAO نرووس بهره دریافت کنند؛ سازوکاری مشابه استیکینگ. این بهره از محل صدور ثانویه پرداخت می‌شود تا اثرات تورمی جبران شود. اگر فردی به‌واسطه ذخیره داده در شبکه، توکن‌های خود را قفل کرده باشد، نمی‌تواند همزمان آن‌ها را در DAO قرار دهد. اما پس از حذف داده‌ها و آزاد شدن توکن‌ها، امکان سپرده‌گذاری در DAO فراهم می‌شود. این سیستم، کاربران را به پاک‌سازی داده‌های غیرضروری تشویق کرده و به پایداری بلندمدت بلاک‌چین کمک می‌کند.
همکاری‌ها
پولی‌چین کپیتال (Polychain Capital)
در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹، نرووس همکاری استراتژیکی با پولی‌چین کپیتال اعلام کرد. پولی‌چین با هدف گسترش جامعه و آگاهی از پروژه، به‌ویژه در ایالات متحده و غرب، در این همکاری فعال بود. همچنین، این شرکت قصد داشت ۵.۷ میلیون دلار در فروش عمومی توکن CKByte در کوین‌لیست سرمایه‌گذاری کند.
بانک بین‌المللی بازرگانان چین (CMBI)
در ۵ اکتبر ۲۰۱۹، نرووس اعلام کرد که با بانک بین‌المللی بازرگانان چین همکاری کرده تا برنامه‌هایی برای خدمات مالی غیرمتمرکز توسعه دهند. برخی از این برنامه‌ها برای مشتریان خرد این بانک طراحی شده بودند.
پکشیلد (PeckShield)
در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹، نرووس اعلام کرد که شرکت پکشیلد، ممیزی امنیتی شبکه آزمایشی نرووس را به‌منظور آمادگی برای راه‌اندازی شبکه اصلی انجام خواهد داد. همکاری این دو شرکت در حوزه‌هایی همچون بررسی کد، پیاده‌سازی مکانیزم‌های دفاعی و واکنش اضطراری برنامه‌ریزی شده بود.
ایم‌توکن (imToken)
در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۹، نرووس با پلتفرم مدیریت دارایی دیجیتال ایم‌توکن همکاری استراتژیکی آغاز کرد. ایم‌توکن به‌عنوان کیف پول اصلی توکن CKByte انتخاب شد و خدمات مدیریت دارایی قدرتمندی ارائه داد. این همکاری در راستای توسعه یک اکوسیستم مالی جایگزین و فراگیر شکل گرفت.
بیت‌پای (BitPie)
در ۹ ژوئیه ۲۰۱۹، نرووس اعلام کرد که با کیف پول چندزنجیره‌ای بیت‌پای همکاری کرده است. بیت‌پای متعهد شد که پس از راه‌اندازی شبکه اصلی در سه‌ماهه چهارم، از توکن CKByte پشتیبانی کند. این همکاری به‌منظور ارائه خدمات امن و حرفه‌ای به دارندگان CKByte انجام شد.
هوبی (Huobi)
در ۴ ژوئیه ۲۰۱۹، نرووس همکاری با صرافی هوبی را برای ایجاد بستری غیرمتمرکز ویژهٔ مؤسسات مالی اعلام کرد. هدف این پلتفرم، امکان ایجاد بلاک‌چین‌های اختصاصی، استیبل‌کوین‌ها و خدمات مالی غیرمتمرکز برای این نهادها بود.
سرمایه‌گذاران
در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۸، نرووس توانست ۲۸ میلیون دلار سرمایه از سرمایه‌گذاران بزرگ جذب کند. برخی از این سرمایه‌گذاران عبارتند از: Polychain Capital، Sequoia China، Wanxiang Blockchain، FBG Capital، Blockchain Capital، Dekrypt Capital، Breyer Capital، 1confirmation، Multicoin Capital، Matrix Partners China، Kindred Ventures، 1kx و zk Capital.
نظرات کاربران