اثر فیشر بین‌المللی چیست؟

اثر فیشر بین‌المللی چیست؟

اثر فیشر بین‌المللی (IFE) یک نظریه اقتصادی است که بیان می‌کند تفاوت در نرخ‌های بهره اسمی بین دو کشور تقریباً برابر با تغییرات مورد انتظار در نرخ ارز میان آن دو کشور است.

نکات کلیدی

• IFE بیان می‌کند تفاوت در نرخ بهره اسمی کشورها می‌تواند برای پیش‌بینی تغییرات نرخ ارز به کار رود.

• بر اساس این نظریه، کشورهایی که نرخ بهره اسمی بالاتری دارند، تورم بیشتری را تجربه می‌کنند و بنابراین ارز آن‌ها در برابر سایر ارزها دچار کاهش ارزش می‌شود.

• شواهد عملی درباره IFE متناقض است و در سال‌های اخیر، تحلیل مستقیم نرخ تورم برای پیش‌بینی نرخ ارز رایج‌تر شده است.

درک اثر فیشر بین‌المللی

IFE بر پایه تحلیل نرخ‌های بهره بدون ریسک فعلی و آینده (مانند اوراق قرضه دولت) شکل گرفته و برای پیش‌بینی تغییرات نرخ ارز استفاده می‌شود. این مدل برخلاف برخی روش‌ها که تنها به تورم توجه می‌کنند، دیدگاهی تلفیقی از تورم و نرخ بهره را برای توضیح چرخش یا تقویت ارز ارائه می‌دهد.

در این نظریه فرض می‌شود نرخ بهره واقعی مستقل از متغیرهای پولی دیگر است و نشانه‌ای از سلامت ارز در بازار جهانی محسوب می‌شود. بر اساس آن، کشورهایی که نرخ بهره اسمی پایین‌تری دارند، احتمالاً تورم پایین‌تری نیز خواهند داشت و ارزش واقعی ارز آن‌ها نسبت به ارز سایر کشورها افزایش خواهد یافت؛ در حالی‌که کشورهایی با نرخ بهره بالاتر، با کاهش ارزش ارز مواجه می‌شوند.

نظریه IFE به افتخار اقتصاددان آمریکایی «ایروینگ فیشر» نام‌گذاری شده است.

نحوه محاسبه اثر فیشر بین‌المللی

فرمول IFE به شرح زیر است:

$E=\frac{1+i_2}{1+i_1}-1\approx i_1-i_2$

که در آن:

• $E$: درصد تغییر مورد انتظار در نرخ ارز

• $i_1$: نرخ بهره کشور A

• $i_2$: نرخ بهره کشور B

مثال: اگر نرخ بهره کشور A برابر با ۱۰٪ و کشور B برابر با ۵٪ باشد، بر اساس IFE انتظار می‌رود ارز کشور B در برابر ارز کشور A حدوداً ۵٪ تقویت شود. دلیل این امر، تورم بالاتر در کشوری با نرخ بهره بیشتر و در نتیجه کاهش ارزش آن ارز است.

تفاوت بین اثر فیشر و اثر فیشر بین‌المللی

اثر فیشر (Fisher Effect) و IFE مدل‌هایی مرتبط اما متفاوت هستند.

اثر فیشر بیان می‌کند که نرخ بهره اسمی ترکیبی از نرخ تورم مورد انتظار و نرخ بازده واقعی است. IFE بر این اصل می‌افزاید که چون نرخ بهره اسمی نمایانگر تورم مورد انتظار است و تغییرات نرخ ارز از طریق تورم هدایت می‌شود، بنابراین تغییرات ارز متناسب با اختلاف نرخ بهره اسمی دو کشور خواهد بود.

کاربرد پژوهشی اثر فیشر بین‌المللی

تحقیقات تجربی IFE نتایج گوناگونی داشته‌اند. در گذشته که نوسانات نرخ بهره بیشتر بود، IFE اعتبار بیشتری داشت. اما در سال‌های اخیر که نرخ بهره و انتظارات تورمی در سطح جهانی پایین‌تر و تغییرات آن‌ها کمتر است، بیشتر از شاخص‌هایی مانند CPI برای تحلیل نرخ ارز استفاده می‌شود.

نام‌گذاری اثر فیشر بین‌المللی

این نظریه به افتخار «ایروینگ فیشر» (۱۸۶۷–۱۹۴۷)، اقتصاددان برجستهٔ نیوکلاسیک که آن را در دهه ۱۹۳۰ ارائه کرد، نام‌گذاری شده است.

اساس نظریه

IFE بر پایه نرخ‌های بهره اسمی بدون ریسک حال و آینده (و نه صرفاً تورم) بنا شده و برای پیش‌بینی و درک تغییرات نرخ ارز در بازار نقطه‌ای کاربرد دارد.

جمع‌بندی نهایی

اثر فیشر بین‌المللی یک نظریه اقتصادی است که می‌گوید تفاوت مورد انتظار در نرخ ارز بین دو کشور تقریباً برابر با اختلاف نرخ‌های بهره اسمی آن‌هاست. این نظریه نشان می‌دهد کشورهایی با نرخ بهره اسمی بالاتر، تورم بیشتری تجربه کرده و ارزش ارزشان کاهش می‌یابد. با این حال، شواهد عملی دربارهٔ IFE مخلوط‌اند و در عمل اغلب پژوهشگران به دنبال بررسی مستقیم تورم برای پیش‌بینی نوسانات ارز هستند.