سهام‌دار اکثریت چیست؟

سهام‌دار اکثریت فرد یا نهادی است که بیش از ۵۰ درصد از سهام منتشرشده یک شرکت را در اختیار دارد و کنترل می‌کند. به‌عنوان سهام‌دار اکثریت، یک فرد یا نهاد عملیاتی تأثیر قابل‌توجهی بر شرکت دارد، به‌ویژه اگر سهام آن‌ها از نوع سهام با حق رأی باشد. سهام با حق رأی به سهام‌دار اجازه می‌دهد در تصمیم‌گیری‌های شرکتی مانند انتخاب اعضای هیئت‌مدیره رأی دهد.

وقتی سهام‌دار اکثریت دارای سهام با حق رأی است، این فرد یا نهاد می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر جهت‌گیری شرکت داشته باشد.

نکات کلیدی

• سهام‌دار اکثریت فرد یا نهادی است که بیش از ۵۰ درصد سهام یک شرکت را در اختیار دارد.
• اگر سهام‌دار اکثریت سهام با حق رأی داشته باشد، از طریق قدرت رأی خود جهت‌گیری شرکت را تعیین می‌کند.
• استثنای قدرت رأی سهام‌دار اکثریت زمانی است که برای موضوع رأی‌گیری خاص نیاز به اکثریت فوق‌العاده باشد یا برخی از آیین‌نامه‌های شرکت قدرت سهام‌دار اکثریت را محدود کنند.

درک سهام‌دار اکثریت

سهام‌دار اکثریت اغلب بنیان‌گذار شرکت است. در مورد شرکت‌های قدیمی‌تر، سهام‌دار اکثریت ممکن است از نوادگان بنیان‌گذار باشد. با کنترل بیش از نیمی از منافع رأی‌دهی، سهام‌دار اکثریت نقش کلیدی و تأثیرگذاری در عملیات تجاری و جهت‌گیری استراتژیک شرکت دارد. برای مثال، ممکن است در اختیار او باشد که مدیران اجرایی یا اعضای هیئت‌مدیره شرکت را جایگزین کند.

بااین‌حال، همه شرکت‌ها سهام‌دار اکثریت ندارند و این موضوع در شرکت‌های خصوصی نسبت به شرکت‌های عمومی رایج‌تر است.

در شرکت‌هایی که سهام‌دار اکثریت دارند، نقش سهام‌دار اکثریت ممکن است از شرکتی به شرکت دیگر بسیار متفاوت باشد. برخی در عملیات روزانه بسیار درگیر هستند، درحالی‌که دیگران مدیریت را به مدیران اجرایی شرکت واگذار می‌کنند. سهام‌دار اکثریت ممکن است عضو مدیریت ارشد، مانند مدیرعامل، باشد یا نباشد. این سناریو در شرکت‌های کوچک‌تر با تعداد محدود سهام محتمل‌تر است.

در شرکت‌های بزرگ‌تر، مانند آن‌هایی که ارزش بازارشان به میلیاردها دلار می‌رسد، سرمایه‌گذاران شرکت ممکن است شامل نهادهای دیگری باشند که تعداد بیشتری سهام در اختیار دارند.

سهام‌داران اکثریت و خرید شرکت

سهام‌داران اکثریتی که به دنبال خروج از کسب‌وکار یا کاهش موقعیت خود هستند، ممکن است به رقبا یا شرکت‌های سرمایه‌گذاری خصوصی پیشنهادهایی ارائه دهند تا سهام خود یا کل شرکت را برای کسب سود بفروشند.

برای وقوع خرید (buyout)، یک نهاد خارجی باید بیش از ۵۰ درصد از سهام منتشرشده شرکت هدف را به دست آورد یا آرای حداقل ۵۰ درصد از سهام‌داران کنونی را که به نفع خرید رأی می‌دهند، کسب کند. خرید به معنای به‌دست‌آوردن کنترل سهام یک شرکت است و معمولاً به‌عنوان مترادف با اصطلاح تصاحب (acquisition) استفاده می‌شود.

اگرچه سهام‌دار اکثریت ممکن است بیش از نیمی از سهام شرکت را در اختیار داشته باشد، اما ممکن است بدون حمایت اضافی، بسته به مفاد آیین‌نامه شرکت، اختیار اجازه خرید را نداشته باشد. در مواردی که برای خرید نیاز به اکثریت فوق‌العاده باشد، سهام‌دار اکثریت می‌تواند تنها عامل تصمیم‌گیرنده باشد (اما فقط در صورتی که سهام کافی برای برآورده کردن الزام اکثریت فوق‌العاده داشته باشد و سهام‌داران اقلیت حقوق اضافی برای جلوگیری از این تلاش نداشته باشند).

حقوق سهام‌داران اقلیت می‌تواند شامل اعلام دعوی مشتقه یا تقلب باشد. این اقدامات به‌طور مؤثری مانع از تکمیل خرید می‌شوند. اگر سهام‌داران اقلیت معتقد باشند که شرایط خرید ناعادلانه است و بخواهند از کسب‌وکار هدف خارج شوند، می‌توانند از حقوق ارزیابی (appraisal rights) استفاده کنند. این حقوق به دادگاه اجازه می‌دهد تا تعیین کند آیا قیمت پیشنهادی برای سهام منصفانه است یا خیر. اگر مشخص شود که پیشنهاد واقعاً ناعادلانه است، دادگاه می‌تواند کسب‌وکاری که خرید را آغاز کرده است، مجبور کند تا قیمتی مشخص ارائه دهد.

مثال سهام‌دار اکثریت

سهام‌داران اکثریت اغلب شرکت‌هایی هستند که سهام کنترلی در شرکت‌های متعددی دارند. برای مثال، شرکت برکشایر هاتاوی، که وارن بافت مدیرعامل آن است، در بسیاری از شرکت‌های دیگر سهام کنترلی دارد.

برکشایر هاتاوی خود سهام‌دار اکثریت در شرکت‌های دیگر است، اما خود برکشایر هاتاوی نیز سهام‌دارانی دارد. بااین‌حال، برکشایر هاتاوی سهام‌دار اکثریت ندارد.

از آنجا که اکثر شرکت‌هایی که سهام‌دار اکثریت دارند بسیار کوچک هستند، شرکت‌های معروف یا شناخته‌شده‌ای که سهام‌دار اکثریت داشته باشند، چندان زیاد نیستند (زیرا این شرکت‌ها معمولاً بزرگ‌تر هستند). یک استثنا شرکت دل تکنولوژیز (Dell Technologies Inc) است. طبق اسناد ارائه‌شده به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) در ماه مه، مایکل دل حدود نیمی از سهام شرکت (۵۲ درصد) را کنترل می‌کند.