ترازنامه چیست؟

ترازنامه یک صورت مالی است که تصویری لحظه‌ای از دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام یک شرکت در یک نقطه زمانی خاص ارائه می‌دهد.

ترازنامه دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام یک شرکت را برای یک دوره عملیاتی فهرست می‌کند. ترازنامه‌ها مبنایی برای محاسبه نرخ‌های بازده برای سرمایه‌گذاران و ارزیابی ساختار سرمایه شرکت فراهم می‌کنند.

به طور خلاصه، ترازنامه یک صورت مالی است که تصویری از آنچه شرکت در اختیار دارد و بدهکار است، و همچنین مبلغ سرمایه‌گذاری‌شده توسط سهامداران را ارائه می‌دهد. ترازنامه‌ها می‌توانند همراه با سایر صورت‌های مالی مهم برای انجام تحلیل بنیادی یا محاسبه نسبت‌های مالی استفاده شوند.

نکات کلیدی

• ترازنامه یکی از سه صورت مالی اصلی است که برای ارزیابی یک کسب‌وکار استفاده می‌شود.
• این یک تصویر لحظه‌ای از امور مالی یک شرکت (آنچه در اختیار دارد و بدهکار است) برای یک دوره عملیاتی گذشته ارائه می‌دهد.
• ترازنامه از فرمولی پیروی می‌کند که در آن دارایی‌ها برابر با مجموع بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام است.
• تحلیلگران از ترازنامه‌ها برای محاسبه نسبت‌های مالی استفاده می‌کنند.

چگونه ترازنامه‌ها کار می‌کنند؟

ترازنامه تصویری لحظه‌ای از امور مالی یک شرکت در یک لحظه زمانی ارائه می‌دهد. به تنهایی نمی‌تواند حس روندهای مالی در حال وقوع در یک شرکت را ارائه دهد. به همین دلیل، ترازنامه باید با سایر صورت‌ها و ترازنامه‌های دوره‌های قبلی مقایسه شود.

سرمایه‌گذاران می‌توانند با استفاده از چندین نسبت که از ترازنامه استخراج می‌شوند، از جمله نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام و نسبت آزمون اسید، همراه با بسیاری دیگر، حس سلامت مالی یک شرکت را به دست آورند. صورت سود و زیان و صورت جریان نقدی نیز زمینه ارزشمندی برای ارزیابی امور مالی یک شرکت فراهم می‌کنند، همان‌طور که یادداشت‌ها یا پیوست‌های گزارش درآمدی که ممکن است به ترازنامه اشاره کنند.

ترازنامه از معادله حسابداری که معمولاً به این صورت است پیروی می‌کند:

دارایی‌ها = بدهی‌ها + حقوق صاحبان سهام

این فرمول بدیهی است. زیرا یک شرکت باید برای تمام چیزهایی که در اختیار دارد (دارایی‌ها) یا با قرض گرفتن پول (ایجاد بدهی‌ها) یا گرفتن آن از سرمایه‌گذاران (صدور حقوق صاحبان سهام) پرداخت کند.

اگر شرکتی وامی پنج‌ساله به مبلغ ۴,۰۰۰ دلار از یک بانک بگیرد، دارایی‌های آن (به طور خاص، حساب نقدی) به میزان ۴,۰۰۰ دلار افزایش می‌یابد. بدهی‌های آن (به طور خاص، حساب بدهی بلندمدت) نیز به میزان ۴,۰۰۰ دلار افزایش می‌یابد و دو طرف معادله را متعادل می‌کند. اگر شرکت ۸,۰۰۰ دلار از سرمایه‌گذاران بگیرد، دارایی‌های آن به همان میزان افزایش می‌یابد، همان‌طور که حقوق صاحبان سهام آن افزایش خواهد یافت. این درآمدها در طرف دارایی‌ها متعادل می‌شوند و به صورت نقد، سرمایه‌گذاری‌ها، موجودی یا سایر دارایی‌ها ظاهر می‌شوند.

نکته مهم:

ترازنامه‌ها باید با ترازنامه‌های سایر کسب‌وکارهای در همان صنعت مقایسه شوند، زیرا صنایع مختلف رویکردهای منحصربه‌فردی برای تأمین مالی دارند.

ملاحظات ویژه

همان‌طور که اشاره شد، اطلاعات در مورد دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام در ترازنامه یک شرکت یافت می‌شود. دارایی‌ها همیشه باید برابر با بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام باشند. این بدان معناست که ترازنامه همیشه باید متعادل باشد، از این رو نام آن. اگر متعادل نباشد، ممکن است مشکلاتی وجود داشته باشد، از جمله داده‌های نادرست یا جابه‌جاشده، خطاهای موجودی یا نرخ ارز، یا محاسبات نادرست.

هر دسته شامل چندین حساب کوچکتر است که جزئیات امور مالی یک شرکت را تجزیه می‌کنند. این حساب‌ها بسته به صنعت به طور گسترده‌ای متفاوت هستند و اصطلاحات یکسان می‌توانند بسته به ماهیت کسب‌وکار معانی متفاوتی داشته باشند. شرکت‌ها ممکن است از نوعی ترازنامه به نام اندازه مشترک استفاده کنند که درصد‌ها را همراه با مقادیر عددی نشان می‌دهد. این نوع گزارش امکان مقایسه سریع آیتم‌ها را فراهم می‌کند.

چند جزء رایج وجود دارد که سرمایه‌گذاران احتمالاً با آن‌ها مواجه می‌شوند.

اجزای ترازنامه

دارایی‌ها

حساب‌های این بخش از بالا به پایین به ترتیب نقدشوندگی فهرست می‌شوند. این یعنی سهولتی که می‌توانند به نقد تبدیل شوند. آن‌ها به دارایی‌های جاری، که در یک سال یا کمتر به نقد تبدیل می‌شوند، و دارایی‌های غیرجاری یا بلندمدت، که نمی‌توانند، تقسیم می‌شوند.

ترتیب عمومی حساب‌ها در دارایی‌های جاری به این صورت است:

• نقد و معادل‌های نقد نقدشونده‌ترین دارایی‌ها هستند و می‌توانند شامل اسناد خزانه و گواهی‌های سپرده کوتاه‌مدت، و همچنین ارز سخت باشند.
• اوراق بهادار قابل‌فروش شامل اوراق بهادار سهام و بدهی هستند که بازار نقدشونده‌ای برای آن‌ها وجود دارد.
• حساب‌های دریافتنی (AR) به پولی اشاره دارند که مشتریان به شرکت بدهکار هستند. این ممکن است شامل ذخیره‌ای برای حساب‌های مشکوک‌الوصول باشد، زیرا برخی مشتریان ممکن است آنچه را که بدهکارند پرداخت نکنند.
• موجودی به هر کالای موجود برای فروش اشاره دارد که به پایین‌تر از هزینه یا قیمت بازار ارزش‌گذاری می‌شود.
• هزینه‌های پیش‌پرداخت‌شده ارزشی را نشان می‌دهند که قبلاً برای آن پرداخت شده است، مانند بیمه، قراردادهای تبلیغاتی یا اجاره.

دارایی‌های بلندمدت شامل موارد زیر هستند:

• سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت اوراق بهاداری هستند که نمی‌توانند در سال آینده نقد شوند.
• دارایی‌های ثابت شامل زمین، ماشین‌آلات، تجهیزات، ساختمان‌ها و سایر دارایی‌های بادوام و معمولاً سرمایه‌بر هستند.
• دارایی‌های نامشهود شامل دارایی‌های غیرفیزیکی (اما همچنان ارزشمند) مانند مالکیت معنوی و حسن نیت هستند. این دارایی‌ها معمولاً تنها در صورتی در ترازنامه فهرست می‌شوند که خریداری شده باشند، نه اینکه در داخل شرکت توسعه یافته باشند. ارزش آن‌ها ممکن است به شدت کم یا بیش از حد ارزیابی شود.

بدهی‌ها

بدهی هر پولی است که یک شرکت به طرف‌های خارجی بدهکار است، از صورت‌حساب‌هایی که باید به تأمین‌کنندگان پرداخت کند تا سود اوراق قرضه صادرشده به بستانکاران، اجاره، خدمات عمومی و حقوق. بدهی‌های جاری ظرف یک سال سررسید می‌شوند و به ترتیب تاریخ سررسید فهرست می‌شوند. بدهی‌های بلندمدت، از سوی دیگر، در هر نقطه‌ای پس از یک سال سررسید می‌شوند.

حساب‌های بدهی‌های جاری ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• بخش جاری بدهی بلندمدت بخشی از بدهی بلندمدت است که در ۱۲ ماه آینده سررسید می‌شود. برای مثال، اگر شرکتی ۱۰ سال برای پرداخت وام انبار خود باقی مانده باشد، یک سال بدهی جاری و نه سال بدهی بلندمدت است.
• سود قابل پرداخت سود انباشته‌شده‌ای است که بدهکار است، اغلب به عنوان بخشی از یک تعهد عقب‌افتاده، مانند پرداخت دیرهنگام مالیات بر اموال.
• حقوق قابل پرداخت شامل حقوق، دستمزد و مزایای کارکنان، اغلب برای آخرین دوره پرداخت است.
• پیش‌پرداخت‌های مشتریان پولی است که از مشتری قبل از ارائه خدمت یا تحویل محصول دریافت شده است. شرکت موظف است (الف) آن کالا یا خدمت را ارائه دهد یا (ب) پول مشتری را بازگرداند.
• سود سهام قابل پرداخت سود سهامی است که برای پرداخت مجاز شده اما هنوز صادر نشده است.
• حق بیمه‌های کسب‌شده و کسب‌نشده مشابه پیش‌پرداخت‌هاست، به این معنا که شرکت پولی را از قبل دریافت کرده، هنوز بخش خود از توافق را اجرا نکرده و باید پول کسب‌نشده را در صورت عدم اجرا بازگرداند.
• حساب‌های قابل پرداخت اغلب رایج‌ترین بدهی جاری است. حساب‌های قابل پرداخت تعهدات بدهی در فاکتورهایی است که به عنوان بخشی از عملیات کسب‌وکار پردازش می‌شوند و اغلب ظرف ۳۰ روز از دریافت سررسید می‌شوند.

بدهی‌های بلندمدت می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• بدهی بلندمدت شامل هرگونه سود و اصل بر اوراق قرضه صادرشده است.
• بدهی صندوق بازنشستگی به پولی اشاره دارد که یک شرکت ملزم به پرداخت به حساب‌های بازنشستگی کارکنان خود است.
• بدهی مالیاتی معوق مقدار مالیات‌هایی است که انباشته شده‌اند اما برای یک سال دیگر پرداخت نخواهند شد. علاوه بر زمان‌بندی، این رقم تفاوت‌های بین الزامات گزارشگری مالی و نحوه ارزیابی مالیات، مانند محاسبات استهلاک، را تطبیق می‌دهد.

برخی بدهی‌ها خارج از ترازنامه در نظر گرفته می‌شوند، به این معنا که در ترازنامه ظاهر نمی‌شوند.

حقوق صاحبان سهام

حقوق صاحبان سهام پولی است که به مالکان یک کسب‌وکار یا سهامداران آن تعلق دارد. این همچنین به عنوان دارایی‌های خالص شناخته می‌شود، زیرا نشان‌دهنده کل دارایی‌های یک شرکت منهای بدهی‌های آن، یا بدهی‌هایی است که به غیرسهامداران بدهکار است.

سود انباشته درآمد خالصی است که یک شرکت یا در کسب‌وکار سرمایه‌گذاری مجدد می‌کند یا برای پرداخت بدهی استفاده می‌کند. مبلغ باقی‌مانده می‌تواند به صورت سود سهام به سهامداران توزیع شود.

سهام خزانه سهامی است که یک شرکت بازخرید کرده است. این می‌تواند در تاریخ بعدی برای جمع‌آوری نقدینگی فروخته شود یا حتی برای دفع یک تصاحب خصمانه ذخیره شود.

برخی شرکت‌ها سهام ممتاز صادر می‌کنند که در این بخش به طور جداگانه از سهام عادی فهرست می‌شود. سهام ممتاز (و در برخی موارد سهام عادی) ارزش اسمی دلخواهی به آن اختصاص داده می‌شود که هیچ ارتباطی با ارزش بازار سهام ندارد. حساب‌های سهام عادی و ممتاز با ضرب ارزش اسمی در تعداد سهام صادرشده محاسبه می‌شوند.

سرمایه پرداخت‌شده اضافی یا مازاد سرمایه، مبلغی را نشان می‌دهد که سهامداران بیش از حساب‌های سهام عادی یا ممتاز که بر اساس ارزش اسمی هستند، نه قیمت بازار، سرمایه‌گذاری کرده‌اند. حقوق صاحبان سهام مستقیماً به سرمایه‌گذاری بازار شرکت مرتبط نیست. سرمایه‌گذاری بازار بر اساس قیمت فعلی سهام است، در حالی که سرمایه پرداخت‌شده مجموع حقوق صاحبان سهامی است که به هر قیمتی خریداری شده است.

واقعیت مهم:

ارزش اسمی اغلب مقدار بسیار ناچیزی است، مانند ۰.۰۱ دلار.

اهمیت ترازنامه

صرف‌نظر از اندازه یک شرکت یا صنعتی که در آن فعالیت می‌کند، خواندن، تحلیل و درک ترازنامه فواید بسیاری دارد.

اول، ترازنامه‌ها به تعیین ریسک کمک می‌کنند. این صورت مالی تمام چیزهایی که یک شرکت در اختیار دارد و تمام بدهی‌های آن را فهرست می‌کند. یک شرکت می‌تواند به سرعت ارزیابی کند که آیا بیش از حد پول قرض کرده است، آیا دارایی‌هایی که در اختیار دارد به اندازه کافی نقدشونده نیستند، یا آیا نقدینگی کافی برای پاسخگویی به تقاضاهای جاری دارد.

ترازنامه‌ها همچنین برای تأمین سرمایه استفاده می‌شوند. یک شرکت معمولاً باید ترازنامه‌ای را به یک وام‌دهنده ارائه دهد تا وام تجاری را تأمین کند. همچنین یک شرکت معمولاً باید ترازنامه‌ای را به سرمایه‌گذاران خصوصی ارائه دهد تا بودجه حقوق صاحبان سهام خصوصی را تأمین کند. در هر دو مورد، طرف خارجی به دنبال ارزیابی سلامت مالی یک شرکت، اعتبار آن و توانایی آن برای بازپرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت است.

مدیران می‌توانند از نسبت‌های مالی برای اندازه‌گیری نقدشوندگی، سودآوری، توانایی پرداخت بدهی و سرعت (گردش) یک شرکت استفاده کنند و برخی از نسبت‌های مالی به اعدادی از ترازنامه نیاز دارند. وقتی در طول زمان یا در مقایسه با شرکت‌های رقیب تحلیل شوند، مدیران می‌توانند راه‌های بهبود سلامت مالی یک شرکت را بهتر درک کنند.

آخرین، ترازنامه‌ها می‌توانند استعدادها را جذب و حفظ کنند. کارکنان معمولاً ترجیح می‌دهند بدانند شغل‌هایشان امن است و شرکتی که برای آن کار می‌کنند در سلامت خوبی است. برای شرکت‌های عمومی که باید ترازنامه خود را افشا کنند، این الزام به کارکنان فرصتی می‌دهد تا بررسی کنند که شرکت چقدر نقدینگی در دست دارد، آیا شرکت در مدیریت بدهی تصمیمات آگاهانه‌ای می‌گیرد و آیا احساس می‌کنند سلامت مالی شرکت با انتظاراتشان از کارفرمایشان هم‌راستاست.

محدودیت‌های ترازنامه

اگرچه ترازنامه اطلاعاتی ارزشمند برای سرمایه‌گذاران و تحلیلگران است، معایبی نیز دارد. بسیاری از نسبت‌های مالی از داده‌های موجود در ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان نقدی استفاده می‌کنند تا تصویر کامل‌تری از آنچه در کسب‌وکار یک شرکت در جریان است ارائه دهند.

ترازنامه همچنین به دلیل دامنه زمانی محدود خود محدود است. این صورت مالی تنها موقعیت مالی یک شرکت را در یک روز خاص ثبت می‌کند. نگاه به یک ترازنامه به تنهایی ممکن است تعیین اینکه آیا یک شرکت عملکرد خوبی دارد یا خیر را دشوار کند. برای مثال، تصور کنید شرکتی در پایان ماه ۱,۰۰۰,۰۰۰ دلار نقدینگی گزارش می‌دهد. بدون زمینه، نقطه مقایسه، دانش از موجودی نقدی قبلی و درک تقاضاهای عملیاتی صنعت، دانستن اینکه شرکت چقدر نقدینگی در دست دارد ارزش محدودی دارد.

سیستم‌های حسابداری مختلف و روش‌های برخورد با استهلاک و موجودی‌ها نیز اعداد ثبت‌شده در ترازنامه را تغییر می‌دهند. به همین دلیل، مدیران تا حدی توانایی دستکاری اعداد را برای مطلوب‌تر به نظر آمدن دارند. به پاورقی‌های ترازنامه توجه کنید تا مشخص شود کدام سیستم‌ها در حسابداری آن‌ها استفاده می‌شوند و به دنبال پرچم‌های قرمز باشید.

در نهایت، ترازنامه تحت تأثیر چندین حوزه از قضاوت حرفه‌ای قرار دارد که ممکن است تأثیر قابل‌توجهی بر گزارش داشته باشد. برای مثال، حساب‌های دریافتنی باید به طور مداوم برای کاهش ارزش ارزیابی شوند و برای انعکاس حساب‌های بالقوه غیرقابل وصول تنظیم شوند. بدون دانستن اینکه کدام دریافتنی‌ها به احتمال زیاد واقعاً دریافت می‌شوند، یک شرکت باید تخمین‌هایی بزند و بهترین حدس خود را به عنوان بخشی از ترازنامه منعکس کند.

مثال ترازنامه

تصویر زیر نمونه‌ای از یک ترازنامه مقایسه‌ای شرکت اپل است. این ترازنامه موقعیت مالی آن را در سپتامبر ۲۰۲۰ با سال قبل مقایسه می‌کند.

ترازنامه اپل.

در این مثال، کل دارایی‌های اپل به مبلغ ۳۲۳.۸ میلیارد دلار در بالای گزارش تفکیک شده است. بخش دارایی‌ها به دارایی‌های جاری و غیرجاری تقسیم شده و هر یک از این دسته‌ها به حساب‌های خاص‌تری تقسیم می‌شوند. بررسی مختصر دارایی‌های اپل نشان می‌دهد که نقدینگی آن‌ها کاهش یافته، اما دارایی‌های غیرجاری آن‌ها افزایش یافته است.

این ترازنامه همچنین بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام اپل را گزارش می‌دهد، هر کدام با بخش خاص خود در نیمه پایینی گزارش. بخش بدهی‌ها مشابه بخش دارایی‌ها تفکیک شده و بدهی‌های جاری و غیرجاری را بر اساس حساب گزارش می‌دهد. بخش کل حقوق صاحبان سهام ارزش سهام عادی، سود انباشته و درآمد جامع انباشته دیگر را گزارش می‌دهد. کل بدهی‌های اپل افزایش یافته، کل حقوق صاحبان سهام کاهش یافته و ترکیب این دو با کل دارایی‌های شرکت تطبیق می‌یابد.

چرا ترازنامه مهم است؟

ترازنامه ابزاری ضروری است که توسط مدیران اجرایی، سرمایه‌گذاران، تحلیلگران و تنظیم‌کنندگان برای درک سلامت مالی کنونی یک کسب‌وکار استفاده می‌شود. معمولاً همراه با دو نوع دیگر صورت‌های مالی استفاده می‌شود: صورت سود و زیان و صورت جریان نقدی.

ترازنامه‌ها به کاربران اجازه می‌دهند تا نگاهی اجمالی به دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت داشته باشند. ترازنامه می‌تواند به کاربران کمک کند تا به سؤالاتی مانند اینکه آیا شرکت ارزش خالص مثبتی دارد، آیا نقدینگی و دارایی‌های کوتاه‌مدت کافی برای پوشش تعهدات خود دارد و آیا شرکت نسبت به همتایان خود بدهی بالایی دارد یا خیر، پاسخ دهند.

چه چیزی در ترازنامه گنجانده شده است؟

ترازنامه شامل اطلاعات در مورد دارایی‌ها و بدهی‌های یک شرکت است. بسته به شرکت، این ممکن است شامل دارایی‌های کوتاه‌مدت، مانند نقد و حساب‌های دریافتنی، یا دارایی‌های بلندمدت مانند اموال، کارخانه و تجهیزات (PP&E) باشد. به همین ترتیب، بدهی‌های آن ممکن است شامل تعهدات کوتاه‌مدت مانند حساب‌های قابل پرداخت و حقوق قابل پرداخت، یا بدهی‌های بلندمدت مانند وام‌های بانکی و سایر تعهدات بدهی باشد.

چه کسی ترازنامه را تهیه می‌کند؟

بسته به شرکت، طرف‌های مختلفی ممکن است مسئول تهیه ترازنامه باشند. برای کسب‌وکارهای کوچک خصوصی، ترازنامه ممکن است توسط مالک یا حسابدار شرکت تهیه شود. برای شرکت‌های خصوصی متوسط، ممکن است به صورت داخلی تهیه شوند و سپس توسط یک حسابدار خارجی بررسی شوند.

از سوی دیگر، شرکت‌های عمومی ملزم به دریافت حسابرسی خارجی توسط حسابداران عمومی هستند و همچنین باید اطمینان حاصل کنند که دفاترشان به استاندارد بسیار بالاتری نگه‌داری می‌شوند. ترازنامه‌ها و سایر صورت‌های مالی این شرکت‌ها باید مطابق با اصول پذیرفته‌شده حسابداری (GAAP) تهیه شوند و باید به طور منظم به کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) ارائه شوند.

کاربردهای ترازنامه چیست؟

ترازنامه موقعیت مالی یک شرکت را در یک نقطه زمانی خاص توضیح می‌دهد و اغلب توسط طرف‌های خارجی برای ارزیابی سلامت آن استفاده می‌شود. بانک‌ها، وام‌دهندگان و سایر مؤسسات ممکن است نسبت‌های مالی را بر اساس آیتم‌های خطی ترازنامه محاسبه کنند تا میزان ریسک یک شرکت، نقدشوندگی دارایی‌های آن و احتمال باقی ماندن آن در وضعیت حلال را ارزیابی کنند.

یک شرکت می‌تواند از ترازنامه خود برای اتخاذ تصمیمات داخلی استفاده کند، اگرچه اطلاعات ارائه‌شده معمولاً به اندازه صورت سود و زیان مفید نیست. یک شرکت ممکن است به ترازنامه خود نگاه کند تا ریسک را اندازه‌گیری کند، اطمینان حاصل کند که نقدینگی کافی در دست دارد و ارزیابی کند که چگونه می‌خواهد سرمایه بیشتری جمع‌آوری کند (از طریق بدهی یا حقوق صاحبان سهام).

فرمول ترازنامه چیست؟

فرمول به این صورت است: دارایی‌ها = کل بدهی‌ها + حقوق صاحبان سهام. کل دارایی‌ها به عنوان مجموع تمام دارایی‌های کوتاه‌مدت، بلندمدت و سایر دارایی‌ها محاسبه می‌شود. کل بدهی‌ها به عنوان مجموع تمام بدهی‌های کوتاه‌مدت، بلندمدت و سایر بدهی‌ها محاسبه می‌شود. کل حقوق صاحبان سهام به عنوان مجموع درآمد خالص، سود انباشته، مشارکت‌های مالک و ارزش سهام صادرشده محاسبه می‌شود.

نتیجه‌گیری

ترازنامه تمام دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام یک کسب‌وکار را فهرست می‌کند. این امکان را برای هر فرد علاقه‌مند فراهم می‌کند تا موقعیت مالی شرکت را در یک تاریخ خاص مشاهده و تحلیل کند و می‌تواند در تحلیل بنیادی با مقایسه ترازنامه‌های دوره‌های مختلف استفاده شود.