قانون‌گذاری دو مجلسی چیست؟

قانون‌گذاری دو مجلسی سیستمی است که از دو مجلس تشکیل شده است، مانند مجلس نمایندگان و سنا در کنگره ایالات متحده، که برای تضمین نظارت و تعادل در داخل دولت طراحی شده است.

قانون‌گذاری دو مجلسی سیستمی قانون‌گذاری است که از دو مجلس جداگانه تشکیل شده است، مانند مجلس نمایندگان و سنا که کنگره ایالات متحده را تشکیل می‌دهند. واژه "دو مجلسی" از لاتین گرفته شده است: «بی» به معنای «دو» و «کمر» به معنای «اتاق».

پارلمان بریتانیا، یک سیستم دو مجلسی، الگویی برای اکثر سیستم‌های پارلمانی در سراسر جهان بوده است.

سیستم دو مجلسی را می‌توان با سیستم تک مجلسی مقایسه کرد، که در آن همه اعضای قوه مقننه به‌صورت یک گروه واحد بحث و رأی‌گیری می‌کنند. قوه مقننه دولت فدرال ایالات متحده از سیستم دو مجلسی استفاده می‌کند، همچنین تمام ایالت‌های آمریکا به جز نبراسکا از این سیستم استفاده می‌کنند. در مقابل، شهرهای ایالات متحده معمولاً از سیستم تک مجلسی استفاده می‌کنند.

نکات کلیدی

• قانون‌گذاری دو مجلسی سبکی از دولت است که قوه مقننه آن به دو بخش جداگانه تقسیم می‌شود.
• سیستم دو مجلسی ایالات متحده به مجلس نمایندگان و سنا تقسیم شده است.
• اکثریت دولت‌های بین‌المللی (حدود 60/40) از سیستم تک مجلسی استفاده می‌کنند، در حالی که سیستم دو مجلسی کمتر رایج است.
• هر مجلس از قوه مقننه دارای اختیارات متفاوتی است تا نظارت و تعادل در سیستم تضمین شود.
• مجلس نمایندگان که بر اساس جمعیت تعیین می‌شود، شرایط ساده‌تری برای سن و مدت شهروندی اعضای خود در مقایسه با سنا دارد.

نحوه عملکرد سیستم دو مجلسی

در یک قانون‌گذاری دو مجلسی، دو مجلس قوه مقننه می‌توانند سازمان‌دهی، قوانین، روش‌های انتخاب اعضا و اختیارات مشخصی در زمینه قانون‌گذاری و نظارت بر سایر شاخه‌های دولت داشته باشند. در ایالات متحده، شاخه‌های دیگر دولت شامل قوه مجریه و قوه قضاییه هستند.

دلایل عملی و تاریخی برای داشتن دو مجلس در قوه مقننه وجود دارد. دلیل عملی این است که به‌عنوان بخشی از سیستم بزرگ‌تر نظارت و تعادل عمل می‌کند، که قدرت بخش‌های مختلف دولت یا جامعه را متعادل می‌کند. با تقسیم قدرت در قوه مقننه، دو مجلسی بودن از تمرکز بیش از حد قدرت در این قوه جلوگیری می‌کند – نوعی نظارت درون‌ شاخه‌ای. از نظر تاریخی، دو مجلسی بودن برای متعادل کردن قدرت طبقات یا گروه‌های مختلف اجتماعی در یک جامعه عمل کرده است.

سیستم دو مجلسی در اروپای قرون وسطی شکل گرفت. تمایزهای طبقاتی شدید بین اشراف، روحانیون و مردم عادی باعث شد که این گروه‌ها توسط نمایندگان جداگانه‌ای نمایندگی شوند، که وظیفه مشاوره به پادشاه در امور مرتبط و نمایندگی منافع حوزه‌های اجتماعی خود را داشتند. در انگلستان، این گروه‌ها در نهایت به مجلس اعیان و مجلس عوام تبدیل شدند. در بریتانیای مدرن، مجلس اعیان همچنان بدنه‌ای نخبه‌تر تلقی می‌شود، در حالی که مجلس عوام نماینده طبقه‌ای بزرگ‌تر و عادی‌تر است.

نکته مهم: سیستم دو مجلسی ایالات متحده از تمایل به ایجاد سیستمی متعادل در قوه مقننه و حل اختلاف بر سر نحوه تخصیص نمایندگی به ایالت‌ها شکل گرفت.

تاریخچه دو مجلسی بودن در ایالات متحده

قانون‌گذاری دو مجلسی در ایالات متحده شامل مجلس نمایندگان و سنا است که در مجموع به‌عنوان کنگره ایالات متحده شناخته می‌شوند. ماده ۱، بخش ۱ قانون اساسی ایالات متحده تعیین می‌کند که کنگره ایالات متحده از سنا و مجلس نمایندگان تشکیل شده است.

در طول کنوانسیون قانون اساسی، بنیان‌گذاران آمریکا نتوانستند بر سر این موضوع توافق کنند که آیا هر ایالت باید تعداد یکسانی نماینده داشته باشد یا تعداد نمایندگان باید بر اساس جمعیت ایالت تعیین شود. در توافقی که به تعهد بزرگ معروف شد، بنیان‌گذاران تصمیم گرفتند هر دو عنصر را ترکیب کنند: سیستم دو مجلسی ایجاد شد.

مانند دو مجلس پارلمان انگلستان، دو مجلس در قوه مقننه ایالات متحده نیز برای نمایندگی ذینفعان مختلف در کشور طراحی شدند. سنا برای نمایندگی منافع ایالت‌ها طراحی شد (سناتورها در ابتدا توسط قوه مقننه ایالت‌ها منصوب می‌شدند، نه انتخاب مستقیم)، و مجلس نمایندگان برای انتخاب توسط مردم و نمایندگی منافع مردم عادی در نظر گرفته شد. این موضوع در اختیارات واگذارشده به هر مجلس توسط قانون اساسی نیز منعکس شده است، به‌طوری که سنا نقش مشورتی، نظارتی و تأمل‌برانگیزتری دارد، در حالی که مجلس نمایندگان اختیار اصلی در زمینه مالیات‌بندی بر رأی‌دهندگان خود را دارد.

اعضای مجلس نمایندگان ایالات متحده برای دوره‌های دو ساله خدمت می‌کنند. دوره‌های دوساله برای پاسخگو نگه داشتن نمایندگان به نیازهای رأی‌دهندگان طراحی شده‌اند. در مجموع ۴۳۵ نماینده وجود دارد که تعداد آن‌ها برای هر ایالت متناسب با جمعیت آن ایالت است. این سیستم به‌عنوان نمایندگی متناسب شناخته می‌شود. به‌عنوان مثال، آلاباما هفت نماینده دارد، در حالی که کالیفرنیا ۵۳ نماینده دارد. هفت ایالت کم‌جمعیت – آلاسکا، دلاور، مونتانا، داکوتای شمالی، داکوتای جنوبی، ورمونت و وایومینگ – هر کدام تنها یک نماینده دارند.

1341: اولین نمونه از دو مجلسی بودن بریتانیا در سال 1341 رخ داد. هنگامی که مجلس عوام برای اولین بار به‌طور جداگانه از اشراف و روحانیون تشکیل جلسه داد، عملاً یک مجلس بالا و یک مجلس پایین ایجاد شد. ایالات متحده پس از تأسیس خود سیستم دو مجلسی را پذیرفت.

دولت‌های ایالتی

هر ایالت همچنین دارای دو سناتور است (سیستم نمایندگی برابر) که به‌صورت مستقیم توسط رأی‌دهندگان انتخاب می‌شوند و برای دوره‌های شش ساله خدمت می‌کنند. پیش از تصویب اصلاحیه هفدهم قانون اساسی در سال 1913، قوه مقننه ایالت‌ها سناتورها را انتخاب می‌کردند. این جایگاه‌ها معمولاً توسط نخبگان اشغال می‌شد.

هر مجلس شرایط متفاوتی برای خدمت دارد. برای نماینده شدن در مجلس نمایندگان ایالات متحده، باید حداقل ۲۵ سال سن داشته باشید، حداقل هفت سال شهروند ایالات متحده باشید و ساکن ایالتی باشید که می‌خواهید نمایندگی کنید. برای سناتور شدن در ایالات متحده، باید حداقل ۳۰ سال سن داشته باشید، حداقل نه سال شهروند ایالات متحده باشید و ساکن ایالتی باشید که می‌خواهید نمایندگی کنید.

هر مجلس همچنین دارای اختیارات منحصربه‌فردی است. تنها اعضای مجلس نمایندگان می‌توانند رئیس‌جمهور و دیگر مقامات فدرال را به‌طور کیفری متهم یا استیضاح کنند؛ سپس سنا این پرونده را بررسی می‌کند. مجلس همچنین در صورتی که هیچ کاندیدایی اکثریت آرای الکترال را به دست نیاورد، انتخابات ریاست‌جمهوری را تعیین می‌کند. هر لایحه‌ای که مالیات را افزایش می‌دهد از مجلس نمایندگان آغاز می‌شود، به همین دلیل گفته می‌شود که مجلس نمایندگان دارای «قدرت کیف پول» است. سنا برای تأیید انتصاب بیش از ۱۰۰۰ مقام اجرایی رأی می‌دهد و می‌تواند معاهدات را با رأی دوسوم تصویب کند.

دو مجلسی در مقابل تک مجلسی

در سراسر جهان، حدود ۴۱ درصد از دولت‌ها دو مجلسی و حدود ۵۹ درصد تک مجلسی هستند. کشورهای دیگری که از سیستم دو مجلسی استفاده می‌کنند شامل استرالیا، برزیل، کانادا، آلمان، هند، بریتانیا، ایرلند، هلند، روسیه، اسپانیا و جمهوری چک هستند.

اندازه، دوره خدمت و روش انتخاب (انتخاب مستقیم، انتخاب غیرمستقیم، انتصاب یا روش‌های دیگر) برای هر مجلس در سیستم دو مجلسی از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. سیستم‌های تک مجلسی در قرن بیستم محبوب‌تر شدند و برخی کشورها، از جمله یونان، نیوزیلند و پرو، از سیستم دو مجلسی به تک مجلسی تغییر کردند.

دو مجلسی به چه معناست؟

دو مجلسی به معنای واقعی کلمه به «دو اتاق» اشاره دارد و در عمل به ساختار دولتی اشاره می‌کند که شامل دو مجلس یا دو بدنه قانون‌گذاری است که به‌طور جداگانه از یکدیگر بحث می‌کنند.

چرا قانون اساسی ایالات متحده یک قانون‌گذاری دو مجلسی ایجاد کرد؟

بنیان‌گذاران ایالات متحده یک قانون‌گذاری دو مجلسی را برای ایجاد جدایی در قدرت‌ها تأسیس کردند. در کنوانسیون قانون اساسی، ایالت‌های بزرگ‌تر (عمدتاً در جنوب) و ایالت‌های کوچک‌تر (در شمال) بر سر اینکه کدام باید قدرت بیشتری در سطح فدرال داشته باشند، اختلاف داشتند. به‌عنوان یک مصالحه (که به «تعهد بزرگ» معروف شد)، راجر شرمن، نماینده‌ای از مستعمره کنتیکت، دو مجلسی بودن را پیشنهاد کرد. به این ترتیب، ایالت‌های کوچک‌تر با ایالت‌های بزرگ‌تر نمایندگی برابر داشتند و هر کدام دو سناتور داشتند. در عین حال، مجلس نمایندگان اعضای کنگره را متناسب با جمعیت تخصیص می‌داد.

کدام ایالت‌های ایالات متحده قانون‌گذاری دو مجلسی ندارند؟

همه ایالت‌های ایالات متحده به جز یکی دارای قانون‌گذاری دو مجلسی با یک مجلس و یک سنا هستند. استثنا نبراسکا است که تنها یک مجلس قانون‌گذاری دارد.

نتیجه‌گیری

قانون‌گذاری دو مجلسی به سبکی از دولت اشاره دارد که دارای یک سیستم قانون‌گذاری دو مجلسی است. در ایالات متحده، کنگره دارای دو مجلس است: مجلس نمایندگان و سنا. بنابراین، این یک قانون‌گذاری دو مجلسی است. این سیستم را می‌توان با سیستم تک مجلسی مقایسه کرد، که در آن همه اعضای قوه مقننه به‌صورت یک گروه واحد بحث و رأی‌گیری می‌کنند.