دارنده مجوز چیست؟

دارنده مجوز چیست؟

دارنده مجوز (لایسنس) هر فرد، کسب‌وکار یا سازمانی است که از سوی نهادی که مالک دارایی‌های خاصی است، اجازه قانونی یا حقوق مشخصی برای انجام فعالیت‌های مرتبط با این دارایی‌ها دریافت کرده است. این مجوز می‌تواند به‌صورت صریح یا ضمنی اعطا شود.

نکات کلیدی

• دارنده مجوز نهادی است که اجازه انجام فعالیت‌هایی با استفاده از چیزی که طرف دیگر مالک یا کنترل‌کننده آن است، دریافت کرده است.

• دارنده مجوز ممکن است برای این مجوز به صاحب آن پرداخت کند یا درآمد حاصل از فعالیت‌های ناشی از این مجوز را با او به اشتراک بگذارد.

• قراردادهای مجوز در چندین بخش از جمله رسانه، سرگرمی، فناوری و بیوفارما رایج هستند.

• انواع قراردادهای دارنده مجوز شامل فرانچایز، مجوز برند و مجوزهای دولتی است.

• مجوز عملیاتی به دارنده مجوز ظرفیت قانونی برای انجام کسب‌وکار می‌دهد.

درک دارندگان مجوز

دارنده مجوز از طرف دیگری که بر بخشی از کسب‌وکار کنترل، مالکیت یا اختیار دارد، اجازه قانونی برای انجام فعالیت تجاری دریافت کرده است.

دارنده مجوز ممکن است برای این مجوز به‌صورت مستقیم پرداخت کند که به آن هزینه مجوز (licensing fee) گفته می‌شود. یا ممکن است پرداخت‌هایی بر اساس نتایج فعالیت‌هایی که از این قرارداد تجاری حاصل می‌شود، انجام دهد که به‌عنوان درآمد مجوز (licensing revenue) شناخته می‌شود.

برخی از دارندگان مجوز ممکن است با پرداخت هزینه‌های مستمر، حق امتیاز (royalties) یا دیگر ترتیبات اشتراک درآمد، به صاحبان مجوز غرامت بپردازند.

روابط مجوز

انواع مختلفی از روابط مجوز در دنیای کسب‌وکار وجود دارد:

• اجراها، ضبط‌ها و پخش‌های موسیقی اغلب شامل توافق‌نامه‌های حق امتیاز برای مجوز موسیقی هستند.

• برنامه‌های نرم‌افزاری ممکن است شامل قراردادهای مجوز بین کاربران نهایی شرکتی و دارندگان حق کپی‌رایت کد اصلی باشند.

• دارندگان پتنت فناوری‌های کلیدی ممکن است برای استفاده از فناوری در محصولات دیگر (مانند لوازم الکترونیکی مصرفی یا خودروها) تقاضای پرداخت کنند.

• شرکت‌های رسانه‌ای محتوایی را که پخش یا استریم می‌کنند از تولیدکنندگان یا خالقان محتوا مجوز می‌گیرند.

• تحقیقات و اکتشافات انجام‌شده توسط پژوهشگران دانشگاهی ممکن است به شرکت‌های خصوصی یا استارتاپ‌ها، به‌ویژه در زمینه‌های فناوری اطلاعات، علوم، بیوتکنولوژی و مراقبت‌های بهداشتی، مجوز داده شود.

• در اقتصاد خالقان و دوران وب ۲ و وب ۳، بسیاری از خالقان محتوای خود را، که شامل دوره‌های آموزشی، پست‌ها، مقالات، پادکست‌ها و ویدئوها است، مجوز می‌دهند.

نکته مهم: به‌طور معمول، قرارداد مجوز بین دارنده مجوز و صاحب مجوز یک رابطه مالی سودمند برای هر دو طرف است. این قرارداد گاهی اوقات می‌تواند درآمد قابل‌توجهی برای هر دو طرف ایجاد کند.

انواع دارندگان مجوز

در ادامه نمونه‌هایی از انواع دارندگان مجوز و قراردادهای مجوز در کسب‌وکار آورده شده است:

فرانچایز (Franchisee)

در یک توافق‌نامه فرانچایز، به فرانچایز (دارنده مجوز) اجازه استفاده از دارایی‌های فرانچایزر، مانند زنجیره تأمین، علائم تجاری یا سایر مالکیت‌های معنوی برای مدت زمان معینی اعطا می‌شود. معمولاً به فرانچایز حقوق انحصاری برای این دارایی‌ها در یک منطقه محلی خاص داده می‌شود.

نمونه‌هایی از فرانچایزها شامل مالکان-اپراتورهای بسیاری از فروشگاه‌های خرده‌فروشی یا رستوران‌ها، از جمله برخی رستوران‌های فست‌فود هستند.

دارنده مجوز برند

در مجوز برند، به دارنده مجوز اجازه داده می‌شود از علائم تجاری و لوگوهای یک برند در محصولات تولیدی خود، مانند لباس‌های ورزشی و اسباب‌بازی‌ها، استفاده کند.

برای مثال، یک فیلم ابرقهرمانی موفق منتشر می‌شود و طرفداران زیادی پیدا می‌کند. شخصیت‌های فیلم متعلق به استودیوی فیلم‌سازی هستند، اما استودیو تصمیم می‌گیرد از تولیدکنندگان مختلف کالاهای مصرفی، قراردادهای مجوز درخواست کند که به آن‌ها اجازه استفاده از شخصیت‌ها روی محصولاتشان را بدهد.

در نتیجه، تصویر این شخصیت‌ها ممکن است روی لباس‌ها، پوسترها، جعبه‌های نهار و در بازی‌ها ظاهر شود. همچنین ممکن است به‌صورت فیگورهای اکشن یا عروسک‌ها ظاهر شوند.

تولیدکنندگان این اقلام با استودیوی فیلم‌سازی ارتباطی ندارند. طبق قراردادهای مجوز، آن‌ها باید هزینه‌ها یا حق امتیازی به استودیو برای نمایندگی برند فیلم پرداخت کنند.

دارنده مجوز عملیاتی

دارنده مجوز ممکن است نهادی باشد که اجازه قانونی یا نظارتی برای فعالیت یک کسب‌وکار دریافت کرده است. چنین مجوزی مکانیزمی برای دولت‌ها برای نظارت و در بسیاری موارد مالیات‌بندی برخی از اپراتورهای کسب‌وکار است.

مجوز مشروبات الکلی نمونه‌ای از این نوع است. با صدور مجوز، یک شهر یا منطقه اطمینان حاصل می‌کند که مقررات محلی مربوط به نوشیدنی‌های الکلی رعایت می‌شود. همچنین جریان درآمدی اضافی به‌طور خاص مرتبط با فروش الکل دریافت می‌کند.

بسیاری از انواع کسب‌وکارها باید قبل از شروع فعالیت قانونی، مجوز عملیاتی دریافت کنند. این دارندگان مجوز می‌توانند از کامیون‌های غذا تا بانک‌ها را شامل شوند. مجوزهای عملیاتی می‌توانند در سطوح مختلف حکومتی، از دولت‌های محلی یا ایالتی (مثلاً برای کامیون‌های غذا) تا نهادهای نظارتی فدرال (مثلاً برای بانک‌ها) اعطا شوند.

مجوز فروش اوراق بهادار نیز اجازه مشابهی است که در سطح ایالتی یا ملی اعطا می‌شود. مجوزهای ملی توسط سازمان تنظیم مقررات صنعت مالی (FINRA)، یک نهاد نظارتی خصوصی که قوانین حاکم بر کارگزاران ثبت‌شده و شرکت‌های کارگزار-معامله‌گر در ایالات متحده را اجرا می‌کند، اعطا می‌شود. نمونه‌هایی از این نوع مجوز شامل مجوزهای سری ۷ و سری ۶۳ هستند.

دارنده مجوز املاک

دارنده مجوز می‌تواند اجازه دسترسی به املاک را داشته باشد. معمولاً دارنده مجوز یک ملک، اجازه صریح برای استفاده از زمین توسط مالک زمین دریافت کرده است. ملک مورد نظر برای عموم باز نیست.

یک مثال رایج در دانشکده‌های حقوق، شکارچی‌ای است که اجازه کتبی برای شکار در ملک یک مالک زمین دارد. بدون این اجازه، شکارچی به‌عنوان متجاوز در نظر گرفته می‌شود و از خطرات احتمالی که در حین شکار با آن مواجه می‌شود، حفاظت قانونی بسیار کمی خواهد داشت.

همچنین، شکارچی نمی‌تواند به‌عنوان دعوت‌شده (invitee) در نظر گرفته شود، اصطلاحی حقوقی که به مهمانی اشاره دارد که در صورت متحمل شدن خسارت در ملک، حق اقدام قانونی دارد.

نکته: مجوز ضمنی می‌تواند رابطه‌ای مبهم‌تر باشد، زیرا هیچ اجازه صریحی به‌صورت قانونی اعطا نشده است. مثال کلاسیک مجوز ضمنی، اجازه ضمنی است که یک آتش‌نشان برای ورود به ساختمانی در حال سوختن دارد، حتی اگر مالک حضور نداشته باشد تا ورود را به‌صورت رسمی تأیید کند. در کسب‌وکار، این مفهوم معمولاً شامل تفسیر ارتباطات دارنده مجوز با صاحب مجوز به‌عنوان اجازه ضمنی برای استفاده از یک دارایی است.

سایر الزامات دارنده مجوز

علاوه بر پرداخت هزینه‌ها یا اشتراک درآمد برای دریافت مجوز، دارندگان مجوز اغلب ملزم به رعایت الزاماتی هستند که نشان‌دهنده استفاده مسئولانه از مجوز اعطا‌شده است.

شکارچی مذکور انتظار می‌رود که ملک را در همان شرایطی که پیدا کرده است، ترک کند. کارگزار اوراق بهادار ملزم است سرمایه‌گذاری‌های مناسب با مشتری را توصیه کند. اپراتور فروشگاه مشروبات الکلی از فروش به مشتریان زیر سن قانونی منع شده است.

مجوز به دارنده آن اجازه نمی‌دهد که حقوق مجوز داده‌شده را، چه مربوط به دارایی عمومی باشد و چه خصوصی، آزادانه بهره‌برداری کند.

دارنده مجوز یک ملک چیست؟

دارنده مجوز کسی است که اجازه محدود برای استفاده یا اشغال یک ملک (فیزیکی یا فکری) دریافت کرده است. دارنده مجوز برای استفاده از ملک به مالک آن غرامت می‌پردازد، شرایط آن در قرارداد مجوز مشخص می‌شود. به همین ترتیب، مستأجر یک آپارتمان اجاره‌ای ممکن است به‌نوعی دارنده مجوز تلقی شود.

تفاوت بین صاحب مجوز و دارنده مجوز چیست؟

صاحب مجوز (licensor) مالک یک دارایی (یا حقوق آن) است که به دارنده مجوز اجازه استفاده از آن دارایی را در ازای دریافت غرامت می‌دهد.

کسب‌وکار دارنده مجوز چیست؟

این اصطلاح به کسب‌وکاری اشاره دارد که برای مجوز قانونی درخواست داده و آن را از مقامات مربوطه دریافت کرده است تا به‌طور قانونی در مکان یا مکان‌های خاصی فعالیت کند.

آژانس مجوز چیست؟

آژانس مجوز یک واسطه است که صاحبان مجوز را با دارندگان مجوز بالقوه گرد هم می‌آورد و قراردادهای مجوز را بین آن‌ها ترتیب می‌دهد. یک عامل مجوز ممکن است با صاحب مجوز تماس بگیرد تا ببیند آیا به چنین ترتیبی علاقه‌مند است یا خیر.

نتیجه‌گیری

دارنده مجوز هر فرد یا نهادی است که اجازه قانونی (یا مجوز) برای انجام فعالیت‌های تجاری که شامل استفاده از دارایی‌های متعلق به شخص یا نهاد دیگری است، دریافت کرده است. برای این اجازه، دارنده مجوز با پرداخت هزینه‌ای اولیه یا دوره‌ای یا با بخشی از درآمدی که کسب می‌کند، به صاحب مجوز غرامت می‌پردازد. مجوزها می‌توانند صریح یا ضمنی باشند.