تهمت چیست؟
تهمت به عملی گفته می‌شود که طی آن اظهاراتی نادرست درباره فردی به‌صورت کتبی یا از طریق پخش در رسانه‌هایی مانند رادیو، تلویزیون یا اینترنت منتشر شود و به اعتبار یا معیشت آن فرد آسیب برساند. تهمت یک تخلف مدنی (جرم مدنی) محسوب می‌شود و می‌تواند مبنای طرح دعوی قضایی قرار گیرد.
تهمت اغلب با افترا مقایسه می‌شود. افترا به سخنان توهین‌آمیزی اشاره دارد که به‌صورت غیرکتبی یا منتشرنشده بیان می‌شوند.
نکات کلیدی:
- تهمت نوعی از افترا است که شامل اظهارات توهین‌آمیز منتشرشده یا پخش‌شده می‌شود.
- تهمت یک جرم مدنی در نظام حقوقی عرفی است که فرد متضرر می‌تواند برای جبران خسارت اقامه دعوی کند.
- نظرات شخصی، اظهارات واقعی و برخی انتقادات از شخصیت‌های عمومی ممکن است در برابر اتهامات تهمت محافظت شوند.
- افترا، مفهومی مشابه، به سخنان توهین‌آمیزی اشاره دارد که نوشته یا پخش نشده‌اند.
شناخت تهمت
تهمت شکل منتشرشده یا پخش‌شده افترا است. افترا زمانی رخ می‌دهد که سخنان فردی به شهرت یا توانایی شخص دیگر برای کسب درآمد آسیب برساند. افرادی که مرتکب تهمت می‌شوند ممکن است با مجازات‌های مدنی و در گذشته با مجازات‌های کیفری مواجه شوند.
در ایالات متحده، تهمت زمانی به‌عنوان سخنی غیرمحافظت‌شده در نظر گرفته می‌شد که تحت پوشش آزادی‌های متمم اول قانون اساسی نبود، مانند سخنان مستهجن یا تحریک‌آمیز. اما در طول قرن بیستم، با تصمیم‌گیری‌های قضایی، این دیدگاه تغییر کرد و اولویت به آزادی بیان داده شد تا حمایت از افرادی که ممکن است از سخنان توهین‌آمیز آسیب ببینند.
اظهارات موردنظر باید یا نظر شخصی باشند یا صحت آن‌ها اثبات شود. نظر به‌طور کلی «باوری شخصی است که نمی‌توان صحت یا نادرستی آن را اثبات کرد». این معمولاً دفاع قوی‌ای است، اما افزودن عبارت «من فکر می‌کنم» به ابتدای یک جمله به‌تنهایی نمی‌تواند فرد را از اتهام تهمت مصون نگه دارد.
برای مثال، اگر کسی بنویسد و منتشر کند که «من فکر می‌کنم سام همسرش را کشته است»، حتی اگر این جمله به‌صورت نظر بیان شده باشد، فرد همچنان در معرض اتهام تهمت قرار دارد. این عبارت نشان می‌دهد که فرد مبنای محکمی برای باور به صحت این ادعا داشته است.
اثبات تهمت
برای محکوم شدن به تهمت، لازم نیست فرد هدف اظهارات توهین‌آمیز ادعا کند که از انتشار آن‌ها آسیب دیده است.
چند نوع اظهارات توهین‌آمیز به‌خودی‌خود آسیب‌زننده تلقی می‌شوند، حتی اگر نتوان اثبات کرد که ضرر واقعی به همراه داشته‌اند. این موارد شامل اتهامات فعالیت مجرمانه، ادعای ابتلا به بیماری واگیردار، اتهامات سوءرفتار جنسی، و ادعاهای رفتار غیرحرفه‌ای یا نامناسب در کسب‌وکار است.
به‌طور جداگانه، اثبات تهمت برای شخصیت‌های عمومی معمولاً دشوارتر از افراد عادی است. این امر عمدتاً به دلیل تصمیم دیوان عالی ایالات متحده است که طبق آن، شخصیت‌های عمومی باید «سوءنیت واقعی» را برای طرح دعوی نشان دهند.
اشتباهات جزئی در واقعیت، مانند ذکر نادرست سن، قد یا وزن یک فرد، به‌عنوان تهمت محسوب نمی‌شوند.
در نهایت، حقیقت به‌عنوان دفاعی کامل در برابر ادعاهای افترا شناخته می‌شود. بسته به حوزه قضایی، ممکن است فرض بر این باشد که یک اظهار توهین‌آمیز نادرست است و در این صورت، متهم می‌تواند با اثبات صحت نسبی آن از خود دفاع کند، یا بار اثبات بر عهده شاکی باشد تا نشان دهد اظهارات ادعایی نادرست هستند. در هر صورت، اظهارات واقعی از ادعاهای افترا محافظت می‌شوند.
نکته سریع
دو تن از اعضای کنونی دیوان عالی ایالات متحده، یعنی قضات توماس و گورش، اعلام کرده‌اند که تصمیم سالیوان باید بازنگری شود. این پرونده برجسته از دهه ۱۹۶۰ درباره تبلیغاتی در نیویورک تایمز بود که از خوانندگان می‌خواست به صندوق حقوقی مارتین لوتر کینگ جونیور کمک کنند، اما حاوی چند اشتباه کوچک بود.
دیوان عالی حکم داد که نیویورک تایمز مرتکب تهمت نشده است. در عوض، دادگاه تصمیم گرفت که هدف ادعای تهمت باید نشان دهد که اظهارات با آگاهی قبلی یا بی‌توجهی بی‌پروا به نادرستی آن‌ها منتشر شده‌اند. محققان استدلال کرده‌اند که پرونده سالیوان آزادی مطبوعات را تأیید کرد و راه را برای جنبش حقوق مدنی هموار کرد.
تفاوت‌های بین تهمت و افترا
تفاوت اصلی بین افترا و تهمت این است که افترا به سخنان توهین‌آمیز گفتاری اشاره دارد، در حالی که تهمت به نوشته‌ها یا محتوای پخش‌شده مربوط می‌شود. جالب است که اگرچه محتوای توهین‌آمیز در وب‌سایت‌ها در ابتدا به‌عنوان تهمت و نه افترا تلقی می‌شد، این دیدگاه تغییر کرده است، عمدتاً به دلیل نظر دادگاه‌های انگلیسی که معتقدند محتوای اینترنتی بیشتر شبیه گفتار است تا رسانه‌های چاپی سنتی.
از منظر کاملاً حقوقی، اظهارات توهین‌آمیز تا زمانی که به‌درستی منتشر نشوند، قابل پیگرد نیستند. متأسفانه برای وبلاگ‌نویسان با نیت بد، اصطلاح «منتشرشده» در زمینه ارتباطات اینترنتی از نظر قانونی به این معناست که تنها یک نفر باید محتوای توهین‌آمیز را بخواند.
در نتیجه، مدیر یک وب‌سایت ممکن است به دلیل تخریب شهرت فردی در وبلاگ شخصی خود مورد شکایت قرار گیرد، حتی اگر فقط دوست صمیمی، همکار یا یکی از اعضای خانواده آن کلمات توهین‌آمیز را بخواند.
البته، وبلاگ‌های شخصی معمولاً بازدید بسیار کمتری نسبت به وب‌سایت‌های جریان اصلی مانند وب‌سایت رسمی بی‌بی‌سی نیوز و دیگر پلتفرم‌های بزرگ دارند. بنابراین، گروه اول احتمالاً راحت‌تر می‌توانند از افترا فرار کنند—نه‌تنها به این دلیل که ممکن است کلمات آن‌ها مورد توجه قرار نگیرند، بلکه به این دلیل که هدف تهمت ممکن است از طرح دعوی علیه وبلاگ‌نویس متخلف خودداری کند تا مبادا یک پرونده قضایی عمومی توجه بیشتری به اظهارات توهین‌آمیز جلب کند.
چرا سخنان پخش‌شده تهمت تلقی می‌شوند، در حالی که نوشته نشده‌اند؟
اگرچه رسانه‌های پخش (مانند تلویزیون یا رادیو) معمولاً شامل کلمات گفتاری بدون متن هستند، اما از نظر قانونی به‌عنوان تهمت در نظر گرفته می‌شوند. دلیل آن این است که رسانه‌های پخش می‌توانند مانند نوشته‌ها به مخاطبان گسترده‌ای برسند و از این رو موقتی تلقی نمی‌شوند.
آیا اظهار نظرات تحقیرآمیز یا منفی در فضای آنلاین می‌تواند به‌عنوان تهمت تلقی شود؟
اگر اظهارات توهین‌آمیز یا آسیب‌زننده به‌صورت کتبی و در فضای آنلاین، مانند پست‌های وبلاگ یا رسانه‌های اجتماعی، منتشر شوند، ممکن است به‌عنوان تهمت تلقی شوند. در این صورت، فرد مرتکب تهمت ممکن است تحت پیگرد قرار گیرد. اگرچه هنوز رایج نیست، نگرانی فزاینده‌ای وجود دارد که نظرات منفی آنلاین ممکن است به‌عنوان تهمت محسوب شوند.
آیا نظرات می‌توانند تهمت باشند؟
خیر. اظهارات نظری (مانند «من فکر می‌کنم که...») به‌عنوان گفتار محافظت‌شده تلقی می‌شوند و نمی‌توانند به‌عنوان تهمت تحت پیگرد قرار گیرند (برخلاف اظهارات واقعی).
نتیجه‌گیری
تهمت شامل انتشار اظهارات نادرست است که به شهرت فرد آسیب می‌رساند. برخلاف افترا که به‌صورت گفتاری است، تهمت به محتوای نوشته‌شده یا پخش‌شده اشاره دارد. متهمان در پرونده‌های تهمت می‌توانند با اثبات صحت اظهارات خود یا اینکه اظهاراتشان نظر محافظت‌شده بوده‌اند، از مسئولیت فرار کنند. شخصیت‌های عمومی برای پیروزی در پرونده باید بار اثبات سنگین‌تری داشته باشند و نشان دهند که اظهارات با سوءنیت واقعی منتشر شده‌اند.
نظرات کاربران