به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اعلام کرده که «احتمال بسیار زیادی» وجود دارد که در روزهای آینده با ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی دیدار کند؛ تلاشی که به گفته او با هدف پایان دادن به جنگ اوکراین در حال پیگیری است.
ترامپ این اظهارات را روز چهارشنبه در کاخ سفید و پس از دیدار نماینده ویژه‌اش، «استیو ویتکاف»، با رئیس‌جمهور روسیه در مسکو مطرح کرد. او گفت که این دیدارها ممکن است به‌زودی در قالب نشستی دوجانبه یا حتی سه‌جانبه برگزار شود، هرچند هنوز مکان قطعی اجلاس مشخص نشده است.
خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده که در جریان تماس تلفنی ترامپ با برخی متحدان اروپایی، رئیس‌جمهور آمریکا از امکان رسیدن به آتش‌بس موقت ۳۰ روزه خبر داده و از تمایل پوتین برای گفت‌وگو در مورد تبادل سرزمینی سخن گفته است؛ ادعایی که هنوز به‌طور رسمی از سوی مسکو تأیید نشده است.
هم‌زمان، دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین از پاسخ به خبرنگاران خودداری کرده اما منابع نزدیک به زلنسکی گفته‌اند که او آمادگی دارد با ترامپ و پوتین وارد مذاکره شود. زلنسکی همچنین تأیید کرده که پس از دیدار ویتکاف با پوتین، با ترامپ تماس گرفته و گفت‌وگویی درباره مفاد مذاکرات مسکو داشته است.
با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که انتظارات نباید بیش از حد بالا برود. به گفته «ساموئل شارپ»، تحلیل‌گر اندیشکده RAND، در بهترین حالت چنین نشستی می‌تواند آغاز یک روند دیپلماتیک باشد، نه پایان آن.
میانجی‌گری یا قدرت‌نمایی؟ ترامپ به‌دنبال صلح یا امتیاز؟
اگرچه ترامپ در ظاهر خود را به‌عنوان میانجی صلح معرفی کرده و از «ضرورت پایان دادن به کشتار» صحبت می‌کند، اما روند اتفاقات نشان می‌دهد که این ابتکار بیشتر از آنکه از دل دیپلماسی سنتی برخاسته باشد، یک پروژه سیاسی پیچیده با اهداف چند‌لایه است.
نخستین نشانه از این رویکرد در سخنان غیررسمی ترامپ و منابع نزدیک به کاخ سفید نمایان شد؛ جایی که اشاره به تبادل سرزمینی (land swaps) به‌عنوان بخشی از توافق احتمالی صلح مطرح شده است. این طرح، که شامل واگذاری بخشی از مناطق اشغالی به روسیه در ازای آتش‌بس یا صلح است، با واکنش منفی بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی مواجه شده است.
ولادیمیر فسنکو، تحلیل‌گر اوکراینی، معتقد است که پوتین شاید برای اجتناب از تقابل مستقیم با آمریکا، دیدار با ترامپ را بپذیرد، اما حاضر نیست هیچ‌گونه عقب‌نشینی رسمی از مواضع سرزمینی خود انجام دهد؛ چرا که این عقب‌نشینی به‌معنای پذیرش شکست در برابر غرب تلقی می‌شود.
در سمت دیگر، برای ترامپ این مذاکرات فرصتی استثنایی برای بازسازی چهره بین‌المللی خود و تقویت موقعیت انتخاباتی‌اش در آمریکا. او تلاش می‌کند خود را شخصی معرفی کند که قادر است کاری را انجام دهد که جو بایدن و رهبران اروپایی در آن ناکام مانده‌اند: پایان دادن به بزرگ‌ترین جنگ اروپا از سال ۱۹۴۵ تا کنون.
در واقع، حتی اگر نشست احتمالی منجر به صلح نشود، نمایش آن برای ترامپ به‌عنوان دستاوردی سیاسی و تبلیغاتی کفایت می‌کند. این نکته زمانی پررنگ‌تر می‌شود که اقدامات او را در چارچوب فشارهای اقتصادی علیه روسیه تحلیل کنیم موضوعی که در بخش بعدی بررسی خواهد شد.
فشار اقتصادی به‌جای دیپلماسی؟ ابزارهای واشینگتن برای کشاندن مسکو به میز مذاکره
هم‌زمان با مطرح شدن احتمال دیدار سه‌جانبه ترامپ، پوتین و زلنسکی، دولت آمریکا در حال افزایش فشار اقتصادی چندجانبه بر روسیه است؛ فشاری که نه تنها مسکو، بلکه حتی کشورهایی مانند هند را نیز هدف قرار داده است.
تنها چند ساعت پس از دیدار نماینده ویژه ترامپ با پوتین در مسکو، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد که تعرفه واردات کالا از هند را به ۵۰ درصد افزایش داده؛ اقدامی تنبیهی که مستقیماً به دلیل خرید نفت هند از روسیه اتخاذ شده است. ترامپ همچنین هشدار داد که «تحریم‌های ثانویه بیشتری» در راه است و این تازه آغاز کار است:
«فقط هشت ساعت گذشته... منتظر اقدامات بیشتر باشید.»
از سوی دیگر، کاخ سفید به‌طور جدی در حال بررسی تحریم ناوگان سایه‌ای نفتکش‌های روسی است شناورهایی که به‌صورت پنهانی نفت خام روسیه را به بازارهای بین‌المللی منتقل می‌کنند و به ستون فقرات دور زدن تحریم‌ها توسط مسکو تبدیل شده‌اند.
بلومبرگ به نقل از منابع آگاه گزارش داده که وزارت خزانه‌داری آمریکا، هم‌اکنون در حال بررسی فهرستی از شرکت‌های واسطه و تأمین‌کننده خدمات برای این نفتکش‌ها است تا آن‌ها را در بسته تحریمی آینده هدف قرار دهد.
تحلیل‌گران معتقدند این فشارها، در کنار تحریم‌های قبلی، تلاش‌هایی هماهنگ هستند برای:
- تضعیف منابع مالی جنگ روسیه در اوکراین؛
- و افزایش انگیزه مسکو برای پذیرش شرایط توافق صلح.
به گفته تحلیل‌گر ارشد اوکراینی، آندری یرماک:
«ناوگان سایه‌ای نفتکش‌های روسیه، ستون اصلی تأمین مالی جنگ و فرار از تحریم‌هاست. برخورد با این شبکه، یکی از آخرین فرصت‌های بازدارندگی واقعی است.»
بازار نفت در انتظار تصمیم نهایی؛ کاهش قیمت‌ها در سایه مذاکرات ترامپ و پوتین
بازار جهانی انرژی به‌ویژه نفت، به‌شدت به اخبار مربوط به دیدار احتمالی ترامپ و پوتین واکنش نشان داده است. هم‌زمان با گمانه‌زنی‌ها درباره توافق صلح در اوکراین و کاهش تنش میان روسیه و غرب، قیمت نفت در معاملات جهانی برای پنجمین روز متوالی کاهش یافت.
بر اساس گزارشات، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با ۱.۲ درصد کاهش به کمی بالاتر از ۶۴ دلار در هر بشکه رسید رقمی که پایین‌ترین سطح آن از سپتامبر تاکنون محسوب می‌شود. این روند نزولی، طولانی‌ترین سقوط روزانه قیمت نفت در یک سال گذشته بوده است.
معامله‌گران نگران‌اند که احتمال صلح، باعث کاهش نیاز به تحریم‌های سنگین‌تر شود، یا اینکه حتی اگر توافقی حاصل نشود، لحن نرم‌تر ترامپ نسبت به گذشته، فضای فشرده بازار نفت را تضعیف کند. این تردیدها، به کاهش موقعیت‌های خرید در بازار آتی نفت منجر شده است.
با این حال، بازار هنوز در بلاتکلیفی قرار دارد. از یک سو، ترامپ از تحریم‌های بیشتر صحبت می‌کند، از سوی دیگر، احتمال دارد همین تحریم‌ها ابزار چانه‌زنی او برای رسیدن به توافق باشند. برخی تحلیل‌گران هشدار داده‌اند که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا مسکو تن به خواسته‌های واشینگتن ندهد، بازار ممکن است دچار جهش ناگهانی قیمت شود.
به این ترتیب، بازار نفت اکنون نه‌فقط به داده‌های اقتصادی، بلکه به رفتار دیپلماتیک و حتی توییت‌های رئیس‌جمهور آمریکا چشم دوخته است و این یعنی، نوسانات، همچنان در کمین‌اند.
صلح یا معامله؟ آینده‌ای مبهم در سایه نمایش دیپلماتیک ترامپ
اظهارات ترامپ درباره احتمال دیدار با پوتین و زلنسکی، بدون تردید نقطه عطفی در فضای رسانه‌ای و سیاسی جنگ اوکراین است، اما پرسش اصلی همچنان باقی است:
آیا این ابتکار صلح واقعاً به دنبال پایان جنگ است یا آغاز یک بازی ژئوپلیتیکی جدید؟
از یک‌سو، ترامپ سعی دارد با استفاده از ابزار فشار اقتصادی تحریم هند، تهدید به تحریم‌های ثانویه، و حمله به ناوگان سایه‌ای نفتکش‌های روسی مسکو را به پای میز مذاکره بکشاند. از سوی دیگر، مطرح شدن ایده‌های پرحاشیه مانند تبادل سرزمینی نشان می‌دهد که در پشت پرده، شاید بیش از آنکه صلح هدف باشد، تنظیم توازن جدید قدرت در شرق اروپا مدنظر است.
هم‌زمان، بازار جهانی انرژی نیز بی‌ثبات‌تر از همیشه است. کاهش قیمت نفت در واکنش به خبرها، بیش از آنکه نشانه ثبات باشد، بیانگر بلاتکلیفی سرمایه‌گذاران نسبت به آینده روابط غرب و روسیه است. این نوسان، در نهایت به زیان کشورهایی خواهد بود که اقتصادشان به صادرات انرژی یا واردات باثبات وابسته است.
و در نهایت، برای ترامپ این تحولات فراتر از یک مانور دیپلماتیک است. او در آستانه رقابت انتخاباتی، به دنبال خلق تصویری از خود به‌عنوان "رهبر صلح" است؛ شخصی که می‌تواند آنچه بایدن و ناتو از پسش برنیامدند را حل‌وفصل کند. اما آیا پوتین، زلنسکی و بازیگران اروپایی حاضرند این نقش را به او بسپارند؟
در شرایطی که سایه جنگ همچنان بر سر اوکراین سنگینی می‌کند، شاید نشست احتمالی میان سه رهبر، صرفاً آغاز یک بازی پیچیده‌تر باشد؛ بازی‌ای که هنوز پایان آن مشخص نیست.
نظرات کاربران