سقوط نفت در سایه اتحاد نامقدس تولیدکنندگان و سیاستمداران

۱. افزایش قیمت نفت در روز پایانی هفته: نشانه‌ای از ثبات موقت

در آخرین روز معاملاتی هفته، شاهد افزایش جزئی قیمت‌ها بودیم که عمدتاً ناشی از تعدیل موقت موقعیت‌های معاملاتی و امیدواری‌های محدود به بهبود تقاضا بود. نفت برنت با رشد ۰.۶ درصدی به ۶۶.۸۵ دلار در هر بشکه و نفت وست تگزاس اینترمدیت با ۰.۵ درصد افزایش به ۶۴.۱۸ دلار رسید. این در حالی بود که تحلیلگران اسپارتا کامودیتیز این رشد را بیشتر ناشی از تکنیکال‌های بازار و کمتر مرتبط با بهبود شرایط بنیادی دانستند. معامله‌گران در آستانه هفته جدید ترجیح دادند بخشی از موقعیت‌های فروش خود را ببندند که این امر به شکل‌گیری این روند صعودی کمک کرد.

۲. بدترین عملکرد هفتگی از اواخر ژوئن: تحلیل ریشه‌های کاهش

بررسی آمار هفتگی نشان می‌دهد که هر دو شاخص اصلی نفت جهانی با کاهشی فراتر از ۴ درصد مواجه شدند که بدترین عملکرد از ۲۸ ژوئن به بعد محسوب می‌شود. این افت چشمگیر عمدتاً محصول سه عامل کلیدی بود: نخست، تشدید نگرانی‌ها درباره کاهش رشد اقتصادی جهانی؛ دوم، افزایش چشمگیر عرضه توسط اوپک پلاس؛ و سوم، تشدید تنش‌های تجاری بین ایالات متحده و شرکای تجاری اصلی‌اش. بانک ANZ در یادداشتی تأکید کرد که این ترکیب عوامل منفی توانسته بر تمام نشانه‌های مثبت از جمله کاهش ذخایر نفتی ایالات متحده غلبه کند.

۳. جنگ تجاری و تأثیر آن بر چشمانداز تقاضای نفت

تهدیدهای مکرر دولت ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه‌های سنگین بر واردات از چندین کشور از جمله هند و چین به دلیل ادامه خرید نفت از روسیه، یکی از مهمترین عوامل فشار بر قیمت‌ها بود. کارشناسان ING برآورد می‌کنند که در صورت اجرایی شدن کامل تعرفه‌های ۵۰ درصدی پیشنهادی ترامپ، می‌توان شاهد کاهش ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه‌ای تقاضای روزانه نفت در بازارهای جهانی بود. این در حالی است که اقتصاد چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان نیز نشانه‌هایی از ضعف در بخش صنعتی خود نشان داده است.

۴. شاخص‌های اقتصادی آمریکا و نگرانی‌های تقاضا

انتشار داده‌های ضعیف از بازار کار آمریکا در هفته گذشته باعث تشدید نگرانی‌ها درباره استحکام تقاضا در بزرگترین مصرف‌کننده نفت جهان شد. اگرچه کاهش ذخایر نفتی در Cushing تا حدی از فشار فروش کاست، اما تحلیلگران گلدمن ساکس هشدار دادند که ادامه روند کاهش اشتغال در بخش‌های انرژی‌بر می‌تواند پیش‌بینی‌های تقاضا برای نیمه دوم سال را تحت تأثیر قرار دهد. به ویژه آنکه بخش حمل‌ونقل جاده‌ای که سهم عمده‌ای در مصرف فرآورده‌های نفتی دارد، با کاهش فعالیت مواجه شده است.

۵. تصمیمات اوپک پلاس و افزایش عرضه

اوپک پلاس در نشست اخیر خود موافقت کرد که تولید را در سپتامبر ۵۴۷ هزار بشکه در روز افزایش دهد. این تصمیم که چهارمین افزایش متوالی این کارتل محسوب می‌شود، نشان‌دهنده‌ی عزم کشورهای عضو برای بازپس‌گیری سهم بازار از دست‌رفته است. تحلیلگران FGE معتقدند این حرکت می‌تواند در نیمه دوم سال ۲۰۲۳ بازار را با مازاد عرضه مواجه کند، به ویژه آنکه لیبی و نیجریه نیز به تدریج در حال بازگرداندن تولید از دست‌رفته خود هستند. پیش‌بینی می‌شود در صورت تداوم این روند، مازاد عرضه در سه ماهه چهارم به ۱.۸ میلیون بشکه در روز برسد.

۶. دیپلماسی انرژی: دیدار پوتین و ترامپ

اطلاعات موثق نشان می‌داد که مقامات آمریکایی و روسی در حال آماده‌سازی مقدمات برای دیدار رؤسای دو کشور در اوایل هفته آینده هستند. این نشست که احتمالاً بر سر موضوع اوکراین برگزار می‌شد، می‌توانست پیامدهای مهمی برای بازار انرژی داشته باشد. سناریوی احتمالی مورد توافق شامل توقف پیشروی‌های نظامی روسیه در ازای کاهش برخی تحریم‌های انرژی بود. کارشناسان مؤسسه انرژی ریستاد برآورد می‌کنند که در صورت حصول توافق، صادرات نفت روسیه می‌تواند ظرف سه ماه ۹۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد.

۷. پیامدهای تهدیدهای تجاری ترامپ بر هند

واکنش بازار به تهدیدهای ترامپ علیه هند به عنوان یکی از بزرگترین خریداران نفت روسیه کاملاً محسوس بود. گزارش‌ها حاکی از آن بود که پالایشگاه‌های دولتی هند خرید نفت روسیه را به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در روز کاهش داده‌اند. این در حالی است که در ماه ژوئیه، میانگین خرید هند از روسیه به ۱.۶ میلیون بشکه در روز رسیده بود. تحلیلگران کومرزبانک پیش‌بینی می‌کنند این تغییر می‌تواند باعث افزایش ۸۰۰ هزار بشکه‌ای تقاضا برای نفت خاورمیانه در ماه‌های آینده شود.

۸. تغییر الگوهای تجاری نفت روسیه

بررسی داده‌های حمل‌ونقل دریایی نشان می‌داد که صادرات نفت روسیه به هند برای سومین هفته متوالی کاهش یافته و به ۴۶۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این کمترین میزان از آوریل ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. در مقابل، شواهد نشان می‌داد که روسیه در حال افزایش صادرات به چین و کشورهای خاورمیانه است. برخی نفتکش‌ها نیز مسیر خود را به سمت آفریقا تغییر داده بودند که نشان‌دهنده تلاش مسکو برای یافتن بازارهای جایگزین بود.

۹. تحولات بازار نفت چین

واردات نفت خام چین در ژوئیه به ۱۱.۱۳ میلیون بشکه در روز رسید که هرچند ۵.۴ درصد کمتر از ماه قبل بود، اما نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۱.۵ درصد افزایش نشان می‌داد. نکته جالب توجه اینجا بود که روسیه در ژوئن با اختصاص ۲ میلیون بشکه در روز، به بزرگترین تأمین‌کننده نفت چین تبدیل شده بود. تحلیلگران وود مکنزی معتقدند این روند نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری چین در برابر فشارهای آمریکاست و پیش‌بینی می‌کنند سهم روسیه از بازار چین در نیمه دوم سال به ۲۵ درصد کل واردات برسد.

۱۰. سیاست‌های پولی و تأثیر آن بر بازار انرژی

انتخاب استفن میران برای عضویت در شورای فدرال رزرو این سیگنال را به بازار داد که ممکن است شاهد تسهیل سیاست‌های پولی در ماه‌های آینده باشیم. تحلیلگران JPMorgan بر این باورند که کاهش نرخ بهره می‌تواند با تحریک رشد اقتصادی، تقاضا برای نفت را افزایش دهد. برآورد می‌شود هر ۰.۵ درصد کاهش در نرخ بهره فدرال رزرو می‌تواند تقاضای جهانی نفت را در بلندمدت حدود ۴۰۰ هزار بشکه در روز افزایش دهد.

۱۱. نوسانات ارزی و تأثیر آن بر قیمت‌های انرژی

شاخص دلار در هفته گذشته با نوساناتی همراه بود که تأثیر مستقیمی بر قیمت نفت داشت. تقویت دلار در روزهای میانی هفته باعث شد قیمت نفت برای خریداران خارجی گران‌تر تمام شود. محاسبات بلومبرگ نشان می‌داد که هر ۱ درصد افزایش در ارزش دلار، به طور متوسط باعث ۰.۸ درصد کاهش در قیمت نفت می‌شود. این رابطه معکوس به ویژه برای اقتصادهای در حال توسعه که با کمبود دلار مواجه هستند، چالش‌برانگیزتر است.

۱۲. رفتار سرمایه‌گذاران نهادی در بازارهای آتی

گزارش هفتگی CFTC نشان داد که سرمایه‌گذاران نهادی در هفته منتهی به ۵ آگوست، موقعیت‌های خرید خود در بازار آتی نفت خام را کاهش داده‌اند. این کاهش که حدود ۲۷ هزار قرارداد بود، نشان‌دهنده خروج سرمایه‌های نهادی از بازار است. تحلیلگران سیتی‌گروپ این روند را نشانه‌ای از کاهش اعتماد به بازار می‌دانند و هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این روند، ممکن است شاهد فشار فروش بیشتری در هفته‌های آینده باشیم.

۱۳. ثبات نسبی بازار گاز طبیعی علیرغم تحولات جهانی

قیمت گاز طبیعی در اروپا (TTF) حول محور ۳۰ یورو در هر مگاوات ساعت و در آسیا (JKM) نزدیک به ۱۲ دلار در هر میلیون BTU نوسان می‌کرد. کارشناسان UBS معتقدند این ثبات نسبی ناشی از تعادل بین عرضه و تقاضاست. از یک سو، افزایش تولید LNG در آمریکا و قطر و از سوی دیگر، تقاضای فصلی آسیا باعث شده بازار در وضعیت متعادلی قرار گیرد. پیش‌بینی می‌شود این روند تا شروع فصل سرما در نیمکره شمالی ادامه یابد.

۱۴. تأثیر آب‌وهوا بر تقاضای انرژی

موج گرمای شدید در آسیا و بخش‌هایی از اروپا باعث افزایش مصرف گاز برای تولید برق شده بود. با این حال، تحلیلگران آی‌اچ‌اس مارکت معتقدند این افزایش تقاضا به اندازه‌ای نبوده که بتواند قیمت‌ها را به طور معناداری تحت تأثیر قرار دهد. در آمریکا نیز، اگرچه مصرف گاز برای خنک‌کردن افزایش یافته بود، اما ذخایر گاز همچنان ۱۲ درصد بالاتر از میانگین پنج ساله بود که این امر از افزایش قیمت‌ها جلوگیری می‌کرد.

۱۵. چشم‌انداز فصلی بازار انرژی

با نزدیک شدن به فصل پاییز، تحلیلگران در حال تعدیل پیش‌بینی‌های خود هستند. به طور سنتی، این فصل شاهد کاهش تقاضا برای فرآورده‌های نفتی است. مؤسسه انرژی بین‌المللی پیش‌بینی می‌کند در صورت تداوم روند فعلی، ممکن است در سه ماهه چهارم با مازاد عرضه مواجه شویم. از سوی دیگر، برنامه‌های تعمیرات پالایشگاهی نیز می‌تواند تقاضا برای نفت خام را تحت تأثیر قرار دهد.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

هفته گذشته بازار نفت شاهد ترکیبی از عوامل منفی و مثبت بود که در نهایت به برتری عوامل نزولی انجامید. در کوتاه‌مدت، دو عامل اصلی بر روند بازار تأثیر خواهند گذاشت: نخست، نتایج دیدار احتمالی پوتین و ترامپ که می‌تواند تحریم‌های انرژی روسیه را تحت تأثیر قرار دهد؛ و دوم، تصمیمات اوپک پلاس درباره سطح تولید در ماه‌های آینده. از سوی دیگر، تنش‌های تجاری بین آمریکا و خریداران نفت روسیه به عنوان یک ریسک جدی برای بازار محسوب می‌شود.

در میان‌مدت، نشانه‌های ضعف اقتصادی در چین و اروپا می‌تواند بر تقاضا تأثیر بگذارد، در حالی که افزایش تولید از سوی آمریکا و اوپک پلاس ممکن است بازار را با مازاد عرضه مواجه کند. کارشناسان مؤسسه انرژی دانشگاه کمبریج پیش‌بینی می‌کنند در سناریوی محتمل، قیمت نفت برنت در محدوده ۶۵ تا ۷۰ دلار در سه ماهه سوم نوسان خواهد کرد.

برای سرمایه‌گذاران، درک این پیچیدگی‌ها و نظارت بر تحولات ژئوپلیتیک، تصمیمات تولیدکنندگان و شاخص‌های اقتصادی کلیدی ضروری به نظر می‌رسد. به نظر می‌رسد بازار نفت در ماه‌های آینده بیشتر تحت تأثیر سیاست‌ها خواهد بود تا عوامل بنیادی، و این امر نیاز به تحلیل دقیق‌تر رویدادهای سیاسی را پررنگ‌تر می‌سازد.