ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال به نوعی ارز اشاره دارد که تنها به‌صورت دیجیتال یا الکترونیکی در دسترس است. این ارز همچنین به‌عنوان پول دیجیتال، پول الکترونیکی، ارز الکترونیکی یا سایبرنقد شناخته می‌شود. این به این معناست که هیچ شکل فیزیکی ندارد و بنابراین نمی‌توان آن را در دست گرفت، ذخیره کرد یا دستکاری کرد. مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها می‌توانند از ارزهای دیجیتال برای انجام تراکنش‌ها و تجارت استفاده کنند. این ارزها ممکن است در همه کشورها یا جوامع مورد استفاده قرار نگیرند.

نکات کلیدی

• ارزهای دیجیتال تنها با رایانه‌ها یا تلفن‌های همراه قابل دسترسی هستند، زیرا فقط به‌صورت الکترونیکی وجود دارند.
• ارزهای دیجیتال معمولاً نیازی به واسطه ندارند و اغلب ارزان‌ترین روش برای تجارت ارزها هستند.
• همه کریپتوکارنسی‌ها (ارزهای رمزنگاری‌شده) ارز دیجیتال هستند، اما همه ارزهای دیجیتال کریپتوکارنسی نیستند.
• برخی از مزایای ارزهای دیجیتال شامل امکان انتقال یکپارچه ارزش و کاهش هزینه‌های تراکنش است.
• برخی از معایب ارزهای دیجیتال این است که می‌توانند برای تجارت پرنوسان باشند و در برابر هک آسیب‌پذیر هستند.

درک ارزهای دیجیتال
ارزهای دیجیتال هیچ ویژگی فیزیکی ندارند و تنها به‌صورت دیجیتال در دسترس هستند. تراکنش‌های شامل ارزهای دیجیتال با استفاده از رایانه‌ها یا کیف‌پول‌های الکترونیکی یا دیجیتالی متصل به اینترنت یا شبکه‌های مشخص انجام می‌شوند. در مقابل، ارزهای فیزیکی، مانند اسکناس‌ها و سکه‌های ضرب‌شده، ملموس هستند و ویژگی‌ها و خصوصیات فیزیکی مشخصی دارند. تراکنش‌های شامل این ارزها تنها زمانی ممکن است که دارندگان آن‌ها به‌صورت فیزیکی مالک این ارزها باشند.

ارزهای دیجیتال کاربرد مشابهی با ارزهای فیزیکی دارند. می‌توان از آن‌ها برای خرید کالا و پرداخت هزینه خدمات استفاده کرد. همچنین ممکن است در برخی جوامع آنلاین خاص، مانند سایت‌های بازی، پرتال‌های قمار یا شبکه‌های اجتماعی، استفاده محدودی داشته باشند.

ارزهای دیجیتال همچنین امکان انجام تراکنش‌های فوری را فراهم می‌کنند که می‌توانند به‌صورت یکپارچه در مرزها اجرا شوند. برای مثال، فردی در ایالات متحده می‌تواند با استفاده از ارز دیجیتال به یک طرف مقابل در سنگاپور پرداخت کند، به شرطی که هر دو به یک شبکه یکسان متصل باشند.

ویژگی‌های ارزهای دیجیتال
همان‌طور که قبلاً ذکر شد، ارزهای دیجیتال تنها به‌صورت دیجیتال وجود دارند و معادل فیزیکی ندارند. ارزهای دیجیتال می‌توانند متمرکز یا غیرمتمرکز باشند. ارز فیات، که به‌صورت فیزیکی وجود دارد، یک سیستم متمرکز تولید و توزیع توسط بانک مرکزی و نهادهای دولتی است. کریپتوکارنسی‌های برجسته، مانند بیت‌کوین و اتریوم، نمونه‌هایی از سیستم‌های ارز دیجیتال غیرمتمرکز هستند.

ارزهای دیجیتال می‌توانند ارزش را منتقل کنند. استفاده از ارزهای دیجیتال نیازمند تغییر ذهنی در چارچوب موجود برای ارزها است، جایی که آن‌ها با تراکنش‌های خرید و فروش برای کالاها و خدمات مرتبط هستند.

با این حال، ارزهای دیجیتال این مفهوم را گسترش می‌دهند. برای مثال، یک توکن شبکه بازی می‌تواند عمر یک بازیکن را افزایش دهد یا به او قدرت‌های اضافی بدهد. این یک تراکنش خرید یا فروش نیست، بلکه نمایانگر انتقال ارزش است.

انواع ارزهای دیجیتال
ارز دیجیتال یک اصطلاح کلی است که می‌تواند برای توصیف انواع مختلف ارزهایی که در حوزه الکترونیکی وجود دارند استفاده شود. به طور کلی، سه نوع مختلف ارز وجود دارد:

کریپتوکارنسی‌ها
کریپتوکارنسی‌ها ارزهای دیجیتالی هستند که از رمزنگاری برای ایمن‌سازی و تأیید تراکنش‌ها در یک شبکه استفاده می‌کنند. رمزنگاری همچنین برای مدیریت و کنترل ایجاد این ارزها استفاده می‌شود. بیت‌کوین و اتریوم نمونه‌هایی از کریپتوکارنسی‌ها هستند. بسته به حوزه قضایی، کریپتوکارنسی‌ها ممکن است تنظیم‌شده یا تنظیم‌نشده باشند.

مهم: کریپتوکارنسی‌ها به‌عنوان ارزهای مجازی در نظر گرفته می‌شوند، زیرا تنظیم‌نشده هستند و تنها به‌صورت دیجیتال وجود دارند.

ارزهای مجازی
ارزهای مجازی ارزهای دیجیتالی تنظیم‌نشده‌ای هستند که توسط توسعه‌دهندگان یا سازمان بنیان‌گذار متشکل از سهامداران مختلف درگیر در فرآیند کنترل می‌شوند. ارزهای مجازی همچنین می‌توانند توسط یک پروتکل شبکه تعریف‌شده به‌صورت الگوریتمی کنترل شوند. یک نمونه از ارز مجازی، توکن شبکه بازی است که اقتصاد آن توسط توسعه‌دهندگان تعریف و کنترل می‌شود.

ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)
ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) ارزهای دیجیتالی تنظیم‌شده‌ای هستند که توسط بانک مرکزی یک کشور صادر می‌شوند. یک CBDC می‌تواند مکمل یا جایگزین ارز فیات سنتی باشد. برخلاف ارز فیات، که هم به‌صورت فیزیکی و هم دیجیتال وجود دارد، یک CBDC صرفاً به‌صورت دیجیتال وجود دارد. انگلستان، سوئد و اروگوئه از جمله کشورهایی هستند که در حال بررسی برنامه‌هایی برای راه‌اندازی نسخه دیجیتال ارزهای فیات بومی خود هستند.

استفاده از CBDC‌ها به‌عنوان وسیله‌ای برای افزایش سرعت و امنیت سیستم‌های پرداخت متمرکز، کاهش هزینه‌ها و خطرات ناشی از مدیریت پول نقد، و ترویج شمول مالی بیشتر برای افراد و شرکت‌هایی که به خدمات بانکی سنتی دسترسی ندارند، پیشنهاد شده است. آن‌ها همچنین ممکن است پرداخت‌های برون‌مرزی را آسان‌تر کرده و نیاز به تبدیل ارز خارجی را کاهش دهند.

معرفی یک CBDC در ایالات متحده چالش‌هایی را به همراه دارد. برای مثال، برای اینکه کنگره صدور یک CBDC را مجاز کند، باید زیرساخت‌های امنیتی و حریم خصوصی قوی ایجاد شود. دولت همچنین باید تأثیرات احتمالی بر سیاست پولی و مدیریت عملیاتی تغییر از پول سنتی به CBDC را ارزیابی کند.

مزایا و معایب ارزهای دیجیتال

مزایا

زمان انتقال و تراکنش سریع:

مدت زمان مورد نیاز برای انتقال‌های شامل ارزهای دیجیتال بسیار سریع است. از آنجا که پرداخت‌ها در ارزهای دیجیتال مستقیماً بین طرف‌های معامله بدون نیاز به واسطه انجام می‌شود، تراکنش‌ها معمولاً فوری و کم‌هزینه هستند. این در مقایسه با روش‌های پرداخت سنتی که شامل بانک‌ها یا اتاق‌های پایاپای هستند، بهتر عمل می‌کند. تراکنش‌های الکترونیکی مبتنی بر ارز دیجیتال همچنین سوابق لازم و شفافیت در معاملات را به همراه دارند.

عدم نیاز به تولید فیزیکی:

بسیاری از الزامات برای ارزهای فیزیکی، مانند تأسیس امکانات تولید فیزیکی، برای ارزهای دیجیتال وجود ندارد. این ارزها همچنین از نقص‌ها یا کثیفی‌های فیزیکی که در ارزهای فیزیکی وجود دارند، مصون هستند.

اجرای سیاست پولی و مالی:

در رژیم ارزی کنونی، فدرال رزرو از طریق مجموعه‌ای از واسطه‌ها (بانک‌ها و مؤسسات مالی) پول را در اقتصاد به گردش درمی‌آورد. CBDC‌ها می‌توانند این مکانیزم را دور بزنند و یک نهاد دولتی را قادر سازند تا پرداخت‌ها را مستقیماً به شهروندان واگذار کند. آن‌ها همچنین روش‌های تولید و توزیع را با حذف نیاز به تولید و حمل‌ونقل فیزیکی اسکناس‌ها از یک مکان به مکان دیگر ساده می‌کنند.

هزینه‌های تراکنش ارزان‌تر:

ارزهای دیجیتال امکان تعاملات مستقیم در یک شبکه را فراهم می‌کنند. برای مثال، یک مشتری می‌تواند مستقیماً به یک مغازه‌دار پرداخت کند به شرطی که هر دو در یک شبکه باشند. حتی هزینه‌های مربوط به تراکنش‌های ارز دیجیتال بین شبکه‌های مختلف نسبت به هزینه‌های مربوط به ارزهای فیزیکی یا فیات ارزان‌تر است. با حذف واسطه‌هایی که به دنبال کسب سود اقتصادی از پردازش تراکنش هستند، ارزهای دیجیتال می‌توانند هزینه کلی یک تراکنش را ارزان‌تر کنند.

غیرمتمرکز:

ارزهای دیجیتال ممکن است غیرمتمرکز باشند. این به این معناست که توسط هیچ دولت یا مؤسسه مالی کنترل نمی‌شوند. ارزهای دیجیتال غیرمتمرکز در برابر دخالت، سانسور و دستکاری دولت مقاوم‌تر هستند. غیرمتمرکز بودن به این معناست که کنترل واقعی بر ارز دیجیتال در میان طیف وسیع‌تری از مالکان یا کاربران توزیع شده است.

حریم خصوصی:

از آنجا که تراکنش‌ها با ارزهای دیجیتال به داده‌های شخصی مرتبط نیستند، به کاربران سطح بالایی از حریم خصوصی و ناشناس بودن ارائه می‌شود. بنابراین، آن‌ها برای کسانی که می‌خواهند محرمانه بودن معاملات مالی خود را حفظ کنند بسیار مفید هستند.

دسترسی در سراسر جهان:

هر کسی که به اینترنت متصل باشد می‌تواند از هر جای جهان از ارزهای دیجیتال استفاده کند. این خدمات به‌ویژه برای افرادی که به مؤسسات بانکی سنتی دسترسی ندارند مفید هستند. علاوه بر این، بسیاری از این خدمات بانکی تنها به اتصال به اینترنت نیاز دارند؛ برای مناطق جغرافیایی که از نظر زیرساخت مالی توسعه‌یافته نیستند، ارزهای دیجیتال ممکن است گزینه قوی‌تری باشند.

معایب

مشکلات ذخیره‌سازی و زیرساخت:

اگرچه ارزهای دیجیتال به کیف‌پول‌های فیزیکی نیاز ندارند، اما الزامات خاص خود را برای ذخیره‌سازی و پردازش دارند. برای مثال، اتصال به اینترنت و همچنین گوشی‌های هوشمند و خدمات مرتبط با آن‌ها ضروری است. کیف‌پول‌های آنلاین با امنیت قوی نیز برای ذخیره ارزهای دیجیتال لازم هستند.

پتانسیل هک شدن:

ماهیت دیجیتال آن‌ها باعث می‌شود ارزهای دیجیتال در برابر هک شدن آسیب‌پذیر باشند. هکرها می‌توانند ارزهای دیجیتال را از کیف‌پول‌های آنلاین بدزدند یا پروتکل ارزهای دیجیتال را تغییر دهند و آن‌ها را غیرقابل استفاده کنند. همان‌طور که موارد متعدد هک در کریپتوکارنسی‌ها نشان داده‌اند، ایمن‌سازی سیستم‌ها و ارزهای دیجیتال یک کار در حال پیشرفت است.

نوسان ارزش:

ارزهای دیجیتالی که برای تجارت استفاده می‌شوند می‌توانند نوسانات قیمتی شدیدی داشته باشند. برای مثال، ماهیت غیرمتمرکز کریپتوکارنسی‌ها منجر به ایجاد تعداد زیادی ارز دیجیتال با سرمایه کم شده است که قیمت‌هایشان در معرض تغییرات ناگهانی بر اساس هوس‌های سرمایه‌گذاران است. سایر ارزهای دیجیتال نیز در روزهای اولیه خود مسیر قیمتی مشابهی را دنبال کرده‌اند. برای مثال، دلار لیندن که در بازی آنلاین Second Life استفاده می‌شود، در روزهای اولیه خود مسیر قیمتی به همان اندازه پرنوسان داشت.

پذیرش محدود:

ارزهای دیجیتال هنوز به‌عنوان وسیله پرداخت توسط خرده‌فروشان و سایر شرکت‌ها به‌طور گسترده استفاده نمی‌شوند. به همین دلیل، استفاده از آن‌ها برای تراکنش‌های روزمره ممکن است چالش‌برانگیز باشد. اگرچه ارزهای دیجیتال محبوبیت بیشتری کسب کرده‌اند، اما در بسیاری از مکان‌ها همچنان در تراکنش‌های روزمره عملکرد محدودی دارند.

غیرقابل بازگشت بودن:

در یک شبکه ارز دیجیتال، تراکنش‌ها غیرقابل بازگشت هستند. این به این معناست که پس از تکمیل یک تراکنش، نمی‌توان آن را لغو کرد. در شرایطی که اشتباه یا تقلبی رخ داده باشد، این می‌تواند یک عیب باشد. این همچنین برای کسانی که تازه وارد فضای ارز دیجیتال شده‌اند یک عیب بزرگ است، زیرا منحنی یادگیری قابل‌توجهی وجود دارد. از آنجا که برای بسیاری از ارزهای دیجیتال هیچ حوزه نظارت مرکزی وجود ندارد، کاربران جدید نمی‌توانند به‌سادگی به شعبه محلی خود مراجعه کنند تا برای بسیاری از ارزهای دیجیتال کمک دریافت کنند.

مزایا و معایب ارزهای دیجیتال

مزایا

• زمان تراکنش سریع‌تر
• عدم نیاز به تولید فیزیکی
• هزینه‌های تراکنش پایین‌تر
• تسهیل اجرای سیاست پولی و مالی
• حریم خصوصی بیشتر نسبت به سایر اشکال ارز

معایب

• ذخیره‌سازی و استفاده دشوار
• مستعد هک شدن
• قیمت‌های پرنوسان که منجر به از دست دادن ارزش می‌شود
• ممکن است امکان بازگشت تراکنش‌ها را فراهم نکند
• پذیرش محدود

آینده ارزهای دیجیتال
کریپتوکارنسی‌هایی مانند بیت‌کوین ارزشی انفجاری پیدا کرده‌اند، اما عمدتاً برای سفته‌بازی یا خرید سایر دارایی‌های سفته‌بازی استفاده می‌شوند. اگرچه نشانه‌هایی از پذیرش تجاری در کشورهایی مانند السالوادور وجود داشته است، نوسانات بالا و پیچیدگی این ارزها آن‌ها را برای اکثر کاربردهای روزمره غیرعملی می‌کند.

بسیاری از شرکت‌ها سعی کرده‌اند با معرفی استیبل‌کوین‌ها، که ارزش آن‌ها به قیمت ارز فیات ثابت است، نوسانات را کاهش دهند. این معمولاً با سپرده‌گذاری مقدار معادل فیات انجام می‌شود که می‌تواند برای بازخرید توکن‌ها استفاده شود. با این حال، صادرکنندگان استیبل‌کوین مانند تتر این سپرده‌ها را در سرمایه‌گذاری‌های سفته‌بازی‌تر استفاده کرده‌اند و نگرانی‌هایی را ایجاد کرده‌اند که در برابر سقوط بازار آسیب‌پذیر هستند.

کاربرد احتمالی دیگر در ارزهای دیجیتال بانک مرکزی است که می‌توانند توسط بانک یا مقام پولی یک کشور صادر شوند. این ارزها در کیف‌پول‌های آنلاین استفاده و ذخیره می‌شوند، مشابه کریپتوکارنسی‌ها، اما به بانک مرکزی اجازه می‌دهند توکن‌ها را به دلخواه صادر یا مسدود کند. چندین کشور، مانند چین، نسخه‌های دیجیتال ارزهای خود را پیشنهاد کرده‌اند.

نمونه‌هایی از ارزهای دیجیتال
برخی از بانک‌های مرکزی بزرگ در سراسر جهان به بررسی صدور ارزهای دیجیتال خود پرداخته‌اند. برخی از نمونه‌های بزرگ‌تر و قابل‌توجه‌تر شامل کشورهای زیر است:

• چین: بانک خلق چین (PBOC) از سال 2020 در حال آزمایش یوان دیجیتال، که به‌عنوان e-CNY نیز شناخته می‌شود، در مناطق محلی چین است. میلیون‌ها شهروند چینی در حال حاضر از یوان دیجیتال استفاده می‌کنند که برای تراکنش‌های خرده‌فروشی در نظر گرفته شده است.
• سوئد: همچنین از سال 2020، ریکس‌بانک سوئد در حال آزمایش ارز دیجیتال اِ-کرونا است. اِ-کرونا برای تکمیل کاهش استفاده از پول نقد در سوئد و ارائه دسترسی عمومی به یک سیستم پرداخت ایمن و مؤثر طراحی شده است.
• اتحادیه اروپا: بانک مرکزی اروپا (ECB) در حال بررسی یک یورو دیجیتال است که ممکن است برای تراکنش‌های خرده‌فروشی در منطقه یورو استفاده شود.
• انگلستان: بانک انگلستان در حال بررسی امکان راه‌اندازی کریپتوکارنسی بریت‌کوین است. سیستم پرداخت بریتانیا توسط یک ارز دیجیتال پشتیبانی می‌شود که می‌تواند وابستگی کشور به پول نقد را کاهش دهد.
• کانادا: بانک کانادا تحقیق و مشاوره‌هایی در مورد ایده ایجاد یک CBDC انجام داده است.

آیا می‌توانید در ارزهای دیجیتال بانک مرکزی سرمایه‌گذاری کنید؟
CBDC‌ها بعید است برای سرمایه‌گذاری‌های سفته‌بازی مفید باشند، زیرا احتمالاً به ارزش ارز زیربنایی وابسته خواهند بود. با این حال، سرمایه‌گذاری در این ارزها از طریق بازارهای فارکس همچنان ممکن خواهد بود.

چگونه یوان دیجیتال چین را خریداری می‌کنید؟
یوان دیجیتال یا e-CNY تنها برای شهروندان چینی ساکن در 23 شهر بزرگ در دسترس است. کاربران می‌توانند با دانلود یک اپلیکیشن و اتصال آن به حساب‌های بانکی خود، یوان دیجیتال خریداری کنند.

چگونه یک ارز دیجیتال می‌سازید؟
بیشتر ارزهای دیجیتال با صدور آن‌ها در اتریوم یا بلاکچین دیگری که قادر به اجرای قراردادهای هوشمند است، ایجاد می‌شوند. صادرکننده ابتدا باید تصمیم بگیرد که چه تعداد توکن صادر کند و هرگونه قوانین خاصی که تراکنش‌ها یا مالکیت را محدود می‌کند. پس از کدگذاری این انتخاب‌ها در قرارداد هوشمند، صادرکننده مقدار کمی کریپتوکارنسی برای پرداخت هزینه محاسباتی صدور توکن‌ها پرداخت می‌کند.

نتیجه‌گیری
ارزهای دیجیتال دارایی‌هایی هستند که تنها برای تراکنش‌های الکترونیکی استفاده می‌شوند. آن‌ها هیچ شکل فیزیکی ندارند، اگرچه می‌توانند با پول معمولی یا سایر دارایی‌ها مبادله شوند. اگرچه محبوب‌ترین ارزهای دیجیتال کریپتوکارنسی‌هایی مانند بیت‌کوین هستند، بسیاری از دولت‌های ملی در حال بررسی صدور ارزهای دیجیتال متمرکز خود هستند.