ویزای ۱۰۰ هزار دلاری ترامپ؛ پایانی بر رؤیای مهاجرت به آمریکا

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز دونالد ترامپ با اقدامی که بسیاری آن را «تاریخی» و «تغییر دهنده قواعد بازی» توصیف کرده‌اند، بزرگ‌ترین تحول در نظام مهاجرتی آمریکا طی دهه‌های اخیر را کلید زد. رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه اعلام کرد که هزینه ویزای کاری H-1B که سال‌ها به‌عنوان پل ورود متخصصان خارجی به بازار کار آمریکا عمل کرده ــ به ۱۰۰ هزار دلار افزایش می‌یابد. این ویزا که پیش‌تر با هزینه‌ای در حدود پنج هزار دلار صادر می‌شد، در عمل یکی از اصلی‌ترین مسیرهای جذب نیروهای ماهر از کشورهایی چون هند و چین به سیلیکون‌ولی و دیگر مراکز فناوری آمریکا بود. حالا اما جهش بی‌سابقه هزینه، این مسیر را برای بسیاری از شرکت‌ها و کارجویان عملاً مسدود می‌کند و آن را به امتیازی ویژه برای معدود ثروتمندان و شرکت‌های عظیم بدل خواهد کرد.

ترامپ همزمان از برنامه‌ای پرده برداشت که بیش از هر چیز رنگ و بوی تجاری دارد: «کارت طلایی ترامپ». بر اساس این طرح، هر فرد می‌تواند با پرداخت یک میلیون دلار اقامت دائم آمریکا را به دست آورد، در حالی‌که شرکت‌ها برای کارکنان خارجی خود باید دو میلیون دلار بپردازند. نسخه ویژه‌تری نیز در راه است؛ «کارت پلاتینیوم» به ارزش پنج میلیون دلار که به دارنده‌اش اجازه می‌دهد سالانه تا ۲۷۰ روز در آمریکا زندگی کند، بی‌آنکه مشمول مالیات بر درآمدهای خارجی شود. صحنه معرفی این طرح نیز چیزی از یک نمایش نمادین کم نداشت: ترامپ در دفتر کارش و در مقابل خبرنگاران، در حالی سخن گفت که تصویری بزرگ از کارت طلایی با چهره خودش و نماد عقاب آمریکایی بر دیوار پشت سرش نقش بسته بود. پیامی روشن به جهان مخابره شد: عصر جدید مهاجرت به آمریکا، بیش از هر زمان دیگر به سرمایه و توان مالی وابسته خواهد بود.

منطق کاخ سفید: حمایت از کارگران آمریکایی یا فروش رویا؟

کاخ سفید در دفاع از این تصمیم مدعی است که افزایش چشمگیر هزینه ویزای H-1B و معرفی کارت‌های مهاجرتی جدید، بخشی از سیاستی است برای حمایت از نیروی کار داخلی. در بیانیه رسمی دولت، تأکید شده که «کارگران آمریکایی سال‌هاست توسط نیروی کار ارزان خارجی جایگزین شده‌اند» و این روند نه‌تنها به کاهش دستمزدها منجر شده، بلکه تهدیدی برای امنیت ملی نیز به شمار می‌آید. دولت ترامپ این تغییرات را ابزاری می‌داند تا شرکت‌ها دیگر نتوانند با اتکا به نیروی متخصص خارجی، سطح دستمزدها را پایین نگه دارند و همزمان مهاجرت به آمریکا فقط در مسیر مشاغل پردرآمد و سرمایه‌گذاری‌های کلان ادامه پیدا کند.

اما منتقدان می‌گویند این منطق بیش از آنکه رنگ و بوی حمایت از کارگر آمریکایی داشته باشد، به فروش رویا و امتیازات مهاجرتی شباهت دارد. وکلای مهاجرت و کارشناسان بازار کار هشدار داده‌اند که چنین هزینه‌های سنگینی عملاً ویزای H-1B را نابود می‌کند و تنها شرکت‌های بسیار بزرگ یا میلیاردرهایی که به دنبال خرید اقامت هستند از آن سود می‌برند. به گفته یکی از وکلای باسابقه در این حوزه، «این تصمیم H-1B را به انحصار فوق‌ثروتمندان درمی‌آورد و شرکت‌های متوسط و کوچک را از رقابت برای جذب استعداد جهانی محروم می‌سازد».

این دو نگاه متضاد حمایت‌گرایانه در روایت رسمی دولت و تجاری‌سازی مهاجرت در نگاه منتقدان نشان می‌دهد که طرح ترامپ فراتر از یک اصلاح فنی است؛ این تصمیم حامل یک تغییر بنیادین در فلسفه مهاجرت آمریکاست.

واکنش بازار و شرکت‌ها؛ از سقوط سهام فناوری تا تغییر مسیر به خارج از آمریکا

اعلام ناگهانی این تصمیم، بازارهای مالی و شرکت‌های فناوری را در شوک فرو برد. در همان روز انتشار خبر، ارزش سهام شرکت‌های بزرگ خدمات فناوری و مشاوره‌ای نظیر Accenture و Cognizant به سرعت افت کرد. این شرکت‌ها که سال‌ها نیروی کار متخصص خود را از طریق ویزای H-1B تأمین کرده بودند، ناگهان با چشم‌اندازی روبه‌رو شدند که هزینه وارد کردن هر کارمند خارجی ممکن است به صد هزار دلار برسد؛ رقمی که برای بسیاری از پروژه‌ها صرفه اقتصادی را به‌کلی از بین می‌برد.

کارشناسان منابع انسانی نیز هشدار داده‌اند که این سیاست، توان رقابتی شرکت‌های آمریکایی در جذب استعداد جهانی را کاهش خواهد داد. به گفته الکسیس دوفرن، بنیان‌گذار یک شرکت جذب نیروی متخصص، «برخی صندوق‌های عظیم مالی شاید بتوانند چنین هزینه‌هایی را بپردازند، اما برای شرکت‌های کوچک و متوسط، این سیاست مرگبار خواهد بود.» او اضافه می‌کند که حتی در میان مشتریان شرکتش، پیش از این هم تمایل به پرهیز از اسپانسری ویزا وجود داشت و حالا با این تصمیم، چنین دیدگاهی بیش از پیش رواج خواهد یافت.

در همین حال، برخی تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که موجی از انتقال دفاتر و مراکز تحقیقاتی به کشورهای دیگر، به‌ویژه کانادا و سنگاپور، آغاز شود. این کشورها زیرساخت‌های فناوری پیشرفته دارند و در سال‌های اخیر با سیاست‌های مهاجرتی بازتر، مقصد جذاب‌تری برای شرکت‌های بین‌المللی شده‌اند. چنین روندی می‌تواند نه‌تنها به خروج سرمایه انسانی از آمریکا منجر شود، بلکه در بلندمدت جایگاه سیلیکون‌ولی به‌عنوان قلب فناوری جهان را نیز تهدید کند.

ریسک‌های حقوقی و سیاسی؛ دادگاه‌ها و کنگره چه خواهند کرد؟

افزایش ۱۰۰ هزار دلاری هزینه ویزای H-1B به‌سرعت توجه وکلای مهاجرت و حقوقدانان را جلب کرد. بسیاری از آنان بر این باورند که چنین رقمی ممکن است در دادگاه‌ها به‌عنوان «هزینه بیش از حد» رد شود، چرا که قوانین فدرال تنها اجازه دریافت مبالغی را می‌دهند که هزینه واقعی پردازش ویزا را پوشش دهد. در حالی که پیچیده‌ترین پرونده‌های مهاجرتی تاکنون نهایتاً حدود ۱۰ هزار دلار هزینه داشته‌اند، جهش به صد هزار دلار به‌وضوح غیرمنطقی جلوه می‌کند. وکلایی همچون بکی فون تراپ هشدار داده‌اند که این سیاست به‌احتمال زیاد به چالش حقوقی کشیده خواهد شد و می‌تواند با حکم دادگاه لغو شود.

اما عرصه سیاسی نیز دست‌کمی از میدان حقوقی ندارد. کنگره آمریکا باید برخی از بخش‌های این برنامه، از جمله کارت پلاتینیوم پنج میلیون دلاری، را تصویب کند. این در حالی است که جمهوری‌خواهان با اکثریت شکننده در دو مجلس روبه‌رو هستند و خود حزب نیز بر سر موضوع مهاجرت به‌شدت دچار شکاف است. یک جناح طرفدار کسب‌وکار خواستار جذب بیشتر نیروهای متخصص خارجی است، در حالی که جناح دیگر خواهان محدودیت کامل مهاجرت است. در سوی مقابل، دموکرات‌ها که از سیاست‌های سختگیرانه و اجرای بی‌رحمانه قوانین مهاجرتی توسط دولت ترامپ به خشم آمده‌اند، انگیزه‌ای برای همکاری ندارند مگر با گرفتن امتیازهای کلان، چیزی که ترامپ به‌سختی به آن تن خواهد داد.

در نتیجه، هم مسیر حقوقی و هم مسیر سیاسی آینده این طرح پر از ابهام است. دادگاه‌ها می‌توانند هزینه‌های نجومی را غیرقانونی اعلام کنند و کنگره نیز ممکن است به میدان جنگی حزبی بر سر تعریف آینده مهاجرت آمریکا بدل شود.