به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در حالی راهی نیویورک شده تا در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند و با دونالد ترامپ دیدار داشته باشد که فضای این سفر با دفعات پیشین تفاوت آشکاری دارد. اگر در گذشته هدف اصلی کی‌یف جلب فوری‌ترین کمک‌های غربی بود، این بار نشانه‌هایی از یک رویکرد تازه دیده می‌شود: واقع‌بینی بیشتر نسبت به کاهش حمایت‌ها و تلاش برای آماده‌سازی کشور جهت اتکا به ظرفیت‌های داخلی.
زلنسکی همچنان تلاش خواهد کرد از آمریکا و متحدان اروپایی امتیازات تازه بگیرد، اما تجربه ماه‌های گذشته نشان داده امید به تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تر علیه روسیه یا تزریق بی‌وقفه کمک‌های مالی دیگر چندان واقع‌بینانه نیست. در چنین شرایطی، حضور او در نیویورک بیش از آنکه «سفر تعیین‌کننده» باشد، بیشتر بهانه‌ای است برای تثبیت روابط موجود و ارسال این پیام که اوکراین آماده است حتی در صورت کاهش حمایت‌ها، راه خود را ادامه دهد.
دیپلماسی محتاطانه پس از تجربه تلخ واشنگتن
زلنسکی این بار با احتیاط بیشتری وارد میدان دیپلماسی آمریکا شده است. تجربه شکست‌خورده دیدار فوریه در واشنگتن، که با تنش و سوءتفاهم پایان یافت، به کی‌یف آموخت که نباید همه چیز را بر فشار برای تحریم‌های تازه یا تضمین‌های فوری بنا کند. پس از آن شکست، اوکراین با لحنی نرم‌تر از گذشته عذرخواهی کرد و همین تغییر رویکرد راه را برای ازسرگیری تبادل اطلاعات امنیتی و ارسال تسلیحات آمریکایی هموار ساخت.
اکنون دیپلماسی اوکراین بر «حفظ داشته‌ها» تمرکز دارد: تضمین تداوم همکاری اطلاعاتی، دسترسی به سازوکارهای خرید تسلیحات و اطمینان از اینکه کمک‌های حیاتی فعلی قطع نخواهد شد. زلنسکی می‌داند ترامپ تمایلی به اعمال تحریم‌های فلج‌کننده علیه روسیه ندارد و فشار بیش از حد می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. از همین رو، او در نیویورک کمتر در نقش یک «متقاضی ناامید» ظاهر می‌شود و بیشتر تلاش دارد تصویری از یک شریک عمل‌گرا ارائه دهد؛ شریکی که آماده است جنگ را حتی با اتکای بیشتر به توان داخلی ادامه دهد.
میدان جنگ؛ فرسایش مداوم و چشم‌انداز نامعلوم
در صحنه نبرد، تصویر چندان امیدوارکننده نیست. نیروهای روسیه طی دو سال گذشته آهسته اما پیوسته در شرق اوکراین پیشروی کرده‌اند؛ هرچند نتوانسته‌اند شهر کلیدی «پوکرُفسک» را که ماه‌ها هدف حملاتشان بوده، به تصرف درآورند. مسکو اکنون بیش از ۷۰۰ هزار سرباز را در جبهه مستقر کرده و حدود ۲۰ درصد خاک اوکراین در اشغال روسیه است. این حجم از حضور نظامی، فشار سنگینی بر ارتش اوکراین وارد کرده که هم با کمبود نیروی انسانی روبه‌روست و هم با تلفات گسترده.
این وضعیت به جامعه اوکراین نیز سرایت کرده است. طبق نظرسنجی‌ها تنها ۱۸ درصد مردم باور دارند که جنگ می‌تواند تا پایان سال جاری متوقف شود. احساس نااطمینانی به آینده همه‌گیر شده و مردم بیش از پیش درگیر فرسایش روانی ناشی از طولانی‌شدن جنگ هستند. برای کی‌یف، این بلاتکلیفی به معنای ضرورت تغییر استراتژی است: ادامه جنگ فرسایشی بدون انتظار پایان سریع، و آماده‌سازی کشور برای مقابله طولانی‌مدت با دشمنی که هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نمی‌دهد.
تغییر رویکرد؛ از تحریم‌های غرب تا حملات مستقیم به روسیه
وقتی امید به تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تر غرب علیه روسیه رو به کاهش گذاشت، کی‌یف به‌تدریج استراتژی تازه‌ای را در پیش گرفت: وارد کردن ضربه مستقیم به اقتصاد جنگی مسکو. مراکز تحقیقاتی اوکراینی که پیش‌تر به دنبال اهداف تحریمی برای فشار بر روسیه بودند، حالا تمرکزشان را بر کمک به ارتش در انتخاب اهداف برای پهپادهای دوربرد گذاشته‌اند.
نتیجه این تغییر، حملات متوالی به پالایشگاه‌ها و بنادر روسیه است؛ حملاتی که نه‌تنها هزینه‌های اقتصادی بر کرملین تحمیل کرده، بلکه واکنش سخت مسکو را هم برانگیخته است. روسیه حتی هشدار داده که این ضربات می‌تواند به کاهش تولید نفت منجر شود، هشداری که بیش از هر چیز نشان می‌دهد ضربات اوکراین توانسته به نقاط حساس اقتصاد روسیه اصابت کند.
این تغییر رویکرد، نشان‌دهنده عبور اوکراین از انتظار برای تصمیمات واشنگتن و بروکسل است. زلنسکی و تیم او دریافته‌اند که در جنگی با این ابعاد، تنها ابزار فشار واقعی همان چیزی است که در میدان نبرد رخ می‌دهد. به همین دلیل، اتکای بیشتر به توان نظامی داخلی به تدریج جایگزین امید بستن به بسته‌های تحریمی غرب شده است.
اروپا و آمریکا؛ حمایت حیاتی اما محدود
با وجود کاهش امیدها به تحریم‌های تازه، کی‌یف همچنان به پشتیبانی غرب وابسته است. ایالات متحده مکانیسم جدیدی برای خرید مستقیم تسلیحات توسط اوکراین فعال کرده و نخستین محموله‌ها شامل موشک‌های سامانه پاتریوت و پرتابگرهای راکتی «هیمارس» به دست ارتش اوکراین رسیده است. تاکنون بیش از دو میلیارد دلار برای این تسلیحات تأمین مالی شده و همین موضوع باعث شده لحن زلنسکی در هفته‌های اخیر کمتر اضطراری و بیشتر حساب‌شده به نظر برسد.
اروپا نیز در کنار واشنگتن نقش کلیدی دارد، اما نگرانی‌های جدی درباره توان انسانی اوکراین وجود دارد. دیپلمات‌های اروپایی هشدار داده‌اند که ذخایر نیروی انسانی اوکراین رو به کاهش است و ادامه جنگ فرسایشی می‌تواند تاب‌آوری این کشور را تهدید کند. از این منظر، پشتیبانی غرب بیشتر با هدف جلوگیری از شکست سریع اوکراین طراحی شده تا ایجاد شرایط برای یک پیروزی قطعی.
به بیان دیگر، کمک‌های آمریکا و اروپا همچنان حیاتی است اما سقف و محدودیت‌های مشخصی دارد. این حمایت‌ها قادر است ماشین جنگی اوکراین را سرپا نگه دارد، اما تضمینی برای تغییر موازنه به سود کی‌یف نیست. برای زلنسکی، همین معادله مبهم به معنای ضرورت تداوم دیپلماسی و همزمان آماده‌سازی برای مسیر دشوار اتکا به خود است.
آینده جنگ؛ اتکا به خود یا فشار برای توافق؟
زلنسکی در نیویورک بار دیگر درخواست تحریم‌های تازه و حمایت‌های گسترده‌تر را تکرار خواهد کرد، اما واقعیت این است که اوکراین دیگر چندان به تحقق این خواسته‌ها دل نبسته است. مسیر جنگ به‌گونه‌ای پیش می‌رود که کی‌یف ناچار است برای آینده‌ای آماده شود که در آن حمایت‌های غربی محدودتر و مشروط‌تر خواهد بود.
دو سناریو پیش روی اوکراین قرار دارد. نخست، ادامه استراتژی «اتکا به خود» و تمرکز بر حملات مستقیم به اهداف حیاتی روسیه با اتکا به توان پهپادی و ظرفیت‌های داخلی. این راه، هرچند پرهزینه و فرسایشی است، اما به اوکراین اجازه می‌دهد ابتکار عمل را از دست ندهد و همچنان روسیه را درگیر نگه دارد.
سناریوی دوم، پذیرش فشارهای بین‌المللی برای توافق سیاسی است؛ توافقی که ممکن است شامل امتیازدهی‌های سنگین درباره سرزمین‌های اشغالی یا آینده کریمه باشد. چنین راهی در داخل اوکراین با مقاومت شدید روبه‌رو خواهد شد، چراکه اکثریت مردم خواهان بازپس‌گیری کامل خاک کشورند و هر توافقی بر خلاف این خواسته می‌تواند به بحران سیاسی داخلی بدل شود.
در نهایت، آینده جنگ اوکراین در نیویورک رقم نخواهد خورد، اما حضور زلنسکی در سازمان ملل نشانه‌ای است از تغییر اولویت‌ها: از امید به تصمیمات غربی به طراحی مسیری واقع‌گرایانه‌تر برای بقا. پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ آیا اوکراین می‌تواند در این مسیر استقلال راهبردی پیدا کند، یا در نهایت تحت فشار قدرت‌های بزرگ به مصالحه‌ای تن خواهد داد؟
نظرات کاربران