ریسک بازپرداخت زودهنگام چیست؟

ریسک بازپرداخت زودهنگام (Prepayment Risk) به ریسکی اشاره دارد که با بازگشت پیش‌از‌موعد اصل سرمایه در اوراق با درآمد ثابت مرتبط است. هنگامی که بدهکاران بخشی از اصل سرمایه را زودتر از موعد بازپرداخت می‌کنند، دیگر نیازی به پرداخت سود برای آن بخش از اصل سرمایه ندارند. این بدان معناست که سرمایه‌گذاران در اوراق با درآمد ثابت مرتبط، سود مربوط به آن بخش از اصل سرمایه را دریافت نخواهند کرد. ریسک بازپرداخت زودهنگام در اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق قرضه قابل بازخرید (Callable Bonds) و اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS) بیشترین تأثیر را دارد. اوراقی که با ریسک بازپرداخت زودهنگام همراه هستند، اغلب دارای جریمه‌های بازپرداخت هستند.

نکات کلیدی

• ریسک بازپرداخت زودهنگام، ریسکی است که با بازگشت پیش‌از‌موعد اصل سرمایه در اوراق با درآمد ثابت همراه است.
• در صورت وقوع بازپرداخت زودهنگام، سرمایه‌گذاران باید در نرخ‌های بهره جاری بازار که معمولاً به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر هستند، مجدداً سرمایه‌گذاری کنند.
• این ریسک عمدتاً اوراق قرضه شرکتی و اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS) را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• ریسک بازپرداخت زودهنگام می‌تواند ریسک نرخ بهره را برای سرمایه‌گذاران یک‌طرفه کند.

درک ریسک بازپرداخت زودهنگام

ریسک بازپرداخت زودهنگام در برخی اوراق با درآمد ثابت قابل بازخرید وجود دارد که ممکن است توسط ناشر یا، در مورد اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن، توسط وام‌گیرنده زودتر از موعد بازپرداخت شوند. این ویژگی‌ها به ناشر این حق را می‌دهند (اما نه الزام) که اوراق را پیش از سررسید برنامه‌ریزی‌شده بازخرید کند.

در اوراق قرضه قابل بازخرید، ناشر می‌تواند اصل سرمایه سرمایه‌گذار را زودتر بازپرداخت کند. پس از آن، سرمایه‌گذار دیگر سود دریافت نمی‌کند. ناشران اوراق غیرقابل بازخرید این توانایی را ندارند. در نتیجه، ریسک بازپرداخت زودهنگام، که به احتمال بازپرداخت زودهنگام اصل سرمایه توسط ناشر و از دست رفتن سودهای بعدی توسط سرمایه‌گذار اشاره دارد، تنها با اوراق قرضه قابل بازخرید مرتبط است.

در اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن، دارندگان وام مسکن ممکن است وام خود را بازپرداخت یا بازتأمین مالی کنند، که منجر به از دست رفتن سود آینده توسط دارندگان اوراق می‌شود. از آنجا که جریان‌های نقدی مرتبط با این اوراق نامطمئن هستند، بازده تا سررسید (Yield-to-Maturity) آن‌ها در زمان خرید به‌طور قطعی قابل‌محاسبه نیست. اگر اوراق با قیمت بالاتر از 100 (پریمیوم) خریداری شده باشند، بازده اوراق کمتر از آنچه در زمان خرید تخمین زده شده بود، خواهد بود.

انتقاد از ریسک بازپرداخت زودهنگام

مشکل اصلی ریسک بازپرداخت زودهنگام این است که می‌تواند شرایط را به ضرر سرمایه‌گذاران تغییر دهد. اوراق قرضه قابل بازخرید به نفع ناشر هستند، زیرا ریسک نرخ بهره را یک‌طرفه می‌کنند. وقتی نرخ‌های بهره افزایش می‌یابد، ناشران از قفل شدن در نرخ‌های پایین سود می‌برند. از سوی دیگر، خریداران اوراق با نرخ بهره پایین‌تر در زمانی که نرخ‌های بالاتر در دسترس است، گرفتار می‌شوند. در محیط افزایش نرخ بهره، سرمایه‌گذاران هزینه فرصت را متحمل می‌شوند. از منظر بازده کل، دارندگان اوراق همچنین با افزایش نرخ‌های بهره متحمل زیان سرمایه‌ای می‌شوند.

هنگامی که نرخ‌های بهره کاهش می‌یابد، سرمایه‌گذاران تنها در صورتی سود می‌برند که اوراق بازخرید نشوند. با کاهش نرخ‌های بهره بازار، دارندگان اوراق از دریافت نرخ بهره قدیمی‌تر و بالاتر بهره‌مند می‌شوند. سرمایه‌گذاران همچنین می‌توانند اوراق را بفروشند و سود سرمایه‌ای کسب کنند. با این حال، ناشران در صورت کاهش قابل‌توجه نرخ‌های بهره، اوراق خود را بازخرید و بازتأمین مالی می‌کنند و این امکان را از دارندگان اوراق برای بهره‌مندی از تغییرات نرخ بهره سلب می‌کنند. سرمایه‌گذاران در اوراق قرضه قابل بازخرید هنگام افزایش نرخ‌های بهره ضرر می‌کنند، اما نمی‌توانند هنگام کاهش نرخ‌ها سود ببرند.

در عمل، اوراق قرضه شرکتی اغلب دارای مفاد بازخرید هستند، در حالی که اوراق قرضه دولتی به‌ندرت این‌گونه‌اند. این یکی از دلایلی است که سرمایه‌گذاری در اوراق قرضه دولتی در محیط کاهش نرخ بهره اغلب گزینه بهتری است. با این حال، اوراق قرضه شرکتی در بلندمدت بازده بالاتری دارند.

نکته مهم

سرمایه‌گذاران باید پیش از انتخاب اوراق قرضه شرکتی به‌جای اوراق قرضه دولتی، ریسک بازپرداخت زودهنگام و همچنین ریسک نکول را در نظر بگیرند.

الزامات ریسک بازپرداخت زودهنگام

همه اوراق قرضه دارای ریسک بازپرداخت زودهنگام نیستند. اگر اوراق قرضه قابل بازخرید نباشد، ریسک بازپرداخت زودهنگام ندارد. اوراق قرضه نوعی سرمایه‌گذاری بدهی هستند که در آن یک نهاد از سرمایه‌گذار پول قرض می‌گیرد. این نهاد در طول دوره سررسید اوراق، پرداخت‌های سود منظمی به سرمایه‌گذار انجام می‌دهد. در پایان دوره، اصل سرمایه سرمایه‌گذار را بازمی‌گرداند. اوراق قرضه می‌توانند قابل بازخرید یا غیرقابل بازخرید باشند.

نمونه‌هایی از ریسک بازپرداخت زودهنگام

برای اوراق قرضه قابل بازخرید، هرچه نرخ بهره اوراق نسبت به نرخ‌های بهره جاری بالاتر باشد، ریسک بازپرداخت زودهنگام بیشتر است. در اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن، احتمال بازتأمین مالی وام‌های زیربنایی با کاهش نرخ‌های بهره بازار به زیر نرخ‌های قدیمی افزایش می‌یابد.

به عنوان مثال، صاحب‌خانه‌ای که وام مسکن با نرخ 7٪ دریافت کرده است، انگیزه قوی‌تری برای بازتأمین مالی دارد وقتی نرخ‌ها به 4٪ یا 5٪ کاهش یابد. در صورت بازتأمین مالی صاحب‌خانه، سرمایه‌گذارانی که در وام مسکن اولیه در بازار ثانویه سرمایه‌گذاری کرده‌اند، کل دوره پرداخت‌های سود را دریافت نمی‌کنند. اگر آن‌ها بخواهند به سرمایه‌گذاری در بازار وام مسکن ادامه دهند، باید نرخ‌های بهره پایین‌تر یا ریسک نکول بالاتر را بپذیرند.

سرمایه‌گذارانی که اوراق قرضه قابل بازخرید با نرخ بهره بالا خریداری می‌کنند، ریسک بازپرداخت زودهنگام را متحمل می‌شوند. علاوه بر همبستگی بالا با کاهش نرخ‌های بهره، بازپرداخت‌های وام مسکن به شدت با افزایش ارزش خانه‌ها نیز همبستگی دارند. این به این دلیل است که افزایش ارزش خانه‌ها انگیزه‌ای برای وام‌گیرندگان ایجاد می‌کند تا خانه‌های خود را ارتقا دهند یا از بازتأمین مالی نقدی استفاده کنند، که هر دو منجر به بازپرداخت زودهنگام وام مسکن می‌شود.