مالیات توبین چیست؟

مالیات توبین چیست؟

مالیات توبین مالیاتی است که بر تبدیل‌های نقدی ارز اعمال می‌شود، با هدف کاهش انگیزه برای سفته‌بازی کوتاه‌مدت ارزی، که به نام اقتصاددان جیمز توبین نام‌گذاری شده است.

برخلاف مالیات مصرف که توسط مصرف‌کنندگان پرداخت می‌شود، مالیات توبین برای اعمال بر فعالان بخش مالی طراحی شده است تا ثبات ارز یک کشور را کنترل کند. این مالیات امروزه به‌طور رسمی‌تر به‌عنوان مالیات معاملات مالی (FTT) یا به‌صورت غیررسمی به‌عنوان مالیات رابین‌هود شناخته می‌شود.

نکات کلیدی

• مالیات توبین وظیفه‌ای است که بر معاملات نقدی ارز پیشنهاد شده تا معاملات کوتاه‌مدت ارزی را جریمه کند و بازارها را تثبیت کرده و سفته‌بازی را کاهش دهد.

• مالیات توبین می‌تواند برای کشورهایی که شاهد حرکت‌های کوتاه‌مدت ارزی زیادی هستند، جریان‌های درآمدی ایجاد کند.

• این مالیات گاهی به‌عنوان مالیات رابین‌هود شناخته می‌شود، زیرا بسیاری آن را راهی برای دولت‌ها می‌دانند تا مبالغ کوچکی از افرادی که معاملات ارزی بزرگ و کوتاه‌مدت انجام می‌دهند، جمع‌آوری کنند.

درک مالیات توبین

هنگامی که نرخ‌های ثابت ارزی در سیستم برتون وودز در سال ۱۹۷۱ با نرخ‌های شناور جایگزین شد، جابه‌جایی عظیم وجوه بین ارزهای مختلف اقتصاد را تهدید به بی‌ثباتی کرد. علاوه بر این، افزایش سفته‌بازی کوتاه‌مدت ارزی که توسط ماهیت بازار آزاد ارز تشویق می‌شد، هزینه‌های اقتصادی کشورهای مبادله‌کننده ارزها را افزایش داد.

مالیات توبین، که در سال ۱۹۷۲ توسط جیمز توبین پیشنهاد شد، به‌دنبال کاهش یا رفع این مشکلات است. این مالیات توسط چندین کشور اروپایی و کمیسیون اروپا برای جلوگیری از سفته‌بازی کوتاه‌مدت ارزی و تثبیت بازارهای ارزی پذیرفته شده است.

مالیات معاملات ارزی بر سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت تأثیر نمی‌گذارد. این مالیات تنها بر جریان بیش‌ازحد پول که به‌طور منظم از طریق اقدامات سفته‌بازانی که به‌دنبال نرخ‌های سود کوتاه‌مدت بالا هستند، بین بازارهای مالی جابه‌جا می‌شود، اعمال می‌گردد. این مالیات توسط بانک‌ها و مؤسسات مالی که از نوسانات بازار از طریق اتخاذ موقعیت‌های سفته‌بازانه کوتاه‌مدت در بازارهای ارزی سود می‌برند، پرداخت می‌شود.

مهم: مالیات توبین در اصل توسط اقتصاددان آمریکایی جیمز توبین (۱۹۱۸-۲۰۰۲)، برنده جایزه یادبود نوبل اقتصاد در سال ۱۹۸۱، معرفی شد.

به گفته توبین، برای کارایی مؤثر، این مالیات باید به‌صورت بین‌المللی و یکنواخت اعمال شود و درآمد حاصل از آن به کشورهای در حال توسعه اهدا شود. اگرچه توبین نرخ ۰.۵٪ را پیشنهاد کرد، اقتصاددانان دیگر نرخ‌هایی بین ۰.۱٪ تا ۱٪ را پیشنهاد داده‌اند. حتی با نرخ پایین، اگر هر معامله مالی در سطح جهانی مشمول این مالیات باشد، میلیاردها درآمد می‌تواند جمع‌آوری شود.

هدف اولیه اعمال مالیات توبین در طول سال‌ها توسط کشورهای مختلف که آن را اجرا کرده‌اند، تغییر کرده است. در حالی که مالیات پیشنهادی توبین بر مبادلات ارزی برای مهار جریان‌های سرمایه‌ای بی‌ثبات‌کننده در مرزها طراحی شده بود که اجرای سیاست‌های پولی مستقل را برای کشورها با جابه‌جایی سریع پول بین کشورهای با نرخ‌های بهره متفاوت دشوار می‌کرد، برخی کشورها اکنون مالیات توبین را به‌عنوان ابزاری برای ایجاد درآمد برای توسعه اقتصادی و اجتماعی اعمال می‌کنند.

مثال مالیات توبین

برای مثال، در سال ۲۰۱۳، ایتالیا مالیات توبین را نه به دلیل بی‌ثباتی نرخ ارز، بلکه به دلیل مواجهه با بحران بدهی، اقتصاد غیررقابتی و بخش بانکی ضعیف اتخاذ کرد. دولت ایتالیا با گسترش مالیات معاملات ارزی به معاملات با فرکانس بالا (HFT)، به‌دنبال تثبیت بازارها، کاهش سفته‌بازی مالی و افزایش درآمد بود.

مالیات توبین از زمان معرفی‌اش بحث‌برانگیز بوده است. مخالفان این مالیات معتقدند که این مالیات پتانسیل سود بازارهای ارزی را از بین می‌برد، زیرا احتمالاً حجم معاملات مالی را کاهش می‌دهد و در بلندمدت رشد و توسعه اقتصادی جهانی را کند می‌کند. موافقان اظهار می‌کنند که این مالیات به تثبیت ارز و نرخ‌های بهره کمک می‌کند، زیرا بسیاری از بانک‌های مرکزی کشورها ذخیره نقدی لازم برای متعادل کردن فروش ارز را ندارند.