به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز در سکوتی که تنها صدای غرش ماشین‌های آسفالت‌ریز آن را می‌شکند، باندهای ترک‌خورده‌ی پایگاه متروکه‌ی Roosevelt Roads در شرق پورتوریکو دوباره زنده می‌شوند. بیست سال از زمانی که نیروی دریایی آمریکا این مرکز عظیم را رها کرد می‌گذرد، اما حالا کارگران نظامی با لباس‌های خاکی و بولدوزرهایی که زیر آفتاب داغ کارائیب برق می‌زنند، روی باندهایی کار می‌کنند که روزگاری پررفت‌و‌آمدترین نقطه‌ی پروازهای نظامی آمریکا در نیم‌کره‌ی غربی بود.
بر اساس تصاویر ماهواره‌ای و گزارش میدانی رویترز، عملیات بازسازی از ۱۷ سپتامبر آغاز شده و شامل پاکسازی و مرمت مسیرهای تاکسی‌وی، نصب برج‌های کنترل پرواز سیار، و استقرار چادرهای جدید در جنوب شرقی باند اصلی است. تا ۲۹ اکتبر، بیش از ۲۰ چادر بزرگ سفید در اطراف آشیانه‌های زنگ‌زده‌ای دیده می‌شدند که دو دهه بود جز سایه‌ی نخل‌ها میزبان کسی نبودند.
پایگاه روزولت رودز در دوران جنگ سرد یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های دریایی جهان بود؛ بیش از ۳۴۰۰ هکتار وسعت داشت و برای دهه‌ها، نقطه‌ی پرتاب عملیات ایالات متحده در آمریکای مرکزی، حوزه‌ی کارائیب و اقیانوس اطلس محسوب می‌شد. پس از خروج نیروی دریایی در سال ۲۰۰۴، این منطقه به سکوت فرو رفت؛ اما حالا بازگشت بولدوزرها و نصب تجهیزات ارتباطی نظامی بار دیگر توجه ناظران را جلب کرده است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفته: «موقعیت جغرافیایی اینجا فوق‌العاده است؛ اگر بخواهیم در هر نقطه‌ای از دریای کارائیب حضور نظامی پایدار داشته باشیم، روزولت رودز بهترین گزینه است.» این موقعیت به معنای نزدیکی کمتر از ۸۰۰ کیلومتر به ونزوئلا است. فاصله‌ای که در عمل، این پایگاه را به یک سکوی پرش بالقوه برای هرگونه عملیات در خاک ونزوئلا یا پیرامون آن تبدیل می‌کند.
با این حال، هیچ مقام رسمی از کاخ سفید یا پنتاگون حاضر نشده درباره‌ی هدف نهایی این پروژه سخن بگوید. تنها اشاره‌ی رسمی، به گفته‌ی سخنگوی کاخ سفید، اجرای وعده‌ی رئیس‌جمهور دونالد ترامپ برای مقابله با «نارکوتروریسم و کارتل‌های مواد مخدر در منطقه» بوده است. اما آنچه در زمین دیده می‌شود از مرمت باندها گرفته تا نصب سامانه‌های سیار کنترل ترافیک هوایی به مراتب گسترده‌تر از آن است که صرفاً برای عملیات ضدقاچاق طراحی شده باشد.
کارشناسان نظامی نیز همین را می‌گویند. مارک کنسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) و سرهنگ بازنشسته‌ی تفنگداران دریایی آمریکا، معتقد است: «این تغییرات با الگویی همخوانی دارد که معمولاً برای افزایش نشست و برخاست هواگردهای رزمی و ترابری دیده می‌شود. به نظر می‌رسد آمریکا در حال آماده‌سازی زیرساختی است که بتواند میزبان طیف وسیعی از هواپیماهای نظامی باشد.»
در کنار باند اصلی، واحدهای پشتیبانی پروازی و تجهیزات امنیتی متحرک نصب شده‌اند. منابع محلی از حضور خودروهای نظامی با پلاک‌های نیروی هوایی خبر داده‌اند و گزارش‌ها حاکی از آن است که بخش‌هایی از پایگاه که سال‌ها رها شده بود، اکنون با حصارهای تازه و چراغ‌های جدید شبانه محافظت می‌شود.
در ظاهر، این فقط یک بازسازی است؛ اما در باطن، بسیاری آن را بازگشت تدریجی آمریکا به قلب کارائیب می‌دانند. به ویژه در زمانی که روابط واشنگتن و کاراکاس به سردترین نقطه‌ی دو دهه‌ی اخیر رسیده است.
سؤالی که حالا در میان تحلیلگران می‌پیچد این است:
آیا ایالات متحده واقعاً در حال ساخت یک پایگاه لجستیکی برای جنگ با کارتل‌هاست یا دارد به آرامی زمین بازی تازه‌ای علیه دولت مادورو آماده می‌کند؟
زنجیره‌ی تازه‌ی پایگاه‌ها در کارائیب
آنچه در روزولت رودز آغاز شد، حالا به مجموعه‌ای از پایگاه‌های در حال نوسازی در سراسر کارائیب گسترش یافته است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد آمریکا نه‌فقط در این پایگاه، بلکه در دو فرودگاه دیگر در پورتوریکو و جزایر ویرجین هم دست به کار شده تا زیرساخت‌های پروازی خود را بازسازی کند.
در شمال‌غرب پورتوریکو، فرودگاه رافائل هرناندز شاهد ورود برج‌های کنترل پرواز سیار، تجهیزات ارتباطی پیشرفته و حتی پهپادهای MQ-9 ریپر بوده است. ساخت سازه‌ای شبیه انبار مهمات نیز در تصاویر دیده می‌شود؛ موضوعی که تحلیلگران آن را نشانه‌ی احتمالی برای آماده‌سازی عملیات نظامی دانسته‌اند.
در همین حال، در جزیره‌ی سنت‌کروآ، تصاویر ماهواره‌ای از نصب سامانه‌ی راداری جدید و ساخت‌وساز در بخش اپرون خبر می‌دهند. جایی که هواپیماها سوخت‌گیری و آماده‌ی پرواز می‌شوند. فرماندار این جزیره اعلام کرده از جزئیات نظامی بی‌اطلاع است، اما گفته حضور ارتش آمریکا می‌تواند به مقابله با قاچاق مواد و سلاح کمک کند.
با این حال، کارشناسان تردید دارند هدف تنها مقابله با قاچاق باشد.
«کریستوفر هرناندزروی»، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی در واشنگتن، گفته است:
«وقتی چنین زیرساخت‌هایی را بازسازی می‌کنی، یعنی می‌خواهی حضور پایدارتری در منطقه داشته باشی. این فقط تعمیر آسفالت نیست، بلکه نشانه‌ی تغییر تمرکز استراتژیک آمریکاست.»
سه نقطه‌ی کلیدی روزولت رودز، رافائل هرناندز و سنت‌کروآ اکنون مثل یک مثلث نظامی در قلب کارائیب به‌نظر می‌رسند؛ مثلثی که تنها ۵۰۰ مایل با سواحل ونزوئلا فاصله دارد و می‌تواند در صورت لزوم، سکوی پرش نیروها و هواگردهای آمریکایی به‌سمت خاک ونزوئلا باشد.
ناوها، بمب‌افکن‌ها و سایه‌ی جنگ سرد در دریای کارائیب
هم‌زمان با بازسازی پایگاه‌های کارائیب، تحرکات گسترده‌ای در دریا و آسمان نیز آغاز شده است. از اواخر تابستان، ناوهای جنگی و هواپیماهای نظامی آمریکا یکی‌یکی وارد منطقه شده‌اند؛ نشانه‌ای از آنکه برنامه‌ی واشنگتن صرفاً به مرمت باندها محدود نیست.
در رأس این تحرکات، ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» قرار دارد. بزرگ‌ترین ناو جنگی جهان با حدود ۱۰ هزار نیرو و ده‌ها فروند جنگنده و بالگرد رزمی. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد یکی از ناوشکن‌های همراه این ناو در پایان اکتبر از جبل‌الطارق عبور کرده و در مسیر دریای کارائیب است. در مجموع، ۱۳ ناو جنگی، پنج کشتی پشتیبانی و یک زیردریایی هسته‌ای به این منطقه اعزام شده‌اند؛ بزرگ‌ترین تمرکز نیروی دریایی آمریکا در کارائیب از زمان عملیات هائیتی در سال ۱۹۹۴ تاکنون.
در کنار آن، کشتی ناشناخته‌ای به نام MV Ocean Trader توجه تحلیلگران را جلب کرده است؛ کشتی‌ای که گفته می‌شود تحت فرمان نیروهای ویژه‌ی آمریکا فعالیت می‌کند و قابلیت پرتاب بالگرد و عملیات در سواحل دشمن را دارد. این کشتی در هفته‌های اخیر چند بار در پورت پونسه (پورتوریکو) و نزدیک سواحل ونزوئلا دیده شده است.
در آسمان هم نشانه‌های قدرت‌نمایی دیده می‌شود. در نیمه‌ی دوم اکتبر، بمب‌افکن‌های B-1B Lancer و B-52 Stratofortress چندین بار از پایگاه‌های آمریکا در تگزاس و لوئیزیانا برخاستند و در نزدیکی آسمان ونزوئلا پرواز کردند. داده‌های پروازی نشان می‌دهد این هواپیماها در مسیر رفت و برگشت خود از سواحل شمالی ونزوئلا عبور کرده‌اند؛ اقدامی که بسیاری آن را پیامی مستقیم به دولت مادورو می‌دانند.
علاوه بر این، پهپادهای شناسایی و جاسوسی P-8 Poseidon و هواپیماهای ترابری C-17 Globemaster III ده‌ها پرواز به مقصد پورتوریکو، سنت‌کروآ و آب‌های جنوبی کارائیب انجام داده‌اند. کارشناسان می‌گویند این پروازها برای انتقال تجهیزات، سوخت و حتی تسلیحات پیشرفته به پایگاه‌های تازه‌مرمت‌شده انجام شده‌اند.
یک منبع نظامی در گفت‌وگو با رسانه‌های آمریکایی گفته است:
«چیزی که الان در کارائیب می‌بینیم، شبیه چیدمان مرحله‌به‌مرحله‌ی یک عملیات است:
زیرساخت زمینی آماده می‌شود، ناوها در منطقه مستقر می‌شوند، هواگردها تمرین می‌کنند، و اطلاعات از آسمان جمع‌آوری می‌شود. در چنین شرایطی، تنها چیزی که هنوز اعلام نشده، هدف نهایی است.»
در واشنگتن، سخنگوی کاخ سفید این استقرارها را بخشی از عملیات مقابله با کارتل‌های مواد مخدر معرفی کرده و گفته است:
«رئیس‌جمهور ترامپ وعده داده با نارکوتروریسم برخوردی بی‌سابقه داشته باشد.»
اما منتقدان معتقدند حجم و نوع تجهیزات، بسیار فراتر از نیاز یک مأموریت ضدقاچاق است و بیشتر به آماده‌سازی برای یک درگیری محدود یا تهدید نظامی علیه ونزوئلا شباهت دارد.
جنگ پنهانِ روایت‌ها؛ از مبارزه با کارتل‌ها تا نمایش قدرت در حیاط خلوت
در ظاهر، تمام این تحرکات زیر پرچم «مبارزه با قاچاق مواد مخدر» انجام می‌شود. از ابتدای سپتامبر، ناوهای آمریکایی در کارائیب و اقیانوس آرام چهارده عملیات علیه قایق‌های مظنون به حمل مواد مخدر انجام داده‌اند که بنا بر آمار رسمی، بیش از ۶۰ کشته بر جای گذاشته است. واشنگتن این اقدامات را بخشی از سیاست جدید خود برای مقابله با «نارکوتروریسم» اعلام کرده است. سیاستی که دونالد ترامپ در کارزار انتخاباتی‌اش وعده داده بود.
اما تحلیلگران معتقدند داستان اصلی در لایه‌ی زیرین روایت رسمی پنهان شده است.
از نظر بسیاری از ناظران، تمرکز هم‌زمان بر بازسازی پایگاه‌های هوایی، استقرار ناوهای هواپیمابر، اعزام بمب‌افکن‌ها و رادارهای جدید، با هدف «مهار کارتل‌ها» همخوانی ندارد. این ابعاد، بیشتر به آرایش مقدماتی برای بازدارندگی یا عملیات محدود علیه دولت نیکولاس مادورو شباهت دارد.
در کاراکاس، دولت مادورو با لحن تند واکنش نشان داده است. رئیس‌جمهور ونزوئلا در سخنرانی تلویزیونی اخیر خود گفت:
«آمریکا خیال می‌کند می‌تواند از کارائیب به ما حمله کند، اما مردم و ارتش ونزوئلا آماده‌اند.»
وزارت خارجه‌ی ونزوئلا نیز در بیانیه‌ای رسمی، حضور نظامی آمریکا را «نقض آشکار حاکمیت ملی و مقدمه‌ای برای تغییر رژیم» خوانده است.
در مقابل، مقام‌های آمریکایی تأکید می‌کنند که هدفشان «تنها تضمین امنیت منطقه» است. با این حال، ناظران منطقه‌ای هشدار می‌دهند که این حضور سنگین نظامی می‌تواند تنش‌ها را با کشورهای همسایه، از جمله کلمبیا و ترینیداد و توباگو، افزایش دهد. همین فشار سیاسی باعث شد ترینیداد اخیراً پروژه‌ی گازی مشترک با ونزوئلا را تعلیق کند. حرکتی که عملاً به ضرر اقتصاد هر دو کشور تمام می‌شود.
در سطح منطقه‌ای، تحلیلگران امنیتی می‌گویند آمریکا با احیای پایگاه‌های خود در پورتوریکو و جزایر ویرجین، در حال پر کردن خلأ حضور نظامی‌ای است که طی دهه‌ی گذشته به‌دلیل تمرکز بر خاورمیانه و آسیا کاهش یافته بود.
«کریستوفر هرناندز-روی» از اندیشکده CSIS در واشنگتن می‌گوید:
«ایالات متحده سال‌هاست از نیم‌کره‌ی غربی غافل مانده بود. بازسازی روزولت رودز یعنی بازگشت جدی به حیاط خلوت خودش.»
اما این بازگشت، فقط جنبه‌ی نظامی ندارد. رسانه‌های آمریکایی با انتشار تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های میدانی، عملاً روایت جدیدی از قدرت‌نمایی ایالات متحده در منطقه ساخته‌اند. هر تصویر از باندی تازه‌مرمت‌شده یا پهپادی بر روی تَرَک‌های قدیمی روزولت رودز، به یک پیام سیاسی تبدیل می‌شود: «ما برگشته‌ایم.»
در همین حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که این حضور نظامی می‌تواند رقابت ژئوپلیتیکی تازه‌ای را در دریای کارائیب آغاز کند. روسیه و چین در سال‌های اخیر روابط اقتصادی نزدیکی با دولت ونزوئلا داشته‌اند، و هرگونه درگیری در این منطقه می‌تواند پای قدرت‌های دیگر را هم به میدان بکشد.
در عمل، آمریکا با دو هدف پیش می‌رود:
از یک‌سو، ایجاد فشار روانی و سیاسی بر کاراکاس برای تضعیف حلقه‌ی قدرت مادورو؛
و از سوی دیگر، نمایش اقتدار در برابر رقبایی که در سال‌های اخیر در آمریکای لاتین نفوذ بیشتری پیدا کرده‌اند.
این همان دوگانگی است که کارشناسان از آن با عنوان «جنگ پنهان روایت‌ها» یاد می‌کنند. جنگی که نه در میدان نبرد، بلکه در افکار عمومی، شبکه‌های خبری و نگاه جهانیان به قدرت آمریکا جریان دارد.
نظرات کاربران